Toprak ve Su Kaynakları Şanlıurfa Araştırma Enstitüsü Müdürü Abdulkadir Sürücü'den Çiftçilere Dane Kaybı Uyarısı:

Toprak ve Su Kaynakları Şanlıurfa Araştırma Enstitüsü Müdürü Dr. Abdulkadir Sürücü, biçerdöverle yapılan buğday hasadında ortaya çıkan dane kayıplarının azaltılması için çiftçilere çeşitli uyarılarda bulundu.

Şanlıurfa'da buğday ve arpa ekili alanlarda hasatta dane kaybının yüzde 1 olarak gerçekleştiğini bunun da 18-20 bin tona eş değer olduğunu belirten Enstitü Müdürü Abdulkadir Sürücü, kaybın parasal olarak 72-80 bin YTL anlamına geldiğini belirtti.

Çiftçileri dane kaybına karşı uyaran Sürücü, "Ülkemizde 1 kişinin beslenmesi için ortalama yıllık 225 kilogram buğday gerekli olduğu düşünülürse, yaklaşık 72 milyon nüfusumuz için ortalama 16 milyon ton buğdaya ihtiyaç vardır. Ülkemizde her yıl yaklaşık 9.4 milyon hektarlık alana buğday ekimi için ise dekara 20 kilogram tohumluktan yaklaşık 1.9 milyon ton gerekmektedir. Yine her yıl gerek depolamada ve gerekse taşınma sırasındaki kayıpları da yüzde 3 sayarsak, yaklaşık 0.6 milyon ton buğday ürünü kullanım dışı kalmaktadır. Özet olarak bugünkü nüfusumuz için yılda en azından 15.1+1.9+0.6=17.6 milyon ton buğday üretmek zorundayız. İstatistiklere göre ülkemizde ekilen tarım alanlarının yüzde 75-80'ini tahıl alanları oluşturmakta ve tüm bu alanların yüzde 70'i kadarı biçerdöverle hasat edilmektedir. Her yıl yaklaşık 20 milyon ton tahıl biçerdöverlerle hasat edilmekte ve hasat sırasında oluşacak yüzde 1'lik kayıp 180-200 bin ton tahılın kaybedilmesi anlamına gelmektedir. Bunu da bu sene açıklanan taban fiyat ortalama 0.40 ile çarptığımızda 72-80 milyon YTL kayıp hesaplanmaktadır. Bulunan bu rakam gelişmekte olan bir ülke ekonomisi için önemli miktarda olup ekonomiyi gözle görünmez ama hissedilir bir biçimde etkilemektedir. Bu kayıpları yalnızca Şanlıurfa ili için hesaplayacak olursak bu sene buğday ve arpa ekili alanlarda yüzde 1'lik kayıpla ortalama 18-20 bin ton tahıl kaybı olasıdır. İlimiz için maddi kaybı ise 72-80 bin YTL civarında olacaktır. Kayıp oranının yüzde 10 oranına yükselmesi ile maddi kayıplarında 10 kat artacağı unutulmamalıdır. Kayıpların çiftçi tarafından hemen hasat anında hesaplanabilmesi için bazı pratik yollar vardır. Bunlardan biri de karış yöntemidir. 450 kilogram dönüme ürün alınan bir tarlada, 2 karışa 2 karış, yani eni ve boyu 45 santim boyutlarındaki kare içinde sayacağımız dane adedi 20 ise yüzde 1,40 ise yüzde 2,60 ise yüzde 3 kayıptan bahsetmek mümkündür. Kayıpları en aza indirmek için, önce ürün sahibi sonra biçerdöver operatörü ve teknik elemanlar mümkün olduğu kadar konuya hassas yaklaşmalıdırlar. Hasat öncesi kayıtlar ve hasat sonrası kayıplar ne kadar aza indirilirse kayıplar da o kadar azalacaktır. Üreticilerin bu konuda yapacakları en önemli adım belgeli operatörlere ürünlerini emanet etmelidirler. Aksi durumla karşılaşacak olurlarsa en yakın il, ilçe müdürlüklerine müracaat ederek olası kayıpları engellemelidirler. Sonuç olarak, eski model ve ayar tutmayan biçer döverlerle yapılan hasatlarda büyük oranda tane kayıpları olmaktadır. Gelişmiş, modern kabinli, dijital olarak dane kayıplarını gösteren biçerdöverler kayıpları minimum düzeye düşürmektedir. Geç kalınan hasatlarda dane kaybı fazla olmakta ve sonbaharda bu gibi tarlalarda haramzade denen bitkilerin çokluğu bunu göstermektedir. Emniyetli depolama için buğday ürününün rutubeti kesinlikle yüzde 12'nin altında olmalıdır."

(FÖ-ST-Y)

15.06.2007 11:20 TSİ