Devlet, 2023 Yılına Kadar Hes Projelerinden 1 Milyar TL Gelir Bekliyor

COŞKUN ERGÜL - HES projeleri için özel sektörden 2013 yılı için 80 milyon TL gelir elde eden devlet, 2023 yılına kadar 1 Milyar TL'nin üzerinde gelir hedefliyor.

Orman ve Su İşleri Bakanlığı DSİ Genel Müdürlüğü'nün 2014 yılı bütçe tasarısına göre, 2014 yılında baraj, sulama, içmesuyu, drenaj, gölet ve taşkın projelerinin planlanan sürelerde bitirilmesi için kamulaştırma işlemleri yapılacak.

Su tutulan ve tutulacak olan barajlarda kamulaştırmanın zamanında yapılabilmesi, kredili projelerde kredinin zamanında kullanılamamasından dolayı döviz bazında yüksek faiz ödenmemesi için, gelecek yıl tarım sektörü projelerinde 713 milyon TL, enerji sektörü projelerinde 752 milyon TL, hizmet sektörü projelerinde 272 milyon TL olmak üzere toplam 1 milyar 737 milyon TL kamulaştırma ödeneğine ihtiyaç duyuluyor. Çeşitli projelerdeki taşınmazlarla ilgili olarak, idare aleyhine açılan davalar sonucu 2014'te 90 milyon TL ilama bağlı borç ödeneğine ihtiyaç olacak.

Ilısu Barajı ve HES Projesi kapsamında, Yeni Hasankeyf İlçesi'nin üst yapı işleri kapsamında kamu binaları, ticaret merkezi, konut inşaatları ile 117 hak sahibi için Koçtepe Köyü yeniden yerleşim çalışmaları, Yeni Hasankeyf'te 13.86 hektarlık tarihi kültürel yarımadada yapılacak işlerin 2014 yılında tamamlanması hedefleniyor.

Gelecek yıl sonuna kadar 35 bin hektar alanda arazi toplulaştırması çalışmalarının tamamlanması planlanıyor.

DSİ tarafından işletmeye açılan sulamalarda yıllar itibariyle sulama oranı; 1970'te yüzde 55, 19080'de yüzde 65, 1990'da yüzde 69, 2000'de yüzde 65, 2003'te yüzde 63, 2007'de yüzde 61, 2010'da yüzde 63, 2012'de yüzde 61 olarak gerçekleşti, 2013'te de yüzde 70 olacağı tahmin ediliyor.

DSİ tarafından işletilen sulamalar 1963'te 230 bin 555 hektardan 1994'te 1 milyon 279 87 hektara ulaştı; ancak hız verilen çalışmalarla işletme ve bakım hizmetlerinin kullanıcı örgütlerine devredilmesi nedeniyle bu alan 2012'de 205 bin 538 hektara düştü.

Sel taşkınlarından kaynaklanan ekonomik kayıp her yıl ortalama 100 milyon dolara ulaşıyor. Son yıllarda düzensiz ve pik yağışların artması nedeniyle yaşanan taşkınlarla, şidetli lodos ve depremler sonucu ortaya çıkan zararların giderilmesi ve yerleşim birimlerinden geçen taşkın tesisleri onarımlarının tamamlanabilmesi için yeterli ödeneğin temin edilmesi gerekiyor. İşletmeye açılmış 284 barajdan optimum verimi alabilmek amacıyla, havza bazında işletilebilmesi için gerekli olan tüm verilerin bilgisayar ortamına aktarılma çalışmaları devam ediyor.

İzmir- Ürkmez, Adana- Seyhan, Amasya-Yedikır, Elazığ- Keban, Edirne- İpsala ve Şanlıurfa-Atatürk Barajı su ürünleri istasyonlarında yaklaşık 22.7 milyon adet yavru balık üretilerek 80 baraj gölü balıklandırıldı.

Özel sektör tarafından başvurusu yapılan ve işlemleri devam eden 28 bin 300 MW toplam kurulu gücündeki bin 268 HES projesinden, bu yılın Haziran ayı sonu itibariyle 6 bin 865 MW toplum kurulu gücündeki 271'i işletmede. Cumhuriyet'in 100. yılının kutlanacağı 2023 yılına kadar başvuruya açılacak yeni projelerle beraber 33 bin MW potansiyelin devreye alınması hedefleniyor.

Bu projeler kapsamında çeşitli adlar altında özel sektörden tahsil edilen ve 2013 yılı için 80 milyon TL olan gelirlerin, her yıl artarak 2023 yılına kadar 1 Milyar TL'nin üzerine çıkarılması planlanıyor. - TBMM