Çin'de Elektrikli Araç Satışları Düşüşte

ALİ CANBERK ÖZBUĞUTU/EMİRHAN YILMAZ - Çin'de yeni elektrikli araçlara yönelik vergi teşviklerinin 2026 itibarıyla azaltılması ve ekonomide süregelen deflasyonist baskılar, elektrikli araç pazarındaki sert düşüşün arkasındaki nedenler olarak gösteriliyor.

Londra merkezli veri analiz şirketi Benchmark Mineral Intelligence'ın, haziran ayına ilişkin elektrikli araç satış verilerine göre, geçen ay dünyada 2 milyon elektrikli araç satıldı. Satışlar yıllık bazda yüzde 7 artarken, önceki aya göre yüzde 11 büyüdü. Küresel elektrikli araç satışları yılın ilk yarısında ise yıllık bazda yüzde 2 artışla 9,6 milyona ulaştı.

Dünyanın en büyük elektrikli araç pazarı Çin'de satışlar haziranda geçen yılın aynı ayına göre yüzde 11 düşüşle 1 milyon oldu. Satışlar yılın ilk yarısında 4,9 milyonla geçen yılın aynı dönemindeki seviyenin yüzde 14 altında kaldı. Öte yandan Çin'de deflasyon riskleri devam ediyor.

Orta Doğu'daki gerilimlerin petrol fiyatlarını yükseltmesiyle artan üretim maliyetleri, teknik olarak deflasyonist baskıların hafiflemesine katkı sağlasa da bu etkinin üretim ve iç talepteki güçlenmeden değil, maliyet artışlarından kaynaklanması nedeniyle sağlıklı bir ekonomik görünüm sunmadığı değerlendiriliyor.

"Araç alım vergisinden muafiyet bu sene yarıya indi"

Asya piyasaları analisti Sadi Kaymaz, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, Çin'de elektrikli araç satışlarındaki gerilemenin arkasında vergi teşviklerinin azaltılması ve deflasyonist baskıların etkili olduğunu belirtti.

Çin'de geçen ay saf elektrikli ve şarj edilebilir araç satışlarının çift haneli düştüğünü aktaran Kaymaz, "Sene başından beri de genel bir zayıflık var, benzeri azalmaları sıkça gördük. Birkaç şey aynı anda etkili oluyor. Fakat en önemlisi devlet teşvikleri. 2024 ve 2025 yıllarında geçerli olan araç alım vergisinden muafiyet bu sene yarıya indi." dedi.

Kaymaz, teşviklerin tek cepheden de azalmadığını, "yenisiyle değiştir" veya takas teşviklerinin de yine benzer ölçülerde azaldığını kaydetti.

Söz konusu değişikliklerin ufukta görünmesiyle birlikte tüketici talebinin geçen yılın özellikle ikinci yarısına çekildiğini belirten Kaymaz, geçen seneden kalma güçlü baz etkisine dikkati çekerek satış verilerinde bu iki etkenin gölgesi bulunduğunu söyledi.

Kaymaz, genel tüketici güveninin de zayıf seyrettiğini ifade ederek şu değerlendirmelerde bulundu:

"Çin halkı ev veya araba gibi büyük fiyat etiketli harcamalarda gönülsüz davranıyor. Perakende harcamalarda büyüme sıfırın biraz altında veya biraz üstünde seyretmeye başladı. Emlak piyasasındaki daralma, tersine servet etkisini araba alımlarında da gösteriyor. Yine iş güvencesinin makro ortam ve AI dalgasıyla aşınması, reel gelir artış hızının yavaşlaması gibi unsurlar da devrede. Ayrıca teknoloji hızla değişiyor ve fiyat savaşları var. İlginç, dikkat çekici bir davranışsal sonuç doğuruyor. İnsanlar sürekli yeni indirim veya daha gelişmiş model bekliyor. Bugün otomobil almak yerine biraz daha beklemeyi tercih ediyorlar. Deflasyon bağlantısı burada devreye giriyor. Sürekli indirim beklentisi alımları öne çekmek yerine erteliyor."

Kaymaz, bazı teknik detaylara işaret ederek, saf elektrikli araç satışlarının aslında büyümeye devam ettiğini, fakat şarj edilebilir hibrit satışlarındaki yüzde 27,3'lük düşüşün toplam satışları aşağı çektiğini belirtti.

Düşüşün büyük kısmının hibrit araçlardan kaynaklandığını aktaran Kaymaz, "Menzil uzatıcılı modellerin satışları da yüzde 31,9 geriledi ve düşüşe katkıda bulundu ki, bu segmentin toplam payı yüzde 5 civarında. Anlaşılacağı üzere üreticiler için zorlu iç piyasa koşulları var ve bu yüzden ihracat çabaları da yoğunlaşmış durumda. Bu noktanın da özellikle altını çizmek isterim." diye konuştu.

"Gidişat çok yavaşlarsa Pekin yönetimi sübvansiyonları yeniden artırabilir"

ING Group Kıdemli Ulaşım ve Lojistik Sektör Ekonomisti Rico Luman da Çin'deki elektrikli araç satışlarındaki düşüşün arkasında üç temel neden gördüğünü kaydederek, ilkinin geçen yıl haziran ayında elektrikli araç satışlarında çok güçlü bir artış yaşandığını ve bu durumun cari dönem için oldukça yüksek bir baz etkisi oluşturduğunu söyledi.

Luman, ikinci olarak mali desteklerin azalmasına işaret ederek, Çin'de satış vergisi muafiyetinin yarı yarıya düşürüldüğünü belirtti.

Pazar doygunluğu ve altyapı engellerine dikkati çeken Luman, "Elektrikli araçlara yönelik yıllardır süren güçlü destek ve teşvikler, birçok sürücüyü bu geçişi yapmaya cesaretlendirdi. Nitekim elektrikli araçların (şarj edilebilir hibritler dahil) pazar payı halihazırda pazarın yaklaşık üçte ikisine ulaşmış durumda. Teknolojiyi ilk benimseyen kitle (ilk alıcılar) geçişini çoktan tamamladı. Şehirlerde yaşayan insanların genellikle köşe başında kolayca erişebileceği şarj imkanlarının bulunmaması gibi nedenlerden ötürü artık daha fazla ilerleme kaydetmek zorlaşıyor." diye konuştu.

Luman, trendin devam ettiğini ancak elektrifikasyonun daha az destek ve daha yüksek pazar doygunluğu ile payını daha da büyütmesi gerektiğini vurgulayarak, "Bu süreç daha fazla zaman alacaktır. Fakat gidişat çok yavaşlarsa Pekin yönetimi sübvansiyonları yeniden artırabilir. Ayrıca, sektörde devam eden yoğun fiyat rekabeti elektrikli araç pazarını ileriye taşımaya yardımcı olan bir diğer unsurdur." açıklamasında bulundu.