Diyabetik Ayak Bakımı
Ayak bakımıyla, diyabette sağlıklı adımlar.
Diyabetik Ayak Nedir ve Nasıl Oluşur?
Diyabet hastalarında yeterli derecede ve düzenli yapılmayan ayak bakımı sonucu ortaya çıkan önlenebilir komplikasyonlardır. Hepimiz ayak sorunları yaşayabiliriz. Özellikle diyabet hastalarında kan şekerinin kontrol altına alınmaması sonucu sinirlerde hasar meydana gelebilir ve dolaşım bozuklukları oluşabilir. Bu tür sorunlar da ayaklarda his kayıplarına yol açar. Kişi; yanık, kesik ve ağrıyı hissedemeyebilir ve farkında olmadan ayaklarında yaralar oluşabilir.
Diyabetik Ayak Açısından Kimler Risk Altındadır?
60 yaş üzeri veya 10 yıldan fazla süredir diyabetli olanlar
Alkol ve sigara kullananlar
Düzenli ayak bakımı yapmayanlar
Şeker kontrolüne dikkat etmeyenler
Obezite (Şişmanlık)
Yeterli derecede diyabet eğitimi almayan ve önerilere uymayanlar
Ayaklarında his kayıpları olanlar ( Ağrı, sıcak, soğuk gibi normal duyuları hissedemeyenler)
Ayak Bakımında Nelere Dikkat Etmeliyiz?
Ayak Muayenesi
Ayağın tabanı ve parmak araları başta olmak üzere ayağın üst yüzeyi sık sık kontrol edilmelidir. Böylece meydana gelebilecek değişiklikler erken farkedilebilir ve önlem alınabilir.
Ayak tabanını daha iyi görebilmek için bir ayna yardımıyla bakılmalı veya bir yakınından yardım alınmalı.
Ayak Temizliği
Ayaklar ılık suda 5-10 dk bekletilerek yıkanmalı. Özellikle parmak araları başta olmak üzere iyice kurulanıp bir ayak kremi ile nemlendirilmelidir.
Ayak parmaklarının arasına krem sürülmemelidir.
Ayakta sarılı bölge varsa sargının dışında kalan yerlere bu işlemler uygulanmalıdır.
Tırnak Bakımı
Tırnaklar ayak banyosundan sonra henüz yumuşak iken düz bir şekilde kesilip, tırnak kenarları kontrol edilerek sivri kalan yerleri törpülenmelidir.
Ayak Bakım Kremi Nasıl Kullanılmalıdır?
Ayak temizliği yapıldıktan sonra yumuşak bir havlu yardımıyla parmak araları başta olmak üzere iyice kurulanmalı ve bir ayak kremiyle cilt nemlendirilmelidir.
Ayak sorunlarının çoğunu düzenli ayak bakımı ile önleyebilirsiniz.
Nasıl Ayakkabılar Giymeliyiz?
Ayağınızı sıkmayan, derin, geniş, rahat ve yumuşak ayakkabıları tercih ediniz.
Yüksek topuklu, sivri burunlu ucu açık ayakkabılar ve sandaletleri giymeyiniz.
Ayakkabılarınızı çorapsız giymeyiniz. Pamuklu, dikişsiz, esnek ve lastiksiz çorapları tercih ediniz.
Ayakkabılarınızı giymeden önce içini silerek kontrol ediniz. (Yabancı cisim, sert dikiş, çivi ucu, malzemeden oluşan deforme vb.)
Ayaklarınızda gün içerisinde şişlik oluşabileceğinden ayakkabı alımı öğle saatinden önce yapılmalıdır.
ÖZETLE;
Neler Yapmalıyız?
Ayaklar hergün kontrol edilmeli. Yara, çatlak, şişlik, kızarıklık vs. var mı bakılmalıdır.
Ayaklar ılık suda yıkanıp kurulanmalı ve ayak bakım kremi ile nemlendirilmelidir.
Ayakkabı seçimi özenle yapılıp, giymeden önce içinde yabancı cisim olup olmadığı kontrol edilmelidir.
Pamuklu veya yün, dikişsiz çoraplar giyilmelidir.
Üşüyen ayaklara gece çorap giyilmelidir.
Periyodik kontrollerde ayaklar muayene edilmelidir.
Eğer ayakta şekil bozukluğu varsa ayağa uygun özel ayakkabılar yaptırılmalıdır.
Düzenli egzersiz yapılmalıdır.
Neler Yapmalıyız?
Ayağı ısıtmak için sıcak su torbaları, radyatör, ısıtıcı pedler ve diğer ısı kaynakları kullanılmamalıdır.
Sigara içilmemelidir.
• Evde, dışarda (Plaj, bahçe, deniz vb. yerlerde) çıplak ayakla dolaşılmamalıdır.
Çorapsız ayakkabı giyilmemelidir.
Nasırlara herhangi bir kesici aletle müdahale edilmemeli, kimyasallar kullanılmamalıdır.
Ayağa nasır bandı, flaster yapıştırılmamalıdır.
Tırnaklar derin, yuvarlak, köşe ve yanlardan kesilmemelidir.
Sivri burun, yüksek ökçeli, önü açık ayakkabılar giyilmemeli, sandalet ve parmak arası terlik kullanılmamalıdır.
Ayağa fazla basınç yapacak uzun yürüyüşler ve ağır sporlar yapılmamalıdır.
Ayaktaki Kan Dolaşımını Güçlendirmek İçin Neler Yapmalıyız?
Kan şekerinin normal sınırlarda tutulması gerekmektedir.
Sigara kullanımı ayaklara giden kan miktarını azalttığından kesinlikle sigara içilmemelidir.
Yürüme, yüzme ve bisiklete binme gibi kolay ve uygun egzersizler yapılmalıdır.
Ayakların uzatılıp yukarı kaldırılması, ayaklardaki kan dolaşımının rahatlaması açısından yararlıdır. Bu pozisyon, sık sık tekrarlanmalı ve alışkanlık haline getirilmelidir.
Ayak bileğinin ve ayak parmaklarının 5 dk süreyle hareket ettirilmesi kan dolaşımını hızlandıracağından bu hareketler günde 2-3 kez tekrarlanmalıdır.
Sıkı çoraplardan ve bacakları sıkan giysilerden kaçınılması gerektirmektedir.
Diyabet, ayaklarda ağır hasara neden olabilir !
Bu nedenle; erken tanı, tedavi ve bakım çok önemlidir.
Çünkü;
Oluşabilecek enfeksiyon önlenmiş, varolan enfeksiyon kontrol altına alınmış olur.
İyi bir ayak bakımı, kişinin yaşam kalitesini artırarak, daha sağlıklı ve rahat yaşamasına imkan verir.
Küçük bir yaralanma ile ortaya çıkabilecek büyük sorunlar engellenmiş olur.