Nükleer Yatırımlara Vergi Düzenlemeleri

Haber: Erva GÜN

(TBMM) - Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan Yardımcısı Zafer Demircan, nükleer yatırımlara yönelik vergi düzenlemelerinin mevcut projeler için hazırlanmadığını, 2045'e kadar Türkiye'ye gelecek yeni yatırımcıları hedeflediğini söyledi. KDV iadesine ilişkin eleştirilere yanıt veren Demircan, "Bu, Akkuyu üzerinde yapılmış bir şey değil, bundan sonraki nükleer tüm santrallerle alakalı yapılan bir şey" dedi.

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda görüşmeleri tamamlanan Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'ne, nükleer enerji santrali yatırımlarına yönelik vergi düzenlemeleri içeren üç yeni madde eklendi.

AK Parti tarafından verilen ve kabul edilen önergelerle birlikte nükleer enerji santrallerinden elektrik enerjisi üretimi faaliyetinde bulunmak amacıyla önlisans veya lisans alan yatırımcıların yatırım sürecinde karşılaştıkları vergi yükünün azaltılması hedeflenirken, yatırımın finansmanından mal ve hizmet alımlarına kadar birçok işlem için vergi avantajı sağlandı. Yeni düzenlemeyle, nükleer enerji santrali yatırımlarına ilişkin sözleşme ve diğer yatırım belgeleri damga vergisinden istisna tutuldu. Yatırım kapsamındaki inşaat işleri ile makine ve teçhizat teslimlerine KDV istisnası ve iade uygulaması getirilirken, yatırım kapsamında yapılan borçlanmalar için kurumlar vergisi uygulamasında da değişiklik yapıldı.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan Yardımcısı Zafer Demircan, Komisyon'da söz konusu düzenlemelere ilişkin milletvekillerine bilgi verdi. Demircan, düzenlemelerin mevcut projeler için hazırlanmadığını belirterek, "Bugün konuştuğumuz maddelerin hiçbiri bugün var olan projelere ilişkin değil, bugün var olan vergiden de vazgeçmiyoruz, bugün var olan herhangi bir gelirden de vazgeçmiyoruz" dedi.

"2045'E KADAR 20 BİN MEGAVAT HEDEFİ İÇİN FİNANS VE YATIRIMCI GEREKİYOR"

Demircan, Türkiye'nin 2045 yılına kadar 20 bin megavat nükleer kurulu güce ulaşabilmesi için yurt dışından teknoloji, finansman ve yatırımcı çekilmesinin önem taşıdığını söyledi. Demircan, "Bu kapsamda Bakanlığımız değişik ülkelerle sürekli müzakere halinde. Nükleer teknoloji üretebilen ülkelerle bu konudaki yatırımların Türkiye'ye taşınması kapsamında çaba gösteriyoruz. Bunun dışında, 'SMR' dediğimiz küçük ve orta ölçekli nükleer reaktörlerle ilgili de teknoloji firmalarıyla görüşüyoruz. Eğer bir ülke baz yük konusunda kendini garantiye almıyor ise belki bir beş sene sonra, on sene sonra artık bu ülkenin ekonomisinin büyümesi mümkün değil. Muhakkak ama muhakkak baz yükte nükleere dönmemiz lazım" diye konuştu.

"BU DÜZENLEME AKKUYU ÜZERİNDEN YAPILMIŞ BİR ŞEY DEĞİL"

Kanun teklifine eklenen maddelerin mevcut yatırımlar için hazırlanmadığını vurgulayan Demircan, "Bu maddelerin önemli bir kısmı bundan sonra Türkiye'de yapılacak olan, 2045 yılına kadar, nükleer yatırımlara aslında şu anda var olan teşvik sisteminin fikslenmesi anlamında düzenlediğimiz hususlar" ifadesini kullandı.

KDV iadesine ilişkin eleştirilere de yanıt veren Demircan, yatırım teşvik belgesi kapsamındaki uygulamanın 31 Aralık 2023'e kadar yürürlükte olduğunu dile getirdi. Demircan, "Halihazırda KDV Kanunu'na göre 2023 yılına kadar zaten bu KDV iadesi vardı. KDV Kanunu 2023 yılında bitti ve teşvik belgesi olan sadece nükleer değil, tüm yatırımlar bu KDV iadesinden faydalanıyordu. Biz bundan sonra 2023'teki hususu tekrar kanunla 2045'e doğru taşıyoruz. Bu, Akkuyu üzerinde yapılmış bir şey değil, bundan sonraki nükleer tüm santrallerle alakalı yapılan bir şey. Zaten Akkuyu'nun 2023'e kadar var olan teşvik belgesi kapsamında bu hakkı vardı. Bu da bugün itibarıyla stratejik yatırım teşvik belgesi olan herkese uygulanan bir şey. Biz diyoruz ki bugünden sonra gelen nükleer santral yatırımcılarına 2045'e kadar kanun garantisiyle uygulayacağız bunu" değerlendirmesinde bulundu.

Damga vergisi istisnasının uzun süreli yatırımların öngörülebilirliğini artırmayı amaçladığını aktaran Demircan, "Bu tür yatırımlar on yıl süren inşaat, binlerce taşeron ve alt taşeron ilişkisini içeriyor. Gelecek yatırımcının damga vergisi veya harç anlamında ödeyeceği hususlardan ari kılınması yine var olan bir şeyden vazgeçtiğimiz anlamına gelmiyor, bu bundan sonra gelecek olanlara uygulanacak bir husus" ifadesini kullandı.

ÖRTÜLÜ SERMAYE TARTIŞMASI

Komisyonda, kurumlar vergisindeki örtülü sermaye düzenlemesi de tartışıldı. Demircan, hükümetler arası anlaşmalarla gerçekleştirilen nükleer yatırımlarda finansmanın çoğunlukla yabancı devlet şirketleri ve kamu bankaları tarafından sağlandığını belirterek, mevcut mali mevzuat nedeniyle bunun örtülü sermaye kapsamında değerlendirildiğini söyledi. Demircan, "Burada Türkiye'ye gelmesi muhtemel finansın gelişini kolaylaştırmaya çalışıyoruz. On yıl boyunca yatırım yapacak bu insanlar, işletmeye geçince para kazanacaklar ve örtülü sermayeden kaynaklı olarak kullandığı krediden hareketle kurumlar vergisinden ilave stopaj ödemesine maruz kalacaklar" dedi.

İYİ Parti Samsun Milletvekili Erhan Usta'nın "Örtülü sermaye Ruslar için değil mi?" sorusu üzerine Demircan, "Ruslar, bu çıktığında bundan faydalanacak" yanıtını verdi.

Erhan Usta, KDV iadesi uygulamasının neden sona erdiğini, bunun Akkuyu Nükleer Güç Santrali'ne sonradan sağlanmış bir vergi avantajı olup olmadığını da sordu. Demircan ise KDV Kanunu'nun geçici 30'uncu maddesi kapsamında yatırım teşvik belgesi bulunan ve belirli büyüklüğün üzerindeki yatırımlara yönelik düzenlemenin 31 Aralık 2023 itibarıyla sona erdiğini aktardı.

Gelir İdaresi Başkan Yardımcısı Kaan Kasım da söz konusu düzenlemenin yalnızca nükleer yatırımlara özgü olmadığını dile getirerek, "Yatırım teşvik belgesi kapsamındaki inşaat işleri nedeniyle geçici 30'uncu maddede 500 milyon ve üstü yatırımcılara mahsus olmak üzere getirilmiş bir maddedir. Sadece nükleer bazlı bir düzenleme değildir" ifadesini kullandı.

"ASIL AMAÇ YENİ YATIRIMCILARIN ÖNÜNÜ AÇMAK"

Demircan, düzenlemelerin temel amacının Türkiye'ye gelecek yeni nükleer yatırımlar için hukuki öngörülebilirlik sağlamak olduğunu kaydederek, "Huzurunuzda getirmiş olduğumuz bu maddeler bundan sonraki önemli ölçüde nükleer yatırımların önünü görmesi, netleşmesi anlamında getirdiğimiz maddeler. Mevcuttaki projelerin damga vergisi ya da örtülü sermaye gibi kısmi bir etkisi olabilir mi? Mümkündür, olabilir. Ama KDV iadesi ve istisnası hususu tümüyle 2045 yılına kadar Türkiye'ye gelecek olan yeni yatırımcıyla alakalı, Akkuyu üzerinde bir düzenleme değil bu" ifadelerini kullandı.