Anayasa Mahkemesi'nden Dışişlerine Evlilik Vizesi

Anayasa Mahkemesi, "İzin almadan evlenen memurlar istifa etmiş sayılır" hükmünü Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti. Gerekçede, izin almadan evlenmenin memuriyetten istifa nedeni sayılmasının, hukuk devletinin bir gereği olan ölçülülük ilkesine aykırı düştüğü, ailenin birliği ve refahını koruma konusundaki pozitif yükümlülüğünün de ihlali sonucunu doğurduğu ifade edildi.

Ankara 9. İdare Mahkemesi Dışişleri Bakanlığı'nın Kuruluş ve Görevleri Kanunu'nun 20. maddesinin 4. fıkrasının "İzin almadan evlenen memurlar istifa etmiş sayılır" şeklindeki son cümlesinin Anayasa'ya aykırılığını ileri sürerek iptali ve yürürlüğünün durdurulması istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu. İptal istemini değerlendiren Yüksek Mahkeme, hükmü Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti. İptal hükmünün gerekçesi Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında yayımlandı. Gerekçede, Dışişleri Bakanlığının, yürüttüğü görevlerin ülkenin çıkarlarına yönelik hassas konumu nedeniyle istihdam ettiği memurların kendisi, eşleri ve eş adayları hakkında güvenlik açısından sakınca doğurabilecek bir hâlin bulunup bulunmadığının tespiti amacıyla düzenleme yapılmasının, personele bazı yükümlülükler öngörülmesi ve bu yükümlülüğe aykırı davranışın da yaptırıma bağlanmasının kanun koyucunun takdir yetkisi içinde olduğu vurgulandı.

-ORANTILI BİR TEDBİR DEĞİL-

Hukuk devletinde bir yükümlülüğe aykırılığın yaptırımı belirlenirken, bireylerin hak ve hürriyetlerinin gözetilmesi ve yaptırımın hakkaniyete uygun nitelikte olması gerektiğinin açık olduğunun belirtildiği gerekçede, "Devletin dış politikasının güven içinde yürütülebilmesi için, Dışişleri Bakanlığı memurlarına evlenmeden önce izin alma yükümlülüğü öngörülmesinde kamu yararı bulunduğu yadsınamaz. Ancak, evlenilen kişi hakkında dış politika hizmetlerinin gerektirdiği güvenlik esasları yönünden herhangi bir olumsuz tespitin bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, salt evlilik öncesi izin almamasından dolayı, kişinin belli bir süre kamu hizmetine girmesine engel olan memuriyetten istifa etmiş sayılma yaptırımının öngörülmesinin, ulaşılmak istenen amaç karşısında orantılı bir tedbir olduğu söylenemez" denildi.

-POZİTİF YÜKÜMLÜLÜĞÜN İHLALİ

Gerekçede, izin almadan evlenmenin memuriyetten istifa nedeni sayılmasının, hukuk devletinin bir gereği olan ölçülülük ilkesine aykırı düştüğü, ailenin birliği ve refahını koruma konusundaki pozitif yükümlülüğünün de ihlali sonucunu doğurduğu ifade edildi. Hükmü Anayasa'ya aykırı bulan Anayasa Mahkemesi iptal kararını oyçokluğuyla aldı. Karara katılmayan Anayasa Mahkemesi Üyesi Serdar Özgüldür karşıoy yazısında, " Türkiye Cumhuriyeti'nin uluslararası platformda temsili gibi çok önemli bir görev ifa edecek kamu görevlilerinin kendilerinin yanı sıra eşlerinde de belli nitelikleri taşıma şartı öngörülmesinde Anayasaya aykırı bir yön olmadığı gibi; "izin" koşulunun yerine getirilmemesi durumunda eşin temsil niteliğini haiz olmadığının yapılacak güvenlik soruşturmasıyla saptanması olasılığı ve bunun yol açacağı kamu güvenliği zaafıyeti düşünülerek öngörülen itiraz konusu yaptırımın bu nedenle ölçüsüz ve hukuk devleti ilkesine aykırı düştüğü söylenemez" dedi.