İslami Finansman Araçları: Türkiye İçin Beklentiler ve Fırsatlar

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) Başkanı Vahdettin Ertaş, küresel kriz sürecinde öne çıkan alternatif finansal araçlardan en önemlisinin, faizsiz finansal araçlar olduğunu belirterek, "Ekonomimizin son 10 yılda elde ettiği başarının devamı için, güçlü bankacılık sektörünün yanı sıra, sermaye piyasalarımızın da şirketlerimize alternatif finansman kaynakları, yatıtımcılarımıza ise farklı yatırım seçenekleri sunması artık bir ihtiyaçtır" dedi.

SPK'nın ev sahipliğinde İslam Kalkınma Bankası iş birliğiyle düzenlenen "İslami Finansman Araçları: Türkiye için Beklentiler ve Fırsatlar" konulu konferansın açılışında konuşan Ertaş, global ekonomik krizin başlangıçta gayrimenkul sektörü ve buna bağlı finasal ürünlerden kaynaklanmış gibi görünse de şirketleri, bankaları, devletleri hatta tüm küresel sistemi etkisi altına aldığını anlattı.

Ertaş, sadece borca dayalı finansman modelleri ve dayanak varlıklı ilişkisi zayıflamış yeni finansal ürünlerin, krizin hem doğumuna hem de derinleşmesine yol açtığına dikkati çekerek, finansal krizde edinilen tecrübelerden birinin de şirketlerin, bankaların ve ülkelerin piyasa risklerine karşı sürekli hazırlıklı olması gereği olduğunu vurguladı.

Etkin risk yönetiminin gerekli unsurlarından birisinin geleneksel finansal araçların yanı sıra, sağlam temellere dayanan alternatif finansal araçların da kullanılması gereğine dikkati çeken Ertaş, "Kriz sürecinde öne çıkan alternatif finansal araçlarından en önemlisi, faizsiz finansal araçlardır" diye konuştu.

Ertaş, faizsiz finansal araçların, küresel krizde yaşanan pek çok sorunu bertaraf edecek özelliğe sahip olduğunu aktararak, bu özelliklerin hem yatırımcı hem de ihraççıların dikkatini çekmeye başladığını ve son yıllarda faizsiz finans sektörünün yıllık ortalama yüzde 15'in üzerinde büyüdüğünü ifade etti.

"Global likidite koşullarına ilişkin belirsizliklerin arttığı şu günlerde, Türkiye ekonomisi düşük kamu borcu, düşük bütçe açığı, ihraç pazarlarının çeşitliliği, güçlü bankacılık sistemi ve projelendirilmiş güçlü alt yapı yatırımlarıyla, sağlam, dinamik ve geniş yatırım imkanları sağlayan bir ekonomi konumundadır" diyen Ertaş, konuşmasına şöyle devam etti:

"Ekonomimizin son 10 yılda elde ettiği başarının devamı için, güçlü bankacılık sektörünün yanı sıra, sermaye piyasalarımızın da şirketlerimize alternatif finansman kaynakları, yatıtımcılarımıza ise farklı yatırım seçenekleri sunması artık bir ihtiyaçtır. Sermaye Piyasası Kurulu olarak bu amaç kapsamında nihai hedefimiz tüm paydaşlarımızla, 2023 yılına kadar İstanbul'u dünyanın ilk 10 küresel finans merkezlerinden birisi yapmaktır. İstanbul finans merkezi projesinin hedeflerinden birisi de ülkemizi faizsiz finansal ürünlerin önemli küresel merkezlerinden birisi yapmaktır. Bu hedef için gerekli bölgesel avantajlara, arz ve talep yanında yüksek potansiyele sahip olduğumuzun farkındayız. Çok yakınımızda yer alan dost ve kardeş Körfez ülkelerinde ve Asya'da önemli bir tasarruf fazlasının bulunduğunu ve bu fonları güvenle yatırım yapacakları faizsiz finansal ürünleri tercih ettiklerini biliyoruz."

-"Sukuk ihracı bir önceki yıla göre yüzde 54 arttı"

Türkiye nüfusunun yüzde 99'unun müslüman olduğunu belirten Ertaş, bu ürünlere ülke, düşünce ve felsefe olarak yabancı olunmadığını dile getirdi. Ertaş, talep tarafındaki potansiyelin yanında arz için de önemli avantajların olduğunu kaydederek, Türkiye gündeminde her biri 20-25 milyon dolarlık önemli alt yapı yatırımlarının bulunduğuna işaret etti.

Yatırımlar için artı finansman yöntemlerinin kullanılmasının hem kamu hem de özel sektör için kaçınılmaz bir ihtiyaç olduğunu aktaran Ertaş, sermaye piyasalarının bu noktada önemli bir alternatif olduğuna dikkati çekti.

Ertaş, SPK olarak faizsiz finansman alanında son 5 ayda önemli düzenlemeler yapıldığını anımsatarak, "Emeklilik fonlarında yapılan düzenleme ile ülkede portföyünün tamamının faizsiz enstürümanlardan oluşan, bireysel emeklilik yatırım fonlarının kurulması mümkün hale geldi. Bugün itibariyle, bu fonlara katılan yatırım sayısı 300 bini, fon tutarı da 160 milyon doları aştı" diye konuştu.

Geçen hafta yapılan yatırım fonu düzenlemesiyle katılım fonu adıyla sadece faizsiz finansal ürünlerden oluşan ayrı bir yatırım fonu oluşturulması imkanı verildiğini hatırlatan Ertaş, bu fonlara da talebin büyük olacağını düşündüklerini kaydetti.

Ertaş, faizsiz finansmanın sermaye piyasalarında öne çıkan ürününün sukuk yani "kira sertifikası" olduğunu ifade ederek, bu alanda yapılan düzenlemelerle de sukuk ihraçlarının kolaylaştırıldığına ve bürokratik süreçlerin en aza indirildiğine dikkati çekti.

Küresel olarak sukuk ihraçlarının bu yıl önemli artış gösterdiği bilgisini veren Ertaş, "Yapılan ihraçların toplamı bir önceki yıla göre yüzde 54 oranında artarak, 131 milyar dolara yükseldi. Bu yapıların bulunması ve önümüzdeki günlerde farkındalığın bulunması ve sermaye piyasalarının gelişimine ve 2023 vizyonunun gerçekleşmesine önemli katkı sağlayacaktır" değerlendirmesini yaptı.

Ertaş, sermaye piyasası olarak faizsiz finansman alanında uluslararası işbirliklerine önem verdiklerini vurgulayarak, bu yıl içerisinde yaptıkları etkinlik ve işbirliklerine değindi.

Faizsiz finansman araçlarının önümüzdeki dönemde tüm sermaye piyasası aktörlerinin önemli gündem maddesi olacağına işaret eden Ertaş, gerçekleştirilen konferansın farkındalığın arttırılması,ihraç ve yatırım tutarlarının yukarı çekilmesi, likidite ve ikinci piyasalardaki sorunların çözüme ulaşması ve yaınlaşma açısından önemli olduğunu sözlerine ekledi.

-"İslami finans üretkenliğe, verimliliğe katkı sağlamakta ve zarar verici bankacılığı desteklememektedir"

İslam Kalkınma Bankası Finansal Ürün Geliştirme Direktörü Sami Al- Suwailem de konferansta yaptığı konuşmada sıkıcı ve insanlara zarar veren geleneksel bankacılık sektörünün bir kayma yaşadığını belirterek, "İslami finans bu noktada bir denge sağlamaktadır. İnnovasyona yol vermekte ve sıkıcılığı bertaraf etmektedir aynı zamanda da üretkenliğe, verimliliğe katkı sağlamakta ve zarar verici bankacılığı desteklememektedir" dedi.

18. yüzyıldan beri devam eden ekonomik büyümenin her zaman innovasyona bağlı olduğunu anlatan Suwailem,  gelişmemiş ülkelerin innovasyon sayesinde kısa sürede yüksek gelişmişlik düzeyine ulaştığını söyledi.

İnovasyonun genel anlamda yaşamın ve rekabetin sürdürülmesi açısından önem taşıdığını dile getiren Suwailem, "İslami finans çok çeşitli olması lazım. Farklı bakış açısına sahip olmalı ve kendini tekrarlayan işlemlerden daha ziyade inovasyon unsurlarını içererek gerçek ekonomik faaliyetlere entegre olmalıdır" diye konuştu. - İstanbul