Yeni İşyeri Açmak Karlı mı?

Küresel krizin etkisiyle işsizlik çığ gibi büyürken, işsizlere iş yaratma maliyeti de rekor düzeyde artış gösterdi. Bir kişilik iş yaratma maliyeti 2008 yılı ortalamasında önceki yıla göre yüzde 45 artarak 287 bin TL'ye ulaştı.

Hazine Müsteşarlığı tarafından 2008 yılının tümünde düzenlenen teşvik belgeleri kapsamındaki yatırım projesi sayısı önceki yıla göre artarak 2 bin 448 oldu. Verilen teşvik belgeleri kapsamında gerçekleştirilecek toplam yatırım tutarı da 2007'ye göre cari olarak 7.1 oranındaki bir artışla 28 milyar 230.2 milyon TL olarak gerçekleşti. 2008 yılında TÜFE bazında 12 aylık ortalamalara göre yüzde 10.44 olarak gerçekleşen enflasyondan indirgendiğinde teşvik belgeleri kapsamında gerçekleştirilecek yatırım tutarının reel anlamda yüzde 3 gerilediği dikkati çekti.

-İŞ YARATMA MALİYETİ YÜZDE 45 ARTTI-

Geçen yıl teşvik belgesine bağlanan yatırım projeleri kapsamında yaratılacak her bir kişilik istihdama düşen ortalama yatırım tutarı 287 bin TL olarak gerçekleşti. Söz konusu maliyet 2007 yılında 197.9 TL olmuştu. Buna göre iş yaratma maliyeti geçen yıl yüzde 45 artış gösterdi.

Sektörler ve yatırımların niteliğine göre değişkenlik gösteren bir kişilik iş yaratma maliyeti, geçen yıl tarımda yaklaşık 138.9 bin, madencilikte 152.8 bin, imalat sanayiinde 216.1 bin, hizmetlerde 215.4 bin TL olarak gerçekleşti. Ortalama istihdam maliyeti, yüksek bütçeli teknoloji-yoğun nitelikli enerji yatırımlarında ise 1 milyon 672.5 bin TL'ye ulaştı.

-EN DÜŞÜK MALİYET EGE'DE-

Bir kişilik istihdama düşen ortalama yatırım tutarı, aldıkları yatırımların niteliğiyle bağlantılı olarak coğrafi bölgelere göre de değişkenlik gösterdi. Bölgelere göre bir kişilik en düşük istihdam maliyeti 192.9 bin TL ile Ege'de gerçekleşti. İstihdam maliyeti Güneydoğu Anadolu'da 289.4 bin, Karadeniz'de 379.6 bin, Marmara'da 304 bin, Akdeniz'de 275.7 bin, İç Anadolu'da 239 bin, Doğu Anadolu'da 320.6 bin TL olarak gerçekleşti.

Yatırım projesi başına ortalama istihdam sayısı yaklaşık 62 kişiyle ana sektörler içinde en yüksek hizmetlerde çıktı. Enerji sektöründe her bir yatırım projesiyle ortalama 36, madencilikte 34, tarımda 35, imalat sanayinde ise 32 kişilik istihdam yaratıldığı belirlendi. Teşvik belgeleri kapsamındaki tüm projelerin ortalamasında bu sayı 40 kişiye denk geldi.

-PROJE BAŞINA ORTALAMA YATIRIM TUTARI 11.5 MİLYON TL-

Anılan dönemde teşvik belgesine bağlanan 28 milyar 230.2 milyon TL'lik 2 bin 448 yatırım projesinde, ortalama yatırım tutarı 11.5 milyon TL'ye geldi. Ortalama yatırım büyüklüğü tarımda 4.9 milyon, madencilikte 5.2 milyon, imalat sanayiinde 6.9 milyon, hizmetlerde 13.4 milyon, enerjide ise 59.7 milyon TL olarak gerçekleşti.

Proje başına ortalama yatırım tutarı Marmara'da 12.4 milyon, İç Anadolu'da 9.8 milyon, Ege'de 9.8 milyon, Akdeniz'de 12.2 milyon, Karadeniz'de 12.5 milyon, Doğu Anadolu'da 9.8 milyon, Güneydoğu Anadolu'da 7.8 milyon TL düzeyinde oluştu.

/**

Bir kişilik iş yaratma maliyeti(Ocak-Aralık 2008)

     Belge Toplam İsth. Ort. Yat.Başına

Sektörler Sayısı Yatr.(TL) (Kişi) Maliyet Ort.İsth.

TARIM 73 359.937.219 2.590 138.972 35,5

MADENCİLİK 136 714.106.524 4.673 152.815 34,4

İMALAT SANAYİİ 1.475 10.211.216.979 47.231 216.197 32,0

ENERJİ 144 8.600.160.000 5.142 1.672.532 35,7

HİZMETLER 620 8.344.868.429 38.741 215.401 62,5

BÖLGELERE GÖRE

Marmara 930 11.560.036.263 38.014 304.099 40,9

İç Anadolu 349 3.420.232.716 14.308 239.043 41,0

Ege 295 2.902.045.541 15.044 192.904 51,0

Akdeniz 288 3.534.594.527 12.817 275.774 44,5

Karadeniz 235 2.953.596.510 7.779 379.688 33,1

Doğu Anadolu 135 1.336.239.922 4.167 320.672 30,9

G. Anadolu 207 1.618.114.306 5.590 289.466 27,0

Muhtelif Bölge 9 905.429.366 658 1.376.032 73,1

YATIRIM TÜRÜNE GÖRE

Komple yeni 1.257 21.687.511.509 66.403 326.604 52,8

Tevsi 449 3.278.405.653 21.229 154.431 47,3

Tamamlama 81 766.149.187 4.563 167.905 56,3

Yenileme 41 676.346.066 3.007 224.924 73,3

Kalite düzeltme 13 39.428.887 393 100.328 30,2

Darboğaz giderme 9 20.032.877 131 152.923 14,6

Modernizasyon 42 637.876.168 1.590 401.180 37,9

Entegrasyon 8 147.006.184 505 291.101 63,1

Finansal kirl. 536 850.706.153 0 1.587.138 0,0

Ürün Çeşitl. 12 126.826.467 556 228.105 46,3

GENEL TOPLAM 2.448 28.230.289.151 98.377 286.960 40,2

**/

(ANKA)

(NUR/NB/BÜN)