Tzob Genel Başkanı Bayraktar Açıklaması

Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, çaylıkların yenilenmesine yönelik çalışmaların başlamış olmasının sevindirici olduğunu belirterek, çaylıklar yenilenirken üreticinin mağdur edilmemesini ve desteklenmesini istedi.

Bayraktar, yaptığı yazılı açıklamada, Doğu Karadeniz Bölgesi'nde yüzbinlerce insanın geçimini çaydan sağladığını, 2012 yılı verilerine göre 759 bin 25 dekar alanda 206 bin 724 üretici tarafından 1 milyon 250 bin ton yaş çay yaprağı üretildiğini, bu üretimden 124 bin 393 ton kuru çay elde edildiğini bildirdi. Türkiye İstatistik Kurumunun 2013 yılı birinci tahmin verilerinde 1 milyon 250 bin ton olarak beklenen 2013 üretiminin yüzde 10 ile yüzde 20 arasında daha düşük çıkacağının beklendiğini kaydeden Bayraktar, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Çayda ikinci sürgün dönemi olan Temmuz-Ağustos aylarında hava sıcaklıklarının aşırı yüksek olması sonucunda taze filizlerde meydana gelen yanmanın rekoltede düşüşe yol açarak, üretimin 1 milyon tona kadar gerileyebileceği tahmin edilmektedir. Bu durum bu yıl yaşanan bir olumsuzluk olmakla birlikte, gelecek yıllarda çay rekoltesini dolayısıyla çay üretimimizi derinden etkileyecek en önemli unsur ekonomik ömrünü tamamlamış çaylıklardır. Yaprağını dökmeyen çay bitkisi doğada kendi haline bırakıldığında bir ağaç görünümü alarak yaklaşık 100 yıl yaşayabilmektedir. 4 yaşından itibaren ürün vermeye başlayan çay bitkisi, 10-15 yaşından sonra ekonomik verime ulaşır. Ekonomik verim yaşı işe 50-60 yıldır."

Çaylıkların bir kısmının çoktan ekonomik ömrünü doldururken, bir kısmının da ekonomik ömrünü tamamlamasına az bir zaman kaldığına dikkati çeken Bayraktar, şöyle devam etti:

"Yaşlanmış, verimden düşmüş, açılımlar nedeniyle bir örnekliği bozulmuş çay bahçeleri acilen yenilenmelidir. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanımız Mehdi Eker, 2013 yılı yaş çay yaprağı alım fiyatlarını açıklarken, Çaylıkların Yenilenmesi Projesi'nin başlatıldığını duyurdu. Çaylıkların yenilenmesine yönelik çalışmaların başlamış olması sevindiricidir. Çay üretimimizin sekteye uğramaması bakımından, çalışmalar hızlandırılarak, yaşlanmış çay ocakları, bir program dahilinde, Doğu Karadeniz bölgesi ekolojisine uygun üstün verim ve kaliteye sahip çeşitlerle vakit geçirilmeden yenilenmelidir."

Çaykur'un kota miktarı

Çay üreticilerinin karşı karşıya kaldığı en önemli sorunlardan birinin de Çaykur'un kota miktarlarının düşüklüğü olduğunu ifade eden Bayraktar, şunları kaydetti:

"Kota miktarının düşük olması yüzünden üreticilerimiz çayının önemli bir bölümünü özel sektöre satmak zorunda kalmaktadır. Özel sektöre ürün teslim eden üreticilerimize, teslim edilen yaş çay karşılığında, yüzde 25'ten başlayarak yüzde 50'ye varan oranlarda, para yerine kuru çay verilmektedir. Böylece pazarlama işi üreticimize yaptırılmakta, üreticilerimiz açıklanan taban fiyatın oldukça altında, zararına ürün teslim etmek durumunda bırakılmaktadır. Üreticilerimizin mağduriyetinin giderilmesi bakımından çayda uygulanan kota miktarıyla, Çaykur'un işleme kapasitesi artırılmalı, özel sektörün de taban fiyata yakın fiyatlar üzerinde çay alımı yapması sağlanmalıdır. Bilindiği üzere çay tarımı Türkiye'de sadece Doğu Karadeniz bölgesinde yapılıyor, bölgenin coğrafi konumu nedeniyle çayın dışında yetiştirilecek ürün konusunda çok fazla seçme şansı bulunmuyor. Bölgede çayın alternatifi yine çaydır. Bu noktadan hareketle çalışmaların hızlandırılmasını ve üreticilerimizin mağdur olmasının engellenmesi bakımından gerekli tedbirlerin alınmasını fevkalade önemsiyoruz." - Ankara