Özbekistan 5 milyon tonluk rekor pamuk hasadını tekstil üretimine yönlendirdi

Sovyetler Birliği döneminde pamuk üretiminin başlıca merkezlerinden biri olan Özbekistan, son yıllarda ham madde ihracatına dayalı üretim modelinden katma değerli tekstil sanayisine geçerek küresel pazarda önemli üreticiler arasında yer almayı hedefliyor.

Bağımsızlığın ardından tekstil sektörünü geliştirmeye yönelik adımlar atan ülke, uzun yıllar pamuk üretiminden elde ettiği ekonomik değeri büyük ölçüde ham madde ihracatıyla sınırlı tuttu.

Son yıllarda uygulanan politikalarla bu tablo değişmeye başladı. Pamuk lifi ihracatının sona erdirilmesi ve yerli üretimin ülke içindeki fabrikalara yönlendirilmesiyle Özbekistan, yalnızca pamuk üreten değil, bu ham maddeyi işleyerek iplik, kumaş ve hazır giyim ürünlerine dönüştüren bir sanayi merkezi olma yolunda ilerliyor.

Ham madde ihracatından katma değerli üretime

Özbekistan, yıllık ortalama 3 milyon ton pamuk üretimiyle dünyanın önde gelen pamuk üreticileri arasında bulunuyor. Ülkede üretilen pamuktan elde edilen yaklaşık 1-1,1 milyon ton pamuk lifinin yerli sanayide değerlendirilmesi yönündeki politika, tekstil sektörünün gelişiminde belirleyici rol oynuyor.

Özellikle 2020'den itibaren pamuk lifi ihracatının tamamen yasaklanması, üretim modelinde önemli bir değişimi beraberinde getirdi. Böylece daha önce ham madde olarak yurt dışına gönderilen pamuk, ülkedeki fabrikalarda işlenerek daha yüksek katma değerli ürünlere dönüştürülmeye başlandı.

Özbekistan'da 2026 yılında 5 milyon ton pamuk hasat edilerek bağımsızlık döneminin en yüksek üretim miktarına ulaşıldı. Üretim, 2025'teki 3 milyon 986 bin tona kıyasla 1 milyon tonu aşkın artış gösterdi. Ülkenin pamuk üretimi 2016'da 2 milyon 959 bin ton, 2023'te 3 milyon 710 bin ton, 2024'te ise 3 milyon 181 bin ton olarak kaydedilmişti.

Resmi verilere göre, hektar başına verim de 2025'teki 4 bin 550 kilogramdan 2026'da 5 bin 620 kilograma yükseldi. Rekor hasatta yeni ekim yöntemleri ve yüksek verimli tohum çeşitlerinin kullanılması, bilimsel tarım uygulamaları, mekanizasyonun artırılması, deneyimli çiftçilerin bilgi paylaşımı ve üreticilere sağlanan finansal destek etkili oldu.

Tekstil sektöründe işletme sayısı 10 bini geçti

Pamuk üretiminin yerli sanayide değerlendirilmesine yönelik politikalar, tekstil sektörüne yatırımları da hızlandırdı.

Yeni fabrikaların kurulması, üretim kapasitesinin genişletilmesi ve yatırımcılara sağlanan teşvikler sayesinde sektörde faaliyet gösteren işletmelerin sayısı 2016'da yaklaşık 1000 iken 1 Eylül 2026 itibarıyla 10 bini aştı.

650 binden fazla kişiye istihdam sağlayan tekstil sektörü, ülke ekonomisinin önemli sanayi kollarından biri haline geldi.

Pamuk fuarlarının yerini tekstil fuarları aldı

Özbekistan'ın üretim modelindeki değişim, uluslararası ticaret ve tanıtım faaliyetlerine de yansıdı. Geçmişte pamuk lifinin uluslararası pazarlarda satışına yönelik fuarlar düzenleyen ülke, bugün tekstil ürünleri, üretim teknolojileri ve hazır giyim sektörünü öne çıkaran uluslararası organizasyonlara ev sahipliği yapıyor.

Taşkent'te düzenlenen Orta Asya Uluslararası Tekstil, Hazır Giyim ve Örme Endüstrisi Ekipmanları ve Teknolojileri Fuarı (CAITME) ile Uluslararası Tekstil ve Hazır Giyim Endüstrisi Fuarı (TextileExpo) bu dönüşümün önemli göstergeleri arasında yer alıyor.

Türkiye başta olmak üzere farklı ülkelerden şirketlerin katıldığı fuarlar, Özbekistan'ın yalnızca ham madde tedarikçisi değil, uluslararası tekstil üretim ve ticaret ağının önemli merkezlerinden biri olma hedefini ortaya koyuyor.

Tekstil üretimi 9 yılda 5 katına çıktı

Sektöre yönelik yatırımların etkisiyle Özbekistan'ın tekstil üretiminde önemli artış kaydedildi. 2016'da yaklaşık 2 milyar dolar olan tekstil ürünleri üretimi, 2025'te 10 milyar doları aştı.

Aynı dönemde tekstil ürünleri ihracatı da 899 milyon dolardan yaklaşık 2,6 milyar dolara yükseldi. 2025'te 50'den fazla ülkeye 700 çeşit tekstil ürünü ihraç eden Özbekistan, 2026'da tekstil ürünleri üretimini 12 milyar dolara, ihracatını ise 3,3 milyar dolara çıkarmayı hedefliyor. Ülke, 2030'da tekstil ihracatını 7 milyar dolara yükseltmeyi amaçlıyor.

Hazır giyim ve triko ürünleri, örme kumaş, nakışlı kumaş ve çorap gibi farklı ürün gruplarıyla ihracat portföyünü genişleten ülke, pamuk üretimindeki geleneksel gücünü sanayi ürünleri ihracatına yansıtmayı başardı.

"Özbekistan, küresel tekstil zincirinde önemli bir oyuncu olabilir"

Özbek ekonomist Rustam Umarov, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, ülkenin pamuk üretimindeki geleneksel gücünü tekstil sanayisine aktarmasının ekonomik açıdan önemli bir dönüşüm olduğunu belirtti.

Özbekistan'ın artık yalnızca pamuk üretimiyle değil, bu ham maddeyi yüksek katma değerli ürünlere dönüştürme kapasitesiyle de öne çıktığına dikkat çeken Umarov, yerli üretim altyapısının geliştirilmesi ve yatırım ortamının iyileştirilmesinin sektörün büyümesinde etkili olduğunu kaydetti.

Umarov, ülkenin önündeki en önemli hedeflerden birinin uluslararası pazarlarda hazır giyim ve tekstil ürünleriyle daha güçlü bir yer edinmek olduğunu vurgulayarak, ABD, Avrupa ve Asya pazarlarına açılmanın ihracat potansiyelini artıracağını söyledi.

Özbek pamuğuna yönelik uluslararası boykotun 2022'de kaldırılmasının sektöre yeni fırsatlar sunduğunu vurgulayan Umarov, Avrupa Birliği'nin "GSP Plus (Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi)" statüsü kapsamında sağladığı imkanların da Özbekistan'ın Avrupa pazarındaki konumunu güçlendirebileceğini ifade etti.

Umarov, Özbekistan'ın tekstil sektöründeki dönüşümünü değerlendirerek, "Ülkenin 2030'da 7 milyar dolarlık tekstil ihracatı hedefine ulaşması, Özbekistan'ı küresel tekstil zincirinde önemli bir oyuncu ve Avrasya bölgesinin önde gelen tekstil merkezlerinden biri haline getirebilir." dedi.