'Evet' Mührü Yerine 'Tercih' Mührü

Yüksek Seçim Kurulu (YSK) 12 Eylül'de yapılacak referandumda 'Evet' yazılı mühür yerine 'tercih' yazılı mühür kullanılacağını bildirdi.

Yüksek Seçim Kurulu'nun açıklaması şöyle:

"Kurulumuz Baskanlıgına Demokrat Parti Genel Baskanlıgınca gönderilen 13/08/2010 tarihli,

DP.10.06.14-634 sayılı yazıda; 12 Eylül 2010 Pazar günü yapılacak Anayasa degisikliginin halkoyuna

sunulmasında birlesik oy pusulalarının “evet” ve “hayır” dan olusan her iki tercih bölümü için üzerinde

sadece “evet” yazan mühürlerin kullanılacagı, sınırlarda ise, “tercih” yada “evet” mühürlerinin

kullanılacagı hususunun basına yansıdıgı, oysa yerlesik uygulamanın, birlesik oy pusulalarının altında

“evet” ve “hayır” yazan içi bos iki daireye üzerinde herhangi bir ibarenin bulunmadıgı bir mührün

vurulması seklinde tecelli ettigi, öngörüldügü sekliyle üzerinde sadece “evet” yazan bir mührün

kullanılmasının örtülü yönlendirme anlamına gelebilecegi ve böylece seçmenin iradesinin fesata

ugratılmasına kadar varabilecek bir tartısmanın baslangıcı olacagından bu konunun mutlaka dikkate

alınmak suretiyle yeniden degerlendirilmesi ve Yüksek Seçim Kurulunun Anayasal sorumlugu ile de

bagdasmadıgı düsünülen bu tek yanlı uygulamanın seçmen iradesinin özgürce yansıması önünde bir

engel teskil edeceginden gereginin yapılması,

Yine, Kurulumuz Baskanlıgına Demokratik Sol Parti Genel Baskanlıgınca gönderilen 13 Agustos

2010 tarihli, 2010/926 sayılı yazıda; 12 Eylül 2010 Pazar günü yapılacak Anayasa degisikliginin

halkoyuna sunulmasında seçmene “evet” ve “hayır” olmak üzere iki seçenegin soruldugu, seçmenin

tercihini seçimlerde kullanılan “evet” yazılı mühürlerle yapmasının “evet” seçenegi lehine yönlendirici etki

yapacagı, bu nedenle halkoylaması sonucuna haksız bir sekilde etki olacagından, söz konusu

haksızlıgın giderilmesi için Anayasa degisiklikleri ile ilgili halkoylamasında “evet” yazılı mühür yerine

“tercih” yazılı mührün kullanılması için gerekli kararın alınarak uygulanması,

istenilmis olmakla, konu incelenerek;

GEREG GÖRÜSÜLÜP DÜSÜNÜLDÜ:

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Seçimlerin Genel Yönetimi ve Denetimi” baslıklı

79. maddesinin ikinci fıkrasında; “Seçimlerin baslamasından bitimine kadar, seçimin düzen içinde

yönetimi ve dürüstlügü ile ilgili bütün islemleri yapma ve yaptırma, seçim süresince ve seçimden sonra

seçim konularıyla ilgili bütün yolsuzlukları, sikayet ve itirazları inceleme ve kesin karara baglama ve

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin seçim tutanaklarını ve Cumhurbaskanlıgı seçimi tutanaklarını

kabul etme görevi Yüksek Seçim Kurulunundur. Yüksek Seçim Kurulunun kararları aleyhine baska bir

mercie basvurulamaz.”

Son fıkrasında da; “Anayasa degisikliklerine iliskin kanunların halkoyuna sunulması,

Cumhurbaskanının halk tarafından seçilmesi, islemlerinin genel yönetim ve denetimi de milletvekili

seçimlerinde uygulanan hükümlere göre olur.”

2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun “Oyların Kullanım Sekli” baslıklı 28. maddesinde;

“Seçmen, Yüksek Seçim Kurulu tarafından yaptırılıp sandık kurullarına kadar ulastırılmıs bulunan

ve sandık kurulu baskanında oy verme süresince bulundurulması mecburi olan ve birlesik oy pusulası ile

birlikte kendisine verilen "Evet" yazılı mühürü alarak oyunu kullanmak üzere kapalı oy verme yerine girer.

Seçmen, "Evet" mührünü sadece tercih ettigi siyasî partiye veya varsa yalnızca oy vermek

istedigi bagımsız adaya ait özel daire içine basmak ve oy pusulasını zarfa koymak suretiyle oyunu

kullanır.

Oyunu kullanan seçmen oy pusulasını katlayarak zarfa koyar ve zarfı yapıstırır. "Evet" yazılı

mühürü sandık kurulu baskanına geri verir ve oyunu sandıga atar.

Seçmen, "Evet" mührünü bastıgı siyasî partiye veya bagımsız adaya oy vermis sayılır.”

298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 94/E maddesinin

7. fıkrasına göre;

“Gümrük kapılarında seçmen oy vermek için geldiginde pasaportunu sandık kurulu baskanına

tevdi eder. Sandık kurulu baskanı seçmenin Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası ile adını, soyadını,

baba adını, yasını ve pasaport numarasını tespit eder. Seçmen, sandık kurulu mührüyle mühürlenmis

olan oy pusulası ve oy zarfı ile "Evet" veya "Tercih" yazılı mührü alarak oyunu kullanmak üzere kapalı oy

yerine girer.”

Hükümlerine yer verilmistir.

3376 sayılı Kanunun 4. maddesinin 2. fıkrasında; “Halkoylamasına katılanlar, üzerinde özel isaret

bulunan mühürü birlesik oy pusulasında tercih ettigi kısmın üzerine basarak oyunu kullanır” hükmü yer

almaktadır. Aynı Kanunun 1. maddesinde Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 298 sayılı

Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri hakkında Kanunun bu Kanuna aykırı olmayan

hükümlerinin tatbik edilecegi belirtilmektedir.

Anayasa Degisikliklerinin Halkoyuna Sunulması Hakkındaki Kanunda özel isaret bulunan

mühürlerden ne tür bir mühür kullanılacagı açıkça belirlenmediginden 298 sayılı Kanun hükümlerine

gidilmis, bu Kanunun 68. maddesinde teslim edilecek esyalar arasında “Evet” mührüne yer verilmis,

aynı Kanunun 94/E maddesinin 7. fıkrasında; Gümrük kapılarında seçmen oy vermek için geldiginde

pasaportunu sandık kurulu baskanına tevdi eder. Sandık kurulu baskanı seçmenin Türkiye Cumhuriyeti

kimlik numarası ile adını, soyadını, baba adını, yasını ve pasaport numarasını tespit eder. Seçmen,

sandık kurulu mührüyle mühürlenmis olan oy pusulası ve oy zarfı ile "Evet" veya "Tercih" yazılı mührü

alarak oyunu kullanmak üzere kapalı oy yerine girecegi açıklanmıstır.

Bu hükümler esas alınarak Kurulumuzun 15/06/2010 tarihli, 384 sayılı kararına ekli Örnek:135/1

sayılı 12 Eylül 2010 Pazar Günü Yapılacak Olan Anayasa Degisiklerinin Halkoyuna Sunulmasında

Sandık Kurullarının Görev ve Yetkilerini Gösterir Genelgede karar altına alınmıstır.

Ancak Kurulumuza, siyasi partilerden, il ve ilçe seçim kurullarından uygulamaya yönelik yapılan

basvurular, yazılı ve görsel basında yer alan elestiri ve öneriler dikkate alınarak konunun bir kez daha

degerlendirilmesi gerektigi sonucuna varılmıstır.

l ve ilçe seçim kurullarının uygulamaya iliskin tereddütlerinin giderilmesi, halk oylamasında oy

kullananların oylarını tereddütsüz kullanmaları bakımından, il ve ilçe seçim kurullarının öncelikle “Tercih”

mührü sayım islemlerini yaparak, varsa eksiklerin il seçim çevresinden giderilmesine, yeterli olanların

öncelikle “Tercih” mührü kullanmalarına, yeterli olmadıgı ve herhangi bir nedenle eksik kalması

durumunda “Evet” mührünün kullanılmasına karar verilmesi gerekmistir.

S O N U Ç:

Açıklanan nedenlerle;

1- l ve ilçe seçim kurullarının uygulamaya iliskin tereddütlerinin giderilmesi, halk oylamasında oy

kullananların oylarını tereddütsüz kullanmaları bakımından, il ve ilçe seçim kurullarının öncelikle “Tercih”

mührü sayım islemlerini yaparak, varsa eksiklerin il seçim çevresinden giderilmesine, yeterli olanların

öncelikle “Tercih” mührü kullanmalarına, yeterli olmadıgı ve herhangi bir nedenle eksik kalması

durumunda “Evet” mührünün kullanılmasına,

2- Karar örneginin Resmi Gazetede yayımlanmasına,

3- Karar örneginin Demokrat Parti ve Demokratik Sol Parti Genel Baskanlıklarına gönderilmesine,

14/08/2010 tarihinde oybirligi ile karar verildi"

DHA