Dava Dosyasından Avukatsız Belge Almaya "Hak Arama Özgürlüğü" Kriteri

Suçun mağduru ile şikayetçinin kovuşturma aşamasında avukat aracılığı ile tutanak ve belgelerden örnek istemesi düzenlemesini iptal eden Anayasa Mahkemesi, mağdurların dosyadaki tutanak ve belgelere ulaşmasına sadece avukatları aracılığıyla imkan verilmesinin beklenen adaletin elde edilmesine engel olacağına dikkat çekti Suçun mağduru ile şikayetçinin kovuşturma aşamasında avukat aracılığı ile tutanak ve belgelerden örnek istemesi düzenlemesini iptal eden Anayasa Mahkemesi, mağdurların dosyadaki tutanak ve belgelere ulaşmasına sadece avukatları aracılığıyla imkan verilmesinin beklenen adaletin elde edilmesine engel olacağına dikkat çekti.

Kara Kuvvetleri Komutanlığı 9'uncu Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesi, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 234/1 (b)nin üç numaralı alt bendindeki, "Tutanak ve belgelerden vekili aracılığı ile örnek isteme" düzenlemesini anayasaya aykırılık iddiasıyla Yüksek Mahkemeye taşıdı. Anayasa Mahkemesi de madde de yer alan " vekili aracılığı ile" ibaresinin iptaline karar verdi. Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararının gerekçesi Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında yayımlandı.

Gerekçede, hak arama özgürlüğünün en önemli iki ögesini oluşturan, sav ve savunma haklarını kısıtlayacak, bu hakların eksiksiz kullanımını engelleyecek ve adil yargılanmaya engel olacak yasa kurallarının Anayasa'ya aykırılık oluşturduğunun tartışmasız olduğuna vurgu yapıldı.

-SINIRLAMAK HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜ İLE BAĞDAŞMAZ-

Ceza muhakemesinin amacının maddi gerçeği araştırmak olduğunun belirtildiği gerekçede, hakikati araştırarak gerçeğe ulaşmanın, kolektif yargılama yöntemi ile sağlandığı kaydedildi. Kolektif yargılamanın, iddia, savunma ve yargılama makamlarının katılmasıyla yapılacağının altının çezildiği gerekçede, "Yargılamanın süjelerinden olan mağdur ile şikayetçinin dosyadaki tutanak ve belgelere ulaşmasına sadece avukatları aracılığı ile olanak verilmesi beklenen adaletin ve yargısal sonucun elde edilmesine engel olacaktır ki bu da hukuk devleti ilkesini zedeleyecektir" denildi.

Kovuşturma aşamasında mağdur ile şikayetçinin dava dosyasındaki tutanak ve belgelerden örnek almasının hak arama özgürlüğünün, adil yargılanma hakkının ayrılmaz bir parçası olduğunun vurgulandığı gerekçede, tutanak ve belgelerden örnek alınmasının mağdur ile şikayetçiye yargılamanın seyrine yön vermek ve etki etmek olanağı sağlayacağı ifade edildi.

Gerekçede, mağdur ile şikayetçinin vekilleri olmaksızın dosyadaki tutanak ve belgelerden örnek almasının engellenererek, yargı mercileri önünde davacı olarak iddiada bulunma, bilgiye ulaşarak yargılamanın gidişatına yön verme haklarının sınırlandırılmasının hak arama özgürlüğü ile bağdaşmayacağı belirtildi. - Ankara