Yeni Kaledonya Seçimlerinde Çatışan İlgiler

Fransa'nın Hint-Pasifik'teki kolonisi Yeni Kaledonya'da 2024'teki olaylardan sonra 3 kez ertelemenin ardından yapılan bölgesel seçimleri bağımsızlık karşıtları önde bitirirken, hiçbir siyasi grup kongrede salt çoğunluğu sağlayamadı.

Ulusal basında yer alan haberlere göre, Yeni Kaledonya'da seçmenler, 2019'da yapılan bölgesel seçimlerin ardından 7 yıl sonra ilk kez sandığa gitti.

Normal koşullarda 2024'te yapılması beklenen ancak Ada'daki bağımsızlık protestoları nedeniyle Fransız hükümetinin 2 yılda 3 kez ertelediği bölgesel seçimler yapıldı.

Ada genelinde 192 bin seçmenin kayıtlı olduğu seçimlerde katılım oranı 2019'a kıyasla yaklaşık yüzde 3 düşerek 63,7 oldu.

Resmi olmayan sonuçlara göre seçimi oyların yüzde 50,14'ünü alan bağımsızlık karşıtı blok (Royalistes-Rassemblement), önde bitirdi.

Bağımsızlık karşıtları 54 sandalyeli Yeni Kaledonya Kongresinde 24 sandalye elde ederken, hiçbir siyasi parti 28 sandalye gerektiren salt çoğunluğa ulaşamadı.

Bağımsızlık yanlısı Kanak Sosyalist Ulusal Kurtuluş Cephesi (FLNKS) ise oyların yüzde 15,59'unu alarak ikinci oldu. Adanın en büyük siyasi oluşumlarından olan FLNKS 16 sandalye elde ederken, bağımsızlık yanlısı blokta toplam sandalye sayısı ise 26 oldu.

Yeni Kaledonya'daki seçim sonuçları, Adanın statüsüne ilişkin Fransız hükümeti ile yapılacak müzakerelerde güç dengelerinin belirlenmesi açısından önem taşıyor.

Fransız hükümeti seçmen listesini genişletmişti

Fransız hükümeti, Yeni Kaledonya'da bağımsızlık yanlılarının karşı çıktığı seçmen listesinin genişletilmesine yönelik yasayı mayısta yürürlüğe koymuştu.

Yasa ile 28 Haziran'da Yeni Kaledonya'da yapılacak bölgesel seçimlerde, Yeni Kaledonya ile 1998'de imzalanan ve seçmen listesinin bu tarihten önce Ada'da doğanları kapsadığı Noumea Anlaşması'ndaki şartları sağlamayan ancak Ada'da doğan yaklaşık 11 bin kişiye oy hakkı tanınmıştı.

Bağımsızlık yanlıları, sömürgecilikten arınma süreci ve kendi kaderini tayin hakkının öngörüldüğü Noumea Anlaşması'ndaki seçmen şartlarının "müzakere edilemez" olduğunu hatırlatmıştı.

Yeni Kaledonya, 1998'de Noumea Anlaşması ile özerklik statüsü kazanmış ve anlaşmada yerli halkın kendi topraklarında azınlık statüsüne düşmesini önlemek için oy kullanma hakkı, 1998'den önce Ada'da ikamet eden kişiler ve onların çocuklarıyla sınırlandırılmıştı.

Hükümetin seçmen listesini genişletme girişimi bağımsızlık yanlılarını hareke geçirmişti

Noumea Anlaşması, Ada'da bağımsızlık konusunda bir dizi referandum yapılmasını öngörüyordu. Bu referandumların sonuncusu 2021'de yapılmış, bağımsızlık yanlıları Covid-19 salgını nedeniyle referandumu boykot etmişti.

Bağımsızlık yanlıları, "Hayır" kararının çıktığı referandum sonuçlarını, Fransızların seçimlere etkisi nedeniyle kabul etmemiş ve salgından uzak bir tarihte yeni oylama yapılmasını istemişti.

Fransız hükümeti, 2024'te seçmen listesini en az 10 yıldır Yeni Kaledonya'da ikamet eden yerleşimcileri kapsayacak şekilde genişletmeye yönelik anayasal girişimde bulunmuştu.

Bağımsızlık yanlıları, Fransız hükümetinin yerli halkın seçimlerdeki nüfuzunu azaltacak anayasal reform tasarısına karşı harekete geçmiş, Ada'da 13 Mayıs 2024'te başlayan bağımsızlık protestoları, güç kullanılarak bastırılmıştı.

Fransız güvenlik güçlerinin düzenlediği operasyonlarda 10'dan fazla kişi hayatını kaybetmişti.

Bougival Anlaşması imzalanmıştı

Fransa'nın Bougival kentinde 12 Temmuz 2025'te Yeni Kaledonyalı temsilciler ile Paris hükümeti arasında "Fransa bünyesinde özel statülü Yeni Kaledonya devletinin kurulmasını" öngören anlaşma imzalanmıştı.

Anlaşma ile Ada'da doğanlar ve burada 15 yıl boyunca kesintisiz ikamet edenlere seçimlerde oy kullanma hakkı tanınmıştı.

Yeni Kaledonyalı bağımsızlık yanlıları, yerli halkın taleplerini yansıtmadığı gerekçesiyle Bougival Anlaşması'na karşı çıkmıştı.

Ada'nın statüsüne ilişkin herhangi bir değişikliğin anayasal reform şartına bağlı olduğu Fransa'da Ulusal Meclis, 2 Nisan'da Yeni Kaledonya'nın kurumsal statüsüne yönelik reform tasarısını reddetmişti.