Hürmüz Boğazı'nda alarm, tanker trafiği durdu, 700'ü aşkın gemi beklemede
Küresel enerji piyasalarının en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nda alarm zilleri çalıyor. Bölgedeki askeri hareketliliğin tırmanmasıyla birlikte petrol ve LNG tankerlerinin geçişi büyük ölçüde durdu. Artan güvenlik riski ve sigorta maliyetlerindeki sıçrama nedeniyle armatörler rotalarını askıya alırken, 700'ü aşkın tanker Boğaz'ın doğu ve batı yakasında beklemeye geçti. Bu tablo, dünya petrol arzının beşte birinin geçtiği dar koridorda ciddi bir tıkanmaya işaret ediyor.
Orta Doğu'daki tırmanan gerilim, küresel enerji akışının kalbi olan Hürmüz Boğazı'nda tanker trafiğini neredeyse durma noktasına getirdi. Güvenlik riskinin en üst seviyeye çıkmasıyla birlikte, petrol ve LNG taşıyan gemiler geçişleri askıya aldı. Son veriler, 700'ün üzerinde tankerin Boğaz'ın her iki yakasında beklediğini gösteriyor.
Basra Körfezi'nin çıkış kapısı niteliğindeki Hürmüz Boğazı, bölgedeki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazı Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden dünya pazarlarına ulaştırıyor. Günlük küresel petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20'si — yani 20 milyon varil civarında ham petrol ve ürün — bu dar geçitten taşınıyor. Özellikle Suudi Arabistan, BAE, Irak, Kuveyt ve İran kaynaklı sevkiyatların önemli kısmı Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi Asya ülkelerine gidiyor.
GEÇİŞLER SERT DÜŞTÜ
Gerçek zamanlı veri analitik şirketi Kpler'in analizine göre, 27 Şubat'ta Hürmüz'den 15 tankerle 21 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü taşındı. 28 Şubat'ta bu rakam 18 gemi ve 21,6 milyon varile yükseldi.
Ancak gerilimin hızla artmasıyla tablo dramatik biçimde değişti.
1 Mart'ta Boğaz'dan yalnızca 3 tanker geçiş yapabildi. Toplam taşınan miktar 2,8 milyon varilde kaldı. Tankerlerden birinin yaklaşık 2 milyon varil ham petrol taşıdığı belirtildi.
Yıl başından bu yana günlük ortalama 19,8 milyon varil seviyesinde seyreden sevkiyat dikkate alındığında, 1 Mart'ta ihracatın günlük ortalamaya göre yüzde 86 oranında düştüğü hesaplandı.
Uzmanlar, gerilim artmadan önce yüklerin hızla boşaltılması yönünde bir eğilim oluştuğunu, ancak koşulların kötüleşmesiyle geçişlerin fiilen durduğunu değerlendiriyor.
706 TANKER BEKLEMEDE
Bugün itibarıyla İran bandıralı olmayan 706 tanker Hürmüz Boğazı'nın batı ve doğu yakasında bekliyor.
334 ham petrol tankeri,
109 kirli petrol ürünü tankeri,
263 temiz petrol ürünü tankeri.
Bu gemiler Orta Doğu Körfezi, Umman Körfezi ve Arap Denizi'nde farklı noktalarda demirlemiş durumda.
Körfez içinde petrol yüklemeleri sürse de, doğu yönlü çıkışların azalması nedeniyle gemiler dar geçitten geçmek için daha uzun süre beklemek zorunda kalıyor. Bu durumun teslimatlarda gecikmelere ve navlun maliyetlerinde ciddi artışlara yol açması bekleniyor.
"HİÇBİR GEMİNİN GEÇİŞİNE İZİN VERİLMİYOR" İDDİASI
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik hafta sonu başlattığı saldırıların ardından, İran Devrim Muhafızları'nın Hürmüz'den geçiş yapacak gemilere "Hiçbir geminin geçişine izin verilmiyor" mesajı ilettiği iddiaları gündeme geldi.
Söz konusu mesajların, Basra Körfezi'nde faaliyet gösteren gemilere uluslararası çağrı kanalı VHF Kanal 16 üzerinden iletildiği öne sürüldü. Ancak resmi makamlar tarafından Boğaz'ın kapatıldığına ilişkin doğrudan bir açıklama yapılmadı. İran medyası ise Boğaz'ın fiilen kapandığını iddia etti.
Bazı konteyner gemilerinin Hürmüz'e yaklaşırken U dönüşü yaptığı gözlenirken, küresel konteyner taşımacılığının önde gelen şirketleri geçişleri geçici olarak askıya aldı.
Öte yandan İngiltere Deniz Ticaret Örgütü (UKMTO), Umman Körfezi, Musandam çevresi ve BAE kıyı sularında ticari gemilere yönelik saldırıların teyit edilmesinin ardından, Hürmüz Boğazı'ndaki deniz güvenliği risk seviyesini en üst düzey olan "kritik" seviyeye yükselttiğini açıkladı.
Küresel enerji piyasaları açısından hayati öneme sahip Hürmüz Boğazı'ndaki bu gelişmeler, petrol fiyatları ve tedarik zincirleri üzerinde ciddi baskı oluşturabilecek bir sürecin işareti olarak değerlendiriliyor.