İsrail'in Bedevileri Göç Ettirme Planı

TANER AYDIN - İsrail hükümeti, Negev çölünde 30 bin Arabın göçe zorlanması, toplam 550 bin dönüm toprağa el konulması ve bölgede 14 yeni Yahudi yerleşim yeri inşa edilmesini öngören tartışmalı planı gelen tepkiler üzerine rafa kaldırırken, yeniden hazırlanacağı belirtilen yasayla ilgili belirsizlik devam ediyor.

İsrail'in, Negev çölünü Yahudileştirmesinin ilk aşaması olarak nitelendirilen ve Begin-Prawer planı olarak adlandırılan düzenleme kapsamında Negev çölünde yaşayan 30 bin Arap Bedevi yaşadıkları topraklardan çıkarılarak çölün kuzeyindeki 7 şehre göç ettirilecekti. Plan, göç edecek Bedevilere ev ve para yardımının yanısıra çocuklar için eğitim olanağı ve ekonomik refah vaadediyordu.

İsrail Dışişleri Bakanlığı verilerine göre Negev çölünde 210 bin Bedevi yaşıyor. Bunlardan yüzde 57'si yani 120 bini çölde kurulu yerleşim yerlerinde kendilerine ait tapulu arazilerde yaşıyor. Begin-Prawer planı ile tapusu olmayan geri kalan yüzde 43'lük bölüm, yani 90 bin kişi de bu yasayla tapuya kavuşturalacaktı. Planın can alıcı kısmı ise 90 bin içinde kalan bölümün 30 bininin oturdukları arazilerden zorla çıkarılarak şehirlere göç ettirilmeleriydi. Bu kişiler, karşılığında belki bir daire belki bir miktar para alacak, buna karşılık yüzyıllardır yaşadıkları çöldeki 550 bin dönümlük toprakları elden gidecekti.

İsrail hükümetinin bu süpriz kararı karşısında küçük Bedevi kabileler farklı tepkiler verdi. Bazı ufak arazi sahiplerinden plana destek verip göçe razı olanlar bile oldu. Arazileri tapuya kavuşacak ve yerlerinden edilmeyecek 60 bin Bedevi ise tapularını alarak arazilerinin resmiyet kazanacak olması nedeniyle karara sessiz kaldılar. Ama zorla göç etirilecek 30 bin Bedevinin içinden kanaat önderleri, planın, kabilelerin bir kısmını memnun ederek geri kalanların topraklarını ellerinden zorla alıp küçük bir kazançla bölgenin Yahudileştirilmesi için ilk adım olacağını fark ettiler ve direniş başlattılar. İsrail'in iç kesimlerine kadar yayılan protestolar sırasında onlarca kişi gözaltına alınıp tutuklandı.

Karara hala destek veren bazı Bedevi gruplar var. Altyapısı olan şehirlerde çocuklarına yeni bir hayat kuracaklarına inanıyorlar. Karara destek verenlerin sayısı net olarak bilinmemekle beraber İsrail bu oranın yüzde 85 olduğunu iddia ediyor.

Negev çölünün kuzeyinde Birmaşas köyünde yaşayan Salim Vakili yasaya destek verenlerden. Vakili, tartışmalı planla ilgili olarak, "Biz Bedeviler dağınık yaşayan toplumuz. İsrail çölde her yere elektrik, su getiremez. Toplanmamız lazım. Bizim tapularımız yok, bu yasayla topraklarımıza tapu alacağız" yorumunda bulundu. Bazı Arap gençler ise ellerinde açtıkları dövizlerle "Prawer planına hayır" diye bağırırlarken, yeni yasa ile bölgenin Yahudi yerleşimcilerle doldurulacağını ifade ediyor.

Bedeviler, yaşadıkları bölgenin tarıma elverişli olmaması nedeniyle daha çok hayvancılıkla uğraşıyorlar. Eğitim oranı dağınık halde yaşayan Bedeviler arasında oldukça düşük. Çöldeki Bedevi Arapların en büyük şehri "Rahat" kentinde resmi verilere göre işsizlik oranı yüzde 60. Nüfusun yüzde 60'ı ise 18 yaşın altında. Ailelerin pek çoğu 5-6 çocuklu. Üniversite okuyabilenlerin sayısı ise sadece yüzde 6.

550 bin dönüm araziye el konulacaktı

Begin-Prawer planını hayata geçirmek için çalışan İsrail Başbakanlığına bağlı Negev Çölü Bedevileri ile İlişkiler Bölüm Başkanı Ami Tesler, Begin-Prawer planının uygulanması için İsrail yönetiminin 1,2 milyar dolar bütçe tahsis ettiğini hatırlattı. Çöldeki bir Bedevi yerleşiminde harita üzerine AA muhabirine göç planını anlatan Tesler, yasanın uygulanması halinde 30 bin kişinin göç ettirilmesi gerektiğini ifade ederek şunları söyledi:

"Toplamda 550 bin dönüm toprak kamulaştırılacak. Bu yasa ile tapusu olmayanlar tapu alacak, daha insanca şartlar altında yaşayacaklar, İsrail'in eşit vatandaşları haline gelecekler. Bu çalışma için İsrail devleti de toplam 1,2 milyar dolar para harcayacaktı." Tesler, planın uygulanması halinde boşaltılacak yerlerle ilgili bir soruya da "Bölgede 14 tane yeni Yahudi yerleşim yeri kurulacak" yanıtını verdi.

İsrail başbakanlığına bağlı Negev çölü Bedevilerini ekonomik açıdan geliştirme bölümü Başkanı Doron Almoe de, Bedevi nüfusun göç ettirilmesiyle ilgili kararın mutlaka Bedevilerle istişare halinde alınması gerektiğini belirterek, "Eğer bir karar alınacaksa mutlaka bu Bedevilerle beraber konuşarak alınacak. Bedeviler içinde çocuk ölümleri, içinde bulundukları şartlar nedeniyle İsrail ortalamasının tam 3 katı. İşsizlik oranı çok yüksek. Bu yeni çalışmayla, kısaca özetlersek yoksulluğun yerine modernizmi koyacağız."

Bedeviler kimdir-

Bedeviler, Irak'tan Moritanya'ya kadar uzanan geniş bir coğrafyada çöllerde yaşayan Arap kabilelerine verilen genel isim. Bazı Bedeviler tamamen göçebe olarak yaşarken, bazıları da yarı göçebe bir hayat sürüyor. Genellikle çöllerde veya şehirlerden uzakta yaşayan Bedevilerin toplumun geri kalan kısmıyla ilişkileri sınırlı. Konargöçer olanların pek çoğu yol, su, okul, sağlık, eğitim gibi temel kamu hizmetlerden de mahrum. İsrail için fiilen "yok" hükmünde olan bu yerleşimlere mektup dahi gitmiyor.

1950'li yıllara kadar çölde göçebe olarak yaşayan Negev çölü Bedevilerinin bir kısmı İsrail'in kurulmasının sonra yerleşik hayata geçmiş. Bedevilerin yaşadıkları bazı yerler İsrail tarafından tanınmıyor ancak bu yerleşimlerin tarihi İsrail devletinden bile çok daha eskiye dayanıyor. - Kudüs