AB'nin Mısır'a Silah Ambargosu Sembolik Anlam Taşıyor

Feyzullah Yarımbaş/Sinan Polat - Mısır'da darbe karşıtlarını hedef alan yoğun katliamlar nedeniyle önceki gün Brüksel'de olağanüstü toplanan AB dışişleri bakanları, İtalya ve İsveç'in ısrarına rağmen Mısır'a tam silah ambargosu yerine Halka baskı ve şiddet uygulamada kullanılma ihtimali olan silah ve askeri ekipmanların ihracatının durdurulması kararı aldı. Kararın somut etkisinden çok sembolik anlamına dikkati çeken uzmanlar, oy birliğiyle alınan kararla AB üyesi ülkelerin tamamı, Mısır güvenlik güçlerinin faaliyetlerinin orantısız ve zararlı olduğu yönünde mesaj verdiğini belirtti.

Brüksel'de olağanüstü toplanan AB dışişleri bakanlarının oy birliğiyle aldığı karar göre AB üyesi ülkeler, Mısır'a silah satarken artık içerde ve dışarda kullanılma ihtimaline göre ayrım yapacak. Halka baskı ve şiddet uygulamada kullanılma ihtimali olan silah ve askeri ekipmanların ihracatına müsade edilmeyecek. Halbuki Suriye'de kendi halkına karşı füze ve uçaklar dahil hava gücünü ve kimyasal silahlarını kullanan Esed rejimi, herhangi bir silahın içerde mi dışarda mı kullanılacağına odaklanan ve herhangi bir somut yaptırımı olmayan tartışmasının ne kadar anlamsız olduğunu gösterdi.

-"Durumu kurtarma amaçlı bir hamle"-

Konuyla ilgili AA'ya değerlendirmelerde bulunan Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) uzmanlarından Dr. Lan Anthony, kararın oy birliğiyle alındığını ve her ülkenin kendi idari prosedürüne göre uygulayacağını hatırlatarak, "öncelikli etkisinin siyasi" olduğunu ifade etti.

Anthony, bunun sadece Avrupa Dış Eylem Servisi (EEAS) gibi müşterek kurumların değil AB üyesi tüm ülkelerin, "Mısır güvenlik güçlerinin faaliyetlerinin, orantısız ve zararlı olduğu" yönünde verdiği bir sinyal olduğunu kaydetti.

Stratejik Düşünce Enstitüsü Ortadoğu Uzmanı ve Eskişehir Osman Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi Ahmet Uysal ise AB'nin silah yaptırımının somut etkisinden çok sembolik anlamı ve gönderdiği mesaj açısından önemli olduğuna dikkati çekerek, "kararın darbenin etkisini tersine çevirecek veya boşa çıkaracak bir hareket olmaktan çok durumu kurtarmak amaçlı bir hamle olduğunu" dile getirdi.

Uysal, adımın, sert gücü sınırlı hale gelen Avrupa'nın, özellikle demokratikleşme, insan hakları gibi konularda sahip olduğu yumuşak gücü korumaya yönelik olduğuna dikkati çekti.

-"Silahı yine birinden alır"-

Kararla verilen mesajın önemli olduğuna işaret eden Uysal, "Avrupa'nın 'darbeye karşıyız' mesajı, burada etkili bir şekilde verilmiş oluyor. Söylemsel, sözlü bir tepki. Mısır, iç politikada kullanacağı silahları yine bir yerden alır. ABD'den alır, Rusya'dan alır, Çin'den alır. İsrail'den alır. Karar bu yönüyle Mısır'ı çok etkilemez ama morallerini bozar" şeklinde konuştu.

Mısır, silah ihtiyacını büyük ölçüde ABD yardımıyla karşılıyor. Mısır'a yılda 1,3 milyar dolarlık askeri yardım yapan ABD, bu kaynağı kendi silah üreticilerine ödüyor ve aldığı silahları, Mısır ordusuna hibe ediyor.

SIPRI'ye göre Mısır'ın ABD hibeleri dışında son 10 yılda silah ithalatı 5,5 milyar dolar düzeyindeyken bunun 3,2 milyar doları yine ABD'den, 1,2 milyar doları Rusya'dan ve 337 milyon doları ise Çin'den gerçekleştirildi.

AB üyelerinin Mısır'a silah satışı sınırlı kalırken hem sivil, hem askeri amaçla kullanılabilecek ekipmanlar da dahil bu rakam, yıllık yaklaşık 300 milyon avro düzeyinde bulunuyor. - Brüksel