Yaz Aylarında Egzersiz; Riskleri ve Önlemleri

Bu konuda uzman görüşüne başvurduğumuz Doğu Akdeniz Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Hülya Harutoğlu; günümüzde teknolojinin gelişmesi ve sağlık bilincinin artması ile beklenen yaşam süresinin uzaması, yaşam kalitesinin yükseltilmesi konusundaki arayışların arttırdığını belirterek, sağlıklı yaşlanmak ve yaşa bağlı oluşa¬bilecek sağlık risklerini çeşitli yöntemlerle en aza indirebilmek için her mevsim sağlıklı beslenme ve fiziksel aktivitenin sürekliliğinin çok önemli olduğunu bildirdi.

Harutoğlu, egzersizin vücut kompozisyonunu geliştirdiğini, kas kuvvetini artırdığını, diabet ve koroner arter hastalığı riskini, eklem ağrısını ve depresyonu azalttığını, yaşam kalitesini artırdığını ve daha birçok olumlu etkisi ile yaşam süresini uzattığını ve bu nedenle de sağlıklı yaşam için her yaş gurubuna düzenli egzersiz önerildiğini söyledi. Pozitif etkiler elde etmek için egzersizin tipi, frekansı, sıklığı, dozu, çevre koşulları, sistemik olması ve kişiye özgü planlanması çok önemli olduğununu söyleyen harutoğlu egzersizlerin mutlaka sağlık kontrolü yapıldıktan sonra uzman denetiminde yapılması gerektiğini belirtti

Prof. Dr. Hülya Harutoğlu yaz mevsiminin başladığı bu dönemde sıcaklık ve nem oranındaki artış nedeniyle egzersiz yaparken vucudun ısı dengesini korumanın, olası komplikasyonları elimine etme açısından son derece önemli olduğunu vurguladı. Buna ek olarak vücut sıcaklığının, ısı üretimi ve ısı kaybı mekanizmaları arasında dinamik bir denge ile düzenlenlendiği, egzersiz sırasında, yüksek sıcaklık değerlerinin sürekli terleme ile vücuttan önemli ölçüde sıvı ve elektrolit kaybına neden olduğunu belirtti. Özellikle sıcak bir ortamda yapılan uzun süreli egzersizler için uygun miktarda sıvı alınmasının öneminden, egzersizde içilecek suyun sıcaklığının 8-12º C (soğuk) , hipotonik ve az şekerli olması (4-8g/100ml) gerektiği konusunda bilgi verdi.

Harutoğlu, egzersiz sırasında vücut ısı yükselmesine (hipertermi) bağlı olarak gelişen termal yaralanmalar kısaca şöyle sıraladı ; Isı krampları: Genellikle aşırı terleme sonucu kol, bacak ve karın kaslarında oluşan aşırı ağrılı kas spazmlarıdır. Isı baygınlığı (senkopu) : Isı baygınlığı genellikle sıcakta uzun süre egzersiz yapmayla oluşur. Güçsüzlük, yorgunluk, hipotansiyon sık görülen semptomlardır. Görme bulanıklığı, solukluk, kısa süreli bilinç kaybı, baş dönmesi, bulantı ve baygınlık olabilir. Isı yorgunluğu (bitkinliği): Genel olarak fiziksel uygunluğu yetersiz olan ve sıcakta egzersiz yapan kişilerde görülür.

Terleme ile oluşan sıvı kaybı sonucu oluşur. Klinik olarak ağızda kuruluk, deride solukluk, yüksek ateş, taşikardi , yorgunluk, koordinasyon bozukluğu , idrar volümünde azalma, bol terleme, kusma, diyare görülebilir. Isı çarpması: Klinik olarak bilinç kaybı, hafif ve sık nefes alma, kalp hızında artış (160-180 vuru/dk) görülebilir, sıklıkla klinik tabloda diyare, kusma, baş ağrısı, vertigo, yorgunluk gelişebilir , hatta kalıcı beyin hasarı oluşabilir.

Prof. Dr. Hülya Harutoğlu, yaz aylarında egzersiz sırasında ısı nedeniyle oluşabilecek hastalıkları önlemek için yapılması gerekenleri kısaça şöyle özetledi; Egzersizler uygun hava koşullarında yapılmalı, örneğin açık havada yürüyüş yapılacaksa sabah erken saatleri ile akşam saatleri tercih edilmelidir. Yaz aylarının en popüler egzersizi olan yüzme için de güneşin en az etkin olduğu saatler seçilmelidir. Yazın her türlü fiziksel aktiviteden önce, sırasında ve sonrasında bol su alınmalı, hafif, bol ve açık renk özel giysiler giyilmeli, egzersiz öncesi yüksek miktarda yağ içeren besin tüketimi, aşırı kalori alımı ve alkol tüketimi sınırlanmalıdır. Yaz döneminde, özellikle hipertansiyon, diyabet, kalp-damar hastaları ve yaşlılar gibi riskli gruplar için egzersiz programları, sağlık kontrolünden sonra, mutlaka fizyoterapist tarafından kişiye özel planlanmalı ve denetim altında uygulanmalıdır.

Harutoğlu, istenmeyen komplikasyonlarla karşılaşmamak için hava sıcaklığına göre alınması gereken önlemlerin şunlar olduğunu açıkladı

•15 derecede herhangi bir önlem almaya gerek duyulmaz

•16-20 derecede mümkün olduğunca hafif giysiler giyilmelidir

•21-25 derecede çalışmalarda sık dinlenme araları verilip su içilmelidir

•26-29 derecede önlemler alınmalı ve antrenmanın dozu,süresi azaltılmalıdır

•30 derecede ve üzeri çalışma iptal edilmeli yada sıklıkla dinlenme araları verilip sıvı alınmalıdır.Tüm önlemlere rağmen, yine de egzersiz sırasında veya sonrasında herhangi bir problem gelişmişse hemen bir sağlık kurumuna başvurulmalıdır.

Harutoğlu son olarak tatil döneminde dinlenirken, eğlenirken sağlığı korumak adına, doğru beslenme ve egzersizin sürekliliği için profesyonel öneriler alarak ve uzman kontrolünde gerçekleştirilmesinin sağlığı tehdit eden olası riskleri en aza indireceğini vurguladı.