İran Ekonomisindeki Gelişmeler

İran ekonomisinde son haftalarda yaşanan olumsuz gelişmeleri değerlendiren Afyon Kocatepe Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Harun Öztürkler, ambargoların etkisinin giderek daha derin hissedildiği İran'da, uluslararası finansal sistemden dışlanma ve ihracat gelirlerindeki hızlı kayıp nedeniyle İran'da yeni sarsıntılar yaşanabileceği görüşünü belirtti.

Ortadoğu ekonomileri uzmanı Öztürkler, son günlerde İran riyalinin hızla değer kaybetmeye başlaması ve Tahran yönetiminin aldığı ekonomik tedbirleri AA muhabirine değerlendirdi.

İran yönetiminin 2012 yılını "ekonomik cihad yılı" ilan ettiğini hatılatan Öztürkler, "Yılın ilk 9 ayı bitti ve İran, ekonomik mücadeleyi kazanmış görünmüyor. Döviz kuru, 2011 yılında 11 bin riyalin altındaydı. Bugün ise 37 bin 500 riyal 1 dolar yapıyor" dedi. "Döviz kurundaki artış enflasyonu da tetikleyecektir" diyen Öztürkler, İran'da resmi enflasyonun yüzde 25 göründüğünü ancak bu oranın tüketim malları dikkate alındığında yüzde 50'lere kadar yükseldiğine işaret etti.

-"Son birkaç yıldır ambargo derinleşti"

İran ekonomisinin 1979 İran İslam Devrimi'nden bu yana ambargo altında olduğunu vurgulayan Öztürkler, şunları kaydetti:

"Son birkaç yıldır ambargo derinleşti. Ambargo, hem reel anlamda hem de finansal anlamda İran'ın bütün dış ticaretini kapsar oldu. Avrupa Birliği'nin İran'dan enerji ithalatını tamamen durdurması söz konusu. Türkiye'nin de buna katılması yönünde beklenti var. Böyle bir durumda Türkiye'nin petrol ihtiyacı Suudi Arabistan'dan karşılanacak. Ama doğal gaz meselesinde sorun ortaya çıkabilir. Türkiye daha çok Rusya'ya bağımlı hale gelecek. Bu, Türkiye açısından olumsuz bir gelişme.

İran, dış ticaretinde Çin, Rusya ve Hindistan'ın payını artırarak ambargoyu delmeye çalışıyor. Uluslararası finansal sistemin tümüyle dışına itildiği için, bir taraftan mal ihraç edemiyor diğer taraftan da ihraç ettiği ürünlerin ücretini alamıyor. Dolayısıyla ihracat gelirleri de düşüyor."

-"Ambargoların amacı hükümetin işleyişini krize sokmak"

Ortadoğu Stratejik Araştırmalar Merkezi'nin (ORSAM) Ortadoğu ekonomileri danışmanlığını da yürüten Öztürkler, İran'ın yerli üretime geçmesi durumunda da birçok sıkıntı yaşayacağına işaret ederek, bu ülkede bulunmayan ve yabancı ülkelerden almak zorunda kalacağı ara malların başlı başına sorun oluşturacağını söyledi. İran'ın ambargo altında dışarından ürün almasının çok zor olduğunun altını çizen Öztürkler, "Ambargonun mevcut durumunu önceki aşamadan ayıran temel özellik hükümetin işleyişini krize sokmaktır. Nitekim İran meclisinde Cumhurbaşkanı Ahmedinejadla ilgili rahatsızlık devam ediyor. Ahmedinejad, meclise ekonomik durumla ilgili bilgi vermek zorunda kalacak. Fakat uluslararası sistemle daha barışık bir sistem kurulmadığı müddetçe de İran'ın bu ambargoyu aşması zor görünüyor" değerlendirmesinde bulundu.

Muhabir: Ali Öztürk

Yayıncı: Ogün Duru - ANKARA