Hazar Denizi'ne Kıyısı Olan Ülke Liderleri Zirvesi

İran'ın ev sahipliğinde yapılan Hazar Denizi'ne Kıyısı Olan Ülke Liderleri Zirvesi 5 ülkenin devlet başkanlarının konuşmasıyla başladı.

İran Resmi Haber Ajansı'na (İRNA) göre, Tahran'da yapılan Hazar Denizi'ne Kıyısı Olan Ülke Liderleri Zirvesi, 5 ülke liderinin konuşmalarıyla ilk oturumunu tamamladı.

Zirvede ev sahibi sıfatıyla ilk konuşmayı yapan Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinecad, Hazar Denizi'nde istikrar ve güvenliğin korunması için bölgesel bir teşkilat kurulmasını teklif etti. Hazar'ın nihai hukuki statüsünün belirlenmesi için, 2002'de Aşkabat'ta yapılan ilk liderler zirvesinden şimdiye dek çok önemli adımlar atıldığını belirten Ahmedinecad, uzmanlar düzeyinde ciddi olarak yapılmakta olan müzakerelerde bir neticeye ulaşmak için zaman ihtiyaç olduğunu söyledi.

Ahmedinecad, 5 ülke arasındaki ticaret ve ekonomik ilişkileri daha da geliştirmek için özel bir birim kurulmasını istedi.

İran Cumhurbaşkanı, "Hazar Denizi ile ilgili meseleler sadece 5 ülke tarafından çözülmeli ve Hazar'da yalnızca bu ülkelerin güvenlik güçleri bulunmalı. Hazar'a kıyı ülkeler arasında işbirliğinin gelişmesi halklarımızın ve bölgenin yararınadır" dedi.

Hazar Denizi'nin ekolojik yapısının korunmasının önemine değinen Ahmedinecad, Hazar'a kıyı ülkeler arasında turizm, sanat, edebiyat ve diğer kültürel alanlarda işbirliği istediklerini kaydetti.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev de konuşmasında 5 ülke arasındaki işbirliğinin Hazar'ı barış ve dostluk denizine dönüştüreceğini söyledi. Aliyev, Hazar'ın nihai hukuki statüsü ile ilgili şu ana kadar önemli konuların müzakere edildiğini belirterek, bu konuda bir anlaşmaya varmanın tüm taraflar için önemli olduğunu belirtti.

Aliyev, "Hazar'da barış, istikrar, emniyet için ve sorunların çözümünde, sınırları belirlenmiş ve tanınmış ülkelerin BM yasaları çerçevesinde, milli hakimiyetlerinin dokunulmazlığı önemlidir" diye konuştu.

Aliyev konuşmasında, Hazar'daki ekolojik dengenin korunmasının önemine de değindi.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev, liderler başkanlığında taraflar arası müzakerelerin bir takvim çizelgesine göre yapılmasına ilişkin İran'ın teklifini olumlu karşıladıklarını söyledi. Nazarbayev, Hazar'ın istikrar ve emniyetinin muhafazası için Kazakistan olarak her türlü işbirliğine hazır olduklarını vurguladı.

Kazakistan Cumhurbaşkanı, "Hazar'a kıyı ülkelerin askeri faaliyetleri, her ülkenin kendi karasuları ile sınırlı olmalıdır" şeklinde konuştu.

Nazarbayev, Hazar ile ilgili sorunların taraf ülkelerin işbirliği ile çözülmesini istedi.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise konuşmasında, Hazar'daki en önemli sorunları güvenlik, deniz taşımacılığı, petrol ve doğalgaz çıkarılması, radikalizm ve uluslararası terörizm ile mücadele olarak sıraladı.

Rusya Devlet Başkanı, "Kendi topraklarımızı, Hazar'a kıyı bir ülkeye saldırı için, başkalarının ihtiyarına veremeyiz" dedi.

Hazar ile ilgili her türlü projede çevrenin korunmasına öncelik verilmesini isteyen Putin, Hazar'ı Karadeniz'e bağlayacak bir kanalın inşa edilmesi teklifinde bulundu.

Türkmenistan Cumhurbaşkanı Gurbanguli Berdimuhammedov da, Türkmenistan olarak Hazar'ın hukuki statüsünün uluslararası kriterlere göre belirlenmesinden yana olduklarını ifade etti.

Berdimuhammedov, "Hazar'ın nihai hukuki statüsünün belirlenmesinde Türkmenistan'ın haklarına riayet edilmeli" diye konuştu.

Hazar'da özellikle petrol aramada diğer ülkelerin aleyhine tek taraflı faaliyetleri kabul etmelerinin söz konusu olmadığını belirten Berdimuhammedov, bu konuda uluslararası statüye uyulmasını istedi. Berdimuhammedov da 5 ülkenin katılımıyla yeni bir birim oluşturularak sorunlara çözüm aranması teklifinde bulundu.

Alfabetik sıraya göre yapılan konuşmaların ardından liderler hatıra fotoğrafı çektirdi. Yerli ve yabancı 300 kadar gazetecinin takip ettiği zirvenin ikinci bölümü basına kapalı olarak yapıldı. Bu bölümde liderlerin başkanlığında heyetler arası görüşmelerde Hazar'ın nihai hukuki statüsü, Hazar'ın yeraltı ve yerüstü kaynaklarının paylaşımı, Hazar'ın ekolojik ve biyolojik yapısının korunması gibi konular masaya yatırılıyor. Liderlerin daha sonra ortak basın toplantısı düzenlemesi bekleniyor.

(SS-CY-CY-SN-D)