Akkuyu Nükleer Santrali Kanunu Anayasa Mahkemesi'nin Görev Kapsamı Dışında Kaldı

Anayasa Mahkemesi, Akkuyu nükleer santral kurulmasına ilişkin kanunun iptal talebini Anayasa'nın 90. maddesi gereğince denetim dışında kaldığını belirterek, bu düzenlemenin milletlerarası ilişkilerin siyasi yönünün ağır basması nedeniyle dış ilişkilerin sürekliliği bakımından doğabilecek sakıncaların önlenmesi için getirildiğini ifade etti.

Anayasa Mahkemesi'nin Akkuyu'da nükleer santral kurulmasına ilişkin kanunun iptal isteminin ret gerekçesi Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında yayımlandı. CHP, Akkuyu'da nükleer santral kurulmasına ilişkin Türkiye ve Rusya arasında imzalanan anlaşmanın onaylandığına dair kanunun iptali ve yürürlüğünün durdurulmasını istemişti. Yüksek Mahkeme'nin ret gerekçesinde, anlaşmanın anayasa'ya aykırılık sorunun incelenmeden önce milletlerarası andlaşmaların ve onların onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanunların yargısal denetimi konusuna açıklık getirildi. Milletlerarası andlaşmaların Türk hukuk düzenindeki yerinin ve Anayasal denetiminin, Anayasa'nın 90. maddesinin son fıkrasında, "Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz" biçiminde düzenlendiğinin anımsatıldığı gerekçede, "Bu hükümde yer alan "başvurulamaz' ibaresi, kesin bir önerme olup andlaşmalara karşı Anayasa Mahkemesine başvuru yolunu kapatmaktadır. Anayasa, andlaşmaların denetimine ilişkin istisnai düzenlemelere de yer vermemiş olduğundan bu hükmün aksine bir uygulamanın da yorum yoluyla yapılabilmesi mümkün değildir" denildi.

-ULUSLARARASI ALANDAKİ SAYGINLIĞININ ZARAR GÖRMESİ-

Milletlerarası ilişkilerin siyasi yönünün ağır basması nedeniyle dış ilişkilerin sürekliliği bakımından doğabilecek sakıncaların önlenmesi amacıyla milletlerarası andlaşmaların iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulmasının engellendiğine dikkat çekilen gerekçede, "Usulüne göre yürürlüğe konulmuş bir milletlerarası andlaşmanın, Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmesi, devletin o andlaşmayla kabul ettiği yükümlülüklerini yerine getirememesi neticesini ortaya çıkaracaktır. Bu hâl tartışmasız olarak devleti, uluslararası hukuk karşısında zor durumda bırakacak, devlet andlaşmanın niteliğine ve kapsamına göre birtakım yaptırımlara maruz kalabilecek ve uluslararası alandaki saygınlığının zarar görmesi söz konusu olabilecektir" değerlendirmesine yer verildi. Anayasa koyucunun, milletlerarası andlaşmaların onaylanmalarının ardından iptale konu olabilmesinin uluslararası hukuk açısından devleti bir takım ciddi sorumluluklar altına sokabileceğini düşündüğünün ve Anayasal denetim dışına çıktığının ifade edildiği gerekçede, milletlerarası andlaşmaları onaylama ve yayımlama yetkisinin Cumhurbaşkanı'na ait olduğu belirtildi.

-ANAYASAYA AYKIRILIK İDDİASI YERİNDE GÖRÜLMEDİ-

Bir milletlerarası andlaşmanın, doğrudan denetime tabi tutulamamasına rağmen onaylanmasının uygun bulan kanunun anayasallık denetiminin mümkün olabileceğinin ifade edildiği gerekçede, şöyle denildi:

"Ankara'da imzalanan Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Rusya Federasyonu Hükümeti Arasında Türkiye Cumhuriyeti'nde Akkuyu Sahası'nda Bir Nükleer Güç Santralinin Tesisine ve İşletimine Dair İşbirliğine İlişkin Anlaşma'nın onaylanmasının uygun bulunduğuna dairdir. Üç maddeden oluşan Kanun'un iptali istenen 1. maddesi, Anlaşma'nın onaylanmasının uygun bulunduğunu belirtmektedir. Kanun'un 2. maddesinde Kanun'un yayımı tarihinde yürürlüğe gireceği, son maddesinde ise Kanun'un yürütülmesi görevinin Bakanlar Kuruluna ait olduğu hükme bağlanmaktadır. Kanun'un dava konusu kural olan 1. maddesi, uygun bulduğu Anlaşma ile birlikte anlam taşımaktadır ve ancak onunla birlikte ele alındığında hukuk düzenimizde etki yapabilir niteliktedir. Bu nedenle, söz konusu kuralın denetiminin ancak Anlaşma kuralları gözetilerek yapılabileceği, bunun da Anayasa'nın 90. maddesinde yasaklanan andlaşma kurallarının denetlenmesi anlamına geleceği açıktır.

Açıklanan nedenlerle, Kanun'un 1. maddesine yönelik Anayasa'ya aykırılık iddiası yerinde görülmediğinden bu konudaki iptal isteminin reddi gerekir."