Ayvansaray Köprüsü'nün Tarihi ve Kaderi
XIX. yüzyılda inşa edilen Ayvansaray Köprüsü'nün varlığı, inşası ve kaldırılması süreci yazılı belgeler ve fotoğraflar ile belgelenmiştir. Haliç'teki köprülerin tarihçesi ve köprünün neden kaldırıldığına dair detaylar sunulmaktadır.
XIX. yüzyıl ortalarında Haliç'in iç kesimlerinde inşa edilen ve kısa süre sonra ortadan kaldırılan Ayvansaray Köprüsü, yazılı belgeler, fotoğraflar ve gravürler sayesinde izlenebilmektedir. Haliç üzerinde eski dönemlerde yapılan köprüler hakkında çeşitli makalelerde sınırlı bilgilere rastlanmaktadır, ancak bu bilgilerin büyük ölçüde rivayetlere dayanması nedeniyle kesin bir bilgiye ulaşmak mümkün değildir.
Haliç Köprüleri arasında, Sultan II. Mahmud döneminde 1836 yılında inşa edilen ahşap köprü, zaman içinde farklı adlarla anılmıştır. İki yaka arasında artan ilişkiler ve yoğunlaşan trafik, ikinci bir köprünün yapımını gerekli kılmış ve Sultan Abdülmecid döneminde Karaköy ile Eminönü arasına yeni bir köprü inşa edilmiştir.
Ayvansaray Köprüsü'nün inşası ve kaldırılması, XIX. yüzyılın ortalarında Haliç'in iç kesimlerine doğru üçüncü bir köprü olarak gerçekleşmiştir. Bu köprünün, kayıkçılar tarafından yapılışından on gün sonra yakıldığı yaygın bir rivayettir, ancak James Robertson ve Claude-Marie Ferrier'in fotoğrafları ile belgeler, köprünün en az sekiz yıl kullanıldığını göstermektedir.
Başbakanlık Osmanlı Arşivi'ndeki belgelere göre, Ayvansaray Köprüsü'nün Haliç'in dolmasına neden olduğu ve suların akışına engel teşkil ettiği için kaldırılması gerektiği belirtilmiştir. Köprünün yapımına muhtemelen 1851 yılında başlanmış ve Mayıs 1852'de tamamlanmıştır. 1859 yılındaki yazışmalar, köprünün kaldırılması gerektiğini ortaya koyarken, 1862 tarihli yazışmalar kaldırıldığını göstermektedir.
Köprünün en detaylı bilgisi, 19 Şubat 1852 tarihli 'Journal de Constantinople'de verilmektedir. Habere göre, köprünün inşaatı Mıgırdıç Cezayirliyan tarafından gerçekleştirilmiş ve açılışı için Sultan Abdülmecid'in emirleri beklenmektedir. Köprünün ayakları ve zemin döşemesi için 1.000.000 kuruş harcanmış, ancak ahşap salların farklı yoğunlukları nedeniyle estetik sorunlar ve sık tamir ihtiyacı doğmuştur.
James Robertson ve Claude-Marie Ferrier'in çektiği fotoğraflar, köprünün varlığını belgelemektedir. Robertson'un 1854 yılında çektiği panoramalarda köprü belli belirsiz seçilmekte, bu da köprünün uzun süre hizmet verdiğini kanıtlamaktadır. Sonuç olarak, Ayvansaray Köprüsü, şehir efsanelerine rağmen, Haliç'in dolmasına yol açtığı için kaldırılan ve tarihi belgelerle izlenebilen bir yapı olarak kalmıştır.