İran'da çocuklar da dahil 30 kişi protestolarla ilgili ölüm cezası riski altında

Uluslararası Af Örgütü Orta Doğu ve Kuzey Afrika Bölgesel Direktör Yardımcısı Diana Eltahawy, "İran yetkilileri, gözaltından sonraki birkaç hafta içinde hızlı infazlarla tehdit ederek ve hızla görülen davalarda ölüm cezaları vererek, yaşam hakkını ve adaleti ne ölçüde hiçe saydıklarını bir kez daha açıkça gösterdi. Ölüm cezasını araçsallaştırarak korku yaymaya ve köklü değişim talep eden halkın moralini yerle bir etmeye çalışıyorlar" diyerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Çocuklar ve gençler, Ocak Protestoları'nın ardından devletin baskı mekanizmasında sıkışanların büyük bölümünü oluşturuyor, etkili yasal temsile erişimleri engelleniyor. Zorla 'itiraf' etmeleri için işkence ve diğer türde kötü muameleye, hücre hapsine maruz bırakılıyorlar. Uluslararası toplum eşgüdümlü küresel adımlar atarak, İran yetkililerine mahkeme sistemini infazların taşıma bandı olarak kullanmaya son vermeleri için baskı yapmalı."

Yetkililer, aileleri açıklama yapmamaları için sistematik olarak uyardığı ve gözaltına alınanları zorla "itiraf" almak için hücre hapsine, zorla kaybetmeye, işkenceye maruz bıraktığı göz önüne alındığında, ölüm cezası riski altındakilerin sayısının çok daha yüksek olduğu düşünülüyor.

İŞKENCE ALTINDA ALINAN "İTİRAF" KANIT SAYILIYOR

18 yaşındaki Salih Muhammedi, 8 Ocak'ta Kum'daki protestolarda bir güvenlik görevlisinin öldürülmesiyle bağlantılı olarak 15 Ocak'ta gözaltına alındı. Üç haftadan kısa sürede, 4 Şubat'ta Kum'da bir Ceza Mahkemesi tarafından ölüme mahkum edildi. Muhammedi, suçlamayı reddediyor. Uluslararası Af Örgütü'nün incelediği karara göre, mahkemede, işkence altında alındığını söylediği "itirafları" geri çekti ancak mahkeme bu ifadeleri hiçbir soruşturma yürütmeden göz ardı etti. Konu hakkında bilgi sahibi olan bir kişi, fiziksel şiddet sonucu Muhammedi'nin ellerinde kesikler olduğunu söyledi.

19 yaşındaki Muhammed Emin Biglari ile Ali Fehim, Ebulfazl Salihi Siyavuşhani, Amirhüseyin Hatemi, Şahin Vahidparast Kulur, Şahab Zühdi ve Yaser Recaifar ise, bir Besic üssünü kundakladıkları iddiasıyla Tahran 15. Devrim Mahkemesi'nce "Allah'a düşmanlık" suçundan ölüme mahkum edildi. Ölüm cezaları, gözaltına alınmalarından yaklaşık bir ay sonra, 9 Şubat'ta verildi. Bilgi sahibi bir kaynak, Biglari'nin Elburz eyaletindeki Gezel Hesar Cezaevi'ne nakledilmeden önce haftalarca zorla kaybedildiğini aktardı. Yetkililer, soruşturma aşamasında Biglari'nin avukata erişimini engelledi ve ardından dosyaya devlet tarafından görevlendirilen bir avukat atadı. Bu avukat, hızla görülen ve zorunlu "itirafları" esas alan davada Biglari'nin çıkarlarını savunmadı. Bu kişilerin, ailelerinin tuttuğu bağımsız avukatların dava dosyasına erişmesine izin verilmeyerek, Yüksek Mahkeme'ye temyiz başvurusunda bulunması engellendi.

ÇOCUKLAR DA ÖLÜM CEZASI İSTEMİYLE YARGILANIYOR

18 yaşındaki İhsan Hüseyinipur Hisarlu ile ikisi de 17 yaşında olan Metin Muhammedi ve İrfan Amiri, 8 Ocak'ta Pakdeşt şehrinde cami içindeki bir Besic üssünde çıkan ve iki Besic görevlisinin öldürülmesiyle sonuçlanan yangından sorumlu tutuldukları, Tahran 26. Devrim Mahkemesi'nde hızla görülen, işkenceye dayalı, tamamen haksız bir davada yargılandı. Bilgi sahibi bir kaynak, Uluslararası Af Örgütü'ne, Besic görevlilerinin gençleri o gün sabah erken saatlerde, olayın meydana gelmesinden önce gözaltına aldığını ve İhsan'ın şiddetli dayağa maruz bırakıldıktan sonra müfettişler tarafından ağzına silah dayanarak "suçunu itiraf" etmeye zorlandığını söyledi. Bu kişi, hâkimin, İhsan'ın ailesince seçilen en az üç avukatın savunma yapmasını reddettiğini, avukatları tehdit ettiğini, dosyaya devlet tarafından görevlendirilen bir avukat atadığını ve bu avukatın da etkili savunma yapmadığını bildirdi. Aynı davada yargılanan 17 yaşındaki Metin ve İrfan ise çocuk cezaevinde tutuluyor ve insan hakları hukukunun, 18 yaşından küçüklere ölüm cezası verilmesini kesinlikle yasaklamasına rağmen ölüm cezası istemiyle yargılanıyor.

Benzer şekilde, hızla görülen, işkenceye dayalı davalarla karşı karşıya olan diğer kişiler arasında, bacaklarından vurulan iki kadına yardım ettiği için 6 Ocak'ta gözaltına alınan, 35 yaşındaki Ebulfazl Kerimi yer alıyor. Konu hakkında bilgisi olan bir kişi, Ebulfazl'ın demir bilyelerle vurulduğunu, dövüldüğünü, yaraları için tedavi sağlanmadığını ve gözleri bağlı halde suçunu itiraf eden belgeleri imzalamaya zorlandığını söyledi. Takribi 12 Şubat'ta, protestolarla bağlantılı olarak içeriği belirsiz suçlamalarla gözaltına alınan Ebulfazl ve diğer 13 kişiye, Tahran 15. Devrim Mahkemesi'ne başkanlık eden hâkim tarafından "ölüme mahkum edildikleri" söylendi.

Risk altındaki diğer kişiler arasında Şervin Bagherian Cebeli (18), Danial Niyazi (18), Muhammed Abbasi (55), Amirhüseyin Azarpira (24) ve Muhammedrıza Tabari yer alıyor.

CEZALARI DURDURMAK İÇİN KÜRESEY DÜZEYDE ACİL EYLEM BAŞLATILDI

Uluslararası Af Örgütü, İran yetkililerini, ölüm cezasına mahkûm edilen sekiz kişi hakkındaki infaz planlarını derhal durdurmaya, mahkumiyetleri ve ölüm cezalarını bozmaya; diğer en az 22 kişi hakkında hızla görülen ve işkence içeren tamamen haksız yargılamalara son vermeye çağırdı. Ayrıca Uluslararası Af Örgütü, tüm BM üye devletlerini, uluslararası ve bölgesel kuruluşları acilen eşgüdümlü diplomatik adımlar atarak, İran yetkililerinden, bu mahkumiyetleri ve ölüm cezalarını bozmalarını ve tanımlı bir suç isnat edilen herkesin, ölüm cezasına başvurulmadan adil yargılama hakkına uygun yargılanmasını sağlamalarını talep etmeye çağırıyor. Devletlerin, BM Güvenlik Konseyi'ni, İran'daki durumu Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne taşıması gerektiği vurgulandı.

Yerel düzeyde, devletler, kanıtlar mevcutsa evrensel ve diğer sınır ötesi yargı yetkisi türleri kapsamında yakalama kararı çıkarmak ve yargılamaları başlatmak amacıyla eşgüdümlü ceza soruşturmaları açmalı. Tüm devletler, İran yetkililerine, BM Özel Usulleri'nin ve BM İran Hakkında Veri Toplama Misyonu'nun yanı sıra İran'daki büyükelçilik temsilcilerinin de gözaltı merkezlerine erişimine ve davaları takip etmelerine izin vermeleri için baskı yapmalı. Uluslararası Af Örgütü, infazları durdurmak için küresel düzeyde bir Acil Eylem başlattı.