İsrail Gazze'deki Sınır Bloklarını Taşıdı

İsrail, ateşkesin ardından belirlenen sınır hattını işaretleyen blokları birçok yerde Gazze'nin iç bölgelerine doğru ilerletti.

BBC Verify (BBC Doğrulama Servisi) tarafından incelenen uydu görüntülerine göre, İsrail en az üç bölgeye bloklar yerleştirdi, daha sonra ise bu işaretleri Gazze Şeridi'nin daha içlerine taşıdı.

ABD'nin arabuluculuğunda Hamas'la varılan anlaşma uyarınca İsrail, askerlerini, Gazze'nin kuzey, güney ve doğusundan geçen bir hattın ötesine çekmeyi kabul etmişti.

Askeri haritalarda sarı renkle belirlenmiş bu hattı işaretlemek için de sarı beton bloklar yerleştirildi. Bu sebeple "Sarı Hat" olarak adlandırılıyor.

Savunma Bakanı Israel Katz Ekim ayında yaptığı açıklamada Sarı Hattı geçenlere "ateş açılacağı" uyarısında bulunmuştu.

Savunma Bakanı'nın açıklamalarından bu yana hat çevresinde ölümle sonuçlanan bir dizi olay meydana geldi.

İsrail Ordusu Beyt Lahiya, Cibaliye ve Tuffah'a sarı bloklar yerleştirdi ve daha sonra bu blokları Gazze'nin daha içlerine taşıdı.

Toplamda 16 bloğun yeri değiştirildi.

Gazze Şehri'nin Tuffah mahallesindeki uydu görüntüleri, İsrail birliklerinin 27 Kasım ve 25 Aralık tarihleri arasında önceden yerleştirilmiş en az yedi bloğu taşıdığını gösteriyor.

Sarı işaret bloklarının konumu Gazze Şeridi'nin içinde ortalama 295 metre derine taşınmış halde.

BBC Verify, taşınan blokların yanı sıra 205 diğer işaret bloğunu da haritalandırdı.

Bunların yarısından fazlası Gazze Şeridi'nin içinde, haritalarda işaretlenen çizgiden çok daha derine yerleştirildi.

İsrail Ordu Sözcüsü, "Sarı Hattın hareket ettirildiği ya da ordu birlikleri tarafından geçildiği yönündeki tüm iddiaları" reddetti.

Sözcü "İsrail Ordusu, Sarı Hattı alandaki koşullara ve devam eden operasyonel durum değerlendirmesine uygun olarak görsel olarak işaretlemektedir" dedi.

11 Ocak tarihine kadar incelenen uydu görüntülerinin analizi, İsrail Ordusu yetkililerinin "yeni sınır hattı" olarak tanımladığı Sarı Hattın bazı bölümlerinin, ateşkesin başlamasının ardından geçen üç ayı aşkın bir süredir halen işaretlenmemiş olduğunu gösteriyor.

BBC Verify tarafından incelenen son uydu görüntülerinde, blokların yaklaşık 10 km boyunca yerleştirilmediği tespit ediliyor. Bu da Gazze'deki bazı insanların ordunun "tehlikeli savaş bölgesi" olarak adlandırdığı bölgenin başlangıcının nerede olduğunu bilmekte zorlanmasına neden oluyor.

Geçen ay Han Yunus yakınlarında 23 yaşında bir kişi - BBC güvenlik gerekçesiyle ismini vermiyor - İsrail askerlerinin aniden yakınındaki blokları sınır çizgisinin ötesine taşıdığını ve kendisini "kapana kısılmış" halde bıraktığını söyledi.

Bu kişi, "Şu anda Sarı Hattın içinde ama sarı blokların arkasındayız. Kaderimizin ne olacağına dair hiçbir fikrimiz olmadan yaşıyoruz" diyor.

"Geceleri atmosfer dehşet verici. Bombaların patladığını, askerlerin ilerlediğini, silah seslerini ve insansız hava araçlarının durmaksızın tepemizde vızıldadığını duyuyoruz. Ayrıca doğrudan üzerimize ateş açılıyor."

King's College London'dan Ortadoğu güvenlik uzmanı Profesör Andreas Krieg, blokların hareketini "bölge mühendisliği aracı" olarak nitelendiriyor.

"İsrail, haritadaki yasal çizgiyi ve fiziksel blokları birbirinden yüzlerce metre uzakta tutarak, resmi olarak bir sınır değişikliği ilan etmeden Gazzelilerin yaşayabilecekleri, taşınabilecekleri ve tarım yapabilecekleri yerleri değiştirme imkanını elinde tutuyor" dedi.

Ancak Kudüs Strateji ve Güvenlik Enstitüsü Başkanı Efraim Inbar, haritalarda işaretlenen hattın, işaretleri koyarken karşılaşılabilecek doğal engelleri hesaba katmayabileceğini ve ordu mühendislerinin blokları "yerleştirmeyi daha kolay buldukları" yerlere koyuyor olabileceğini öne sürdü.

Sarı Hat çevresinde ölümler

Telegram mesajlarının ve BBC'ye yapılan açıklamaların analizine göre, Katz'ın Ekim ayındaki uyarısından bu yana askerler en az 69 kez Sarı Hattı geçenlere ateş açtı.

19 Aralık'ta İsrail ordusu, Gazze'de Tuffah mahallesinde yerinden edilmiş insanların barındığı bir okula saldırı düzenledi. Ordu haritalarına göre bu okul, hattın Filistin tarafının yaklaşık 330 metre içinde, ancak oraya taşınan sarı bir bloğun sadece birkaç metre ötesinde yer alıyordu.

Görgü tanıkları, olayın okul binasının hemen yanında düğün yapılırken meydana geldiğini söyledi.

Gazze Sivil Savunma Teşkilatı, patlamada aralarında çocukların da bulunduğu beş kişinin öldüğünü açıkladı.

O günle ilgili olarak İsrail Ordusu tarafından yapılan açıklamada, Sarı Hattın batısındaki "şüphelilere" ateş açıldığı belirtildi. Olayın inceleme altında bulunduğu ve "olaya karışmamış kişilere zarar gelmesinden üzüntü duyulduğu" ifade edildi.

Bir başka ölümcül olayda ise 17 yaşındaki Zaher Nasser Shamiya Gazze'nin kuzeyindeki Cibaliye kampında sarı blokların yakınında öldürüldü.

Babası, İsrail askerlerinin 10 Aralık'ta bir tankla üzerinden geçmeden önce kendisine ateş ettiğini söyledi.

"Tank vücudunu parçalara ayırdı... [Sarı Hattın batısındaki] güvenli alana geldi ve üzerinden geçti" dedi.

Kasım ayında ise İsrail medyası, sekiz ve 10 ya da 11 yaşlarında iki çocuğun İsrail güçleri tarafından öldürüldüğünü bildirdi.

Amcaları, iki çocuğun engelli babaları için yakacak odun toplarken öldürüldüğünü söyledi.

Ölümlerle ilgili olarak İsrail Ordusu tarafından yapılan açıklamada Sarı Hattı geçen, sahada şüpheli faaliyetlerde bulunan ve İsrail birliklerine yaklaşan iki şüphelinin etkisiz hale getirildiği belirtildi.

İkilinin nasıl şüpheli olarak tespit edildiğine ilişkin ayrıntı verilmedi.

İsrail ordu sözcüsü BBC Verify'a yaptığı açıklamada Hamas militanlarını geçtiğimiz hafta içinde "Sarı Hattın ötesinde" altı kez askerlere ateş açmakla suçladı.

Yıkım ve kuvvetlendirme

İsrail Ekim ayında varılan ateşkes anlaşması uyarınca güçlerini Sarı Hattın gerisine çekmeyi kabul etmiş olsa da, BBC Verify tarafından görülen video ve uydu görüntüleri İsrail ordusu araçlarının haritalardaki Sarı Hattın ötesinde faaliyet gösterdiğini defalarca ortaya koydu.

Teyitli görüntülerde zırhlı personel taşıyıcıları ve buldozerler Han Yunus'taki Bani Suhaila kavşağında Sarı Hattın 400 metre ötesinde görülürken, 25 Aralık'ta çekilen bir uydu görüntüsünde bir tank, ekskavatör ve diğer İsrail askeri araçlarının Beyt Lahiya'da Sarı Hattın yaklaşık 260 metre ötesinde konumlandığı görülüyor.

Bazı olaylarda, bloklar, yakındaki binaların İsrail ordusu tarafından yıkılmasının ardından oynatıldı.

İsrail birlikleri Cibaliye bölgesinde, haritalandırılmış çizgiden yaklaşık 150 metre içeride bulunan bir dizi okul binasını yıktı.

Yıkımlarının gerçekleştiği bazı durumlarda işaretler oluşan enkazın altında kaldı ve Filistinlilerin işaretleri görmesini engelledi.

İsrail Ordusu sözcüsü, birliklerin Sarı Hattın her iki tarafındaki binaların altından geçen Hamas'ın tünel ağını imha ettiğini belirtti.

Sözcü, tünellerin imhasının "hattın her iki tarafındaki binaların çökmesine neden olabileceğini" sözlerine ekledi.

14 Ocak Çarşamba günü ABD, ateşkes anlaşmasının ikinci aşamasının başlayacağını ve bu aşamada İsrail'in Gazze Şeridi'nin başka bölgelerinden de çekilmesinin beklendiğini açıkladı.

Krieg BBC Verify'a yaptığı açıklamada, blokların hareketlerinin İsrail'in nihayetinde Gazze'nin bazı bölümlerini "arındırılmış bir kuşağa" dönüştürmesine olanak sağlayacağını söyledi.

"Pratikte bu, arazinin statüsünün, ateşkes haritasında ne yazdığından çok, belirli bir günde beton blokların nerede durduğuyla ilgili olduğu anlamına geliyor" dedi.