Savaşın Görünmeyen İklim Faturası: İlk 14 Günde 5 Milyon Ton Karbon Emisyonu
İran savaşı, ilk 14 günde 5 milyon ton karbon emisyonu yaratarak, savaş sonrası inşaat döneminde daha büyük bir çevresel etki yaratacağı öngörülüyor. Yeniden inşaat sürecinin ciddi karbon salınımına yol açabileceği belirtiliyor.
Savaşın bedeli yalnızca yıkılan kentler ve kaybedilen hayatlarla sınırlı değil; çatışmaların bir de görünmeyen iklim faturası var. İran savaşı üzerinden yapılan ilk hesaplamalar, daha ilk 14 günde ortaya çıkan karbon emisyonunun 5 milyon tonu aştığını gösteriyor. Üstelik asıl büyük yükün, savaş bittikten sonra başlayacak yeniden inşa döneminde ortaya çıkması bekleniyor.
Queen Mary University of London araştırmacılarına göre, ABD-İsrail’in İran’la savaşı yalnızca ilk 14 günde 5 milyon tonun üzerinde karbon emisyonuna neden oldu. Bu rakam, yaklaşık 1,1 milyon otomobilin bir yıl boyunca trafikte olmasına veya 1 milyon transatlantik uçuşun yarattığı karbon etkisine eşdeğer. Savaş koşullarında doğrudan ölçüm yapmak imkânsız olduğu için araştırmacılar, harcama bazlı bir yöntem kullanıyor.
Reuters’a göre, ABD’nin çatışmanın ilk 6 gününde en az 11,3 milyar dolar harcadığı ve bu harcamanın yaklaşık 3,4 milyon ton karbon emisyonu anlamına geldiği belirtiliyor. Ancak asıl mesele yalnızca aktif çatışma dönemi değil; savaşların asıl karbon yükünün çoğu zaman çatışma sonrası dönemde ortaya çıktığı düşünülüyor. Yeniden inşa, çimento, çelik, asfalt ve ağır iş makineleri gibi enerji yoğun süreçleri içeriyor.
Birleşik Krallık hükümet verilerine göre, yalnızca inşaat faaliyetleri için harcanan her 1 milyar sterlin, yaklaşık 250 bin ila 350 bin ton karbon emisyonu üretiyor. Bu nedenle savaşın gerçek iklim faturasının, çatışma anında hesaplanan rakamların çok ötesine geçmesi bekleniyor. Karbon muhasebesi, ISO 14064-1 gibi standartlarla çatışma süreçlerinin etkisini ölçerek çevresel hesap verebilirlik açısından önemli bir adım olabilir.
İşin ekonomik tarafı da çarpıcı: Çatışmanın ilk altı gününde harcanan 11,3 milyar dolar, temiz enerji projelerine yöneltilebilirdi. Dr. Laura-Jane Nolan’a göre, savaş sonrası yeniden inşa süreci, yeşil altyapı yatırımlarıyla bir dönüşüm fırsatına çevrilebilir, ancak eski sistemleri yeniden üretmek iklim risklerini büyütebilir.