ABD'nin Hürmüz Stratejisi ve Türkiye'nin Bölgesel Rolü

Emperyal güçlerin dış politikasını yalnızca ilan edilen hedefler üzerinden okumak, gerçek stratejik mantığı kaçırmaya neden olur. ABD'nin İran'da rejim değişikliği hedefi başarısız olmuş gibi görünse de, bu çoklu senaryo yaklaşımının bir parçasıdır. İkinci senaryo, Hürmüz Boğazı'nın 'uluslararası güvenlik' söylemi altında Amerikan denetimine taşınmasını içeriyor. ABD'nin İran'a ilettiği 15 maddelik öneride, Tahran'dan Hürmüz üzerindeki kontrolünden vazgeçmesi talebi bu stratejiyi açıkça gösteriyor.

Bu yaklaşım, 'akış kontrolü stratejisi' olarak tanımlanabilir ve toprak kontrolünden ziyade enerji, ticaret ve veri akışlarını kontrol etmeye dayanır. ABD, doğrudan ilhak yerine uluslararası kılıflı fiili bir denetim peşindedir. Bu model, BM'yi ikincilleştirerek, konu bazlı modüler düzenler oluşturuyor. Örneğin, Gazze için önerilen 'Barış Kurulu' modeli ve Hürmüz için düşünülen 'güvenlik kurulu' benzer bir mantıkla işliyor.

Türkiye, bu çerçevede bölge için hayati bir role sahiptir. Arabuluculukta kalmak yerine, CHP'nin önerdiği OBİT Projesi gibi kurucu bir bölgesel çerçeve önermelidir. Türkiye, İran, Irak, Körfez monarşileri ve Batı ile konuşabilen az sayıdaki devletten biri olarak, yeni bir bölgesel güvenlik platformu inşa etmeli. Aksi takdirde, askeri çerçeve ABD'den, mali yük Körfez'den, meşruiyet dili 'uluslararası toplum'dan gelecek ve Türkiye ara aktör olarak kalacaktır.

ABD açısından mesele, hangi senaryonun işletildiğidir: rejim değişikliği olmazsa boğaz rejimi değişir, doğrudan kontrol olmazsa uluslararası görev gücü kurulur. Türkiye ve bölge ülkeleri için asıl soru, bölgenin kendi güvenlik ve enerji mimarisini kurup kurmayacağıdır. Türkiye, ekonomik egemenlik üretmek için 'Özel Ekonomi Bölgeleri Temelli Ticaret-Finans-Üretim Ağı' modelini kullanarak, kara koridorlarını kontrol edebilir ve Hürmüz'e bağımlılığı azaltacak stratejik alternatifler geliştirebilir.