Dünyanın En Popüler Kişilik Tanıma Yöntemi

Kendini bilme, kendini arama, kendimizi nasıl gördüğümüzle başkalarının bizi nasıl gördüğünü arasındaki açı farkını anlama çabası insanlık tarihi kadar eski. Bunun için kullanılagelen yüzlerce yöntem var.

Enneagram Yöntemi, insanları, dünyaya bakış açılarına, dünyayı algılayıp değerlendirme ve tepki verme şekillerine göre 9 farklı kişilik tipine ayırıyor: Mükemmeliyetçi, Yardımsever, Başarı Odaklı, Özgün, Araştırmacı, Sorgulayıcı, Maceracı ve Barışçı.

Kişinin kendini keşfi ve yaşamını şekillendirmesi sürecinde etkin ve köklü bir yöntem olan Enneagram Türkiye'de ilk defa akademik düzeyde ve anlaşılır bir biçimde kitaplaştı. Yazar ve akademisyen Uğur Batı bu konuda "iki-yüzlü" bir kitap yazdı. Kitabın A yüzü bizi B yüzüne hazırlıyor. Bize "kendimizin bütün hallerini" anlatıyor! Kendimizden başka, kimsenin bize barış getiremeyeceğiniz anlatıyor. Sizi olduğunuzu düşündüğünüz gibi olma fikrinden vazgeçirmeye çalışıyor. Kitabın B yüzü bize kendimizden başlayarak eşsiz bir hazine sunuyor. Çok etkili bir "insan tanıma yöntemi" olan Enneagram'ı bize anlatıyor.

Lost'un senaryosu Enneagram ile yazıldı

Enneagramın, metodolojinin iyi çözümlenmesi durumunda sosyal yaşamda, iş hayatındaki kullanım biçimleriyle birlikte mucizevi sonuçlar verdiğini görüşü yaygın. Enneagram, dünyanın en prestijli üniversitelerinden Stanford MBA prog­ramının ders programında yer alıyor. Harvard Hukuk Fakültesi'nde uy­gulamalı mahkeme savunmalarında pratik ediliyor. Yine dünyanın en pres­tijli üniversitelerinden USC ve UCLA'de MBA programlarında lider­lik eğitiminde kullanılıyor. Dünya çapında Google, eBay, Yahoo, Sony, CSC, Oracle, Adobe, HP, Logi­tech, Boeing, Glaxo Smith Kline, DuPont, Genentech, Motorola, Hewlett Packard, Dis­ney, Panasonic, Johnson&Johnson, West­ing­houseElectric, Apple ve daha birçok şirket Enneagram yöntemini kullanıyor. Bugün yöntem; işletme fonksiyon­larında, insan kaynakları yönetiminde, personel seçiminde, satış ve pa­zarlama aktivitelerinde, liderlik yönetiminde tercih ediliyor.

Çocuk eğitiminde, Enneagram üzerinden özel yöntemler ge­liş­ti­ril­miş durumda. Oyuncu seçiminde kullanılıyor. Bununla bağlantılı ola­rak se­naryo yazım aşamasında tiplemeleri oluştururken Enneagram pren­sip­le­ri söz konusu ediliyor. Enneagram katkısıyla yazıldığı ifade edilen TV dizi­si Lost, bunun en bilinen örneği.

"Ünlülerin Enneagramı..."

Türkan Saylan: Saylan bir 2 numara. Büyük bir şefkat ve umutla, kötü olan her şeye karşı koyan, yapıcı bir kişilikten bahsediyoruz. Sevgi dolu, verici, üretken bir insan. Tüm amacı insanları hoşnut etmekmiş gibi olan Saylan, cüzzamlılar için mücadele etmekten, eğitime katkıya kadar pek çok alanda yardım çalışmalarında bulunmuş, dernekler kurmuştur. Merhametli tavırları, bir anne şefkatine sahip kişiliği, Saylan'ı tam bir İki numara yapmaktadır.

Hülya Avşar: Tipik bir 3 numara. İşinde ve özel hayatında yüksek disipliniyle tanınıyor. Tam bir profesyonel. Planlamaya önem veriyor. Her girdiği işin sonucunun mutlak başarı olması gerektiğini söylüyor. Sosyal hayatında her zaman etkin biri olan Avşar, yüksek bir odaklanma becerisine sahip. Zaman zaman manipülatif olabiliyor. İstediği ayrıntıları her şeyden daha önemliymiş gibi görebiliyor. Kariyeri her zaman onun için anahtar kelime olmuştur. Bunun için mesleğinde her zaman mükemmelleşmeye çalıştığını görüyoruz. Hatta hobilerinde bile.

Can Dündar: Tipik bir 4 numara. Kendisi ve diğerleri hakkında farkındalıkları olan bir adam. Sezgisel biri. Seçkin ve nazik davranışları dikkat çekiyor. Aynı zamanda, hüzünlü, özlem dolu, içe dönük, ince, sanatsal, ağırbaşlı, kendine has bir kişiliğe sahip. Melankolik göründüğü oluyor. Her daim bir arayışı varmış gibi. Cesur biri bunların yanında. Çalışkan ve temiz bir kişiliği var. Araştırmacı. Bunda kanat 5 olmasının etkisi var.

Uğur Dündar: Uğur Dündar bir 5 numara. Müşfik bir adam. Analiz, araştırma, onun için çok önemli kavramlar. Zihinsel kapasitesi çok yüksek. Romantik bir tarafı var. Bun-da Kanat 4'ün etkisi söz konusu. Bağımsız düşünme yetisiyle dikkati çekiyor. Nesnel. Şefkatli tavırları var. Güven, dürüstlük ve erdem gibi nosyonlara çok önem veriyor.

Devlet Bahçeli: Bir tip 6. Eğitimli ve devlet adamı duruşuna sahip bir lider. Akademisyen olması, zihinsel pratiklerini güçlendirmiş. Olaylara ve kişilere daima şüphe içinde bakıyor. Gruplaşmak onun için önemli. Lideri olduğu grup üyelerinden kusursuz itaat bekliyor. Kişiliğinde kutuplaşma var. Esnek değil. Karışık bir yapısı var. Kızgın. İstekleri olmayınca gerilimli oluyor. Sert. Zayıf görünmekten korkuyor.

Behlül (Aşk-ı Memnu): Behlül, Tipik 7 numaralı bir karakter. Halit Ziya Uşaklıgil'in bu ölümsüz karakteri, narsist, hazcı bir kişilik tipini örnekliyor. Tüketimci, trendleri takip eden, imaj düşkünü bir insan tipi. Daldan dala atlayan. Konsantrasyonunu çabuk kaybeden. Başladığı işi bitirmeyen, tek ilgisi eğlenmek ve yeni deneyimler yaşamak olan bir insan tipi. Aynı zamanda neşeli ve yüksek enerjili. Yüzeysel biri. Zaman zaman kontrolünü kaybediyor, havalı ve kaprisli oluyor. Öfke patlamaları yaşıyor, manevi çöküntülerle karşı karşıya kalıyor. Bu da Yedi numaralı kişilik tipinin Sağlıksız taraflarını çağrıştırıyor.

Recep Tayyip Erdoğan: Tarz 8 noktasında bir karakter. Gücü seven bir kişiliği var. Aynı zamanda yüksek enerjisiyle dikkati çekiyor. Mücadeleci, iddiacı ve işkolik olduğu söylenebilir. Eyleme yönelik. Her daim 'bir an önce hareket başlatmak ister' gibi duruyor. Meydan okumayı seven bir karakteri var. Yarışmayı seven ve hırslı bir kişilik tipinden bahsediyoruz. İletişim tarzı da bunu gösteriyor. Farklı görüşlere tolerans gösterme konusunda tam bir Tip Sekiz gibi davranıyor. Stres durumlarında agresiflik, asabiyet ve gerilim içinde olabiliyor.

Hulusi Kentmen: Tipik bir 9 numara. Çizdiği profille Türk sinemasında her zaman önemli bir adam oldu. Bir tipoloji yarattı. Buradaki analizimiz, Hulusi Kentmen hakkında olmaktan çok sinemada canlandırdığı karakterler üzerinden olacak. Hep iyi adam oldu. İnsancıldı. Güler yüzlü bir adamdı. Hep babacan, hep barışçıl oldu. Oynadığı fabrikatör rolleriyle zenginleri Türk halkına sevdirdi. Ertuğrul Özkök bir yazısında bu durum hakkında şunu söylüyordu: "TÜSİAD, onun heykelini dikmeli." Vicdanlıydı. Fakir, zengin ayırım yapmazdı. Samimi, doğrudan, içten tavırları vardı. İnsanları hiç aldatmadı. O söz konusu olduğunda kazanan hep iyilik oluyordu.

Ahmet Necdet Sezer: Enneagramın 1 noktasında bir karakter. Hep siyah ve beyazları olan bir insan portresi çizdi. Sınırlarını hep belli eden, hukukçu olmanın etkisiyle normlaşmış bir kişiliğe sahip biri oldu. Doğru bildiği yoldan hiç geri adım atmadı. Bir misyon adamı oldu. Gerçeklerle ilişkisi her daim kuvvetli oldu. Sezer, yüksek standartlara sahip insan. Adalet ve saygıdeğer olmak, onun aşırılaştırdığı kavramlardandı. Güvenilir ve dürüst kişiliğiyle hep ön planda oldu.

Tipik Bir Türk İnsanı: Kısaca Türk toplumunun tutumları üzerinden toplumun Enneagram'ını okumadan önce bir rakam verelim. Uzun zamandır Türkiye'de Enneagram testleri uygulayan enstitüde bugüne kadar kişilik tiplerine bakılan iki yüz binden fazla Türk'ün %70'i, sırasıyla 8, 9, 1 ve 2 olarak görülmüş. İlk sırada 8 numaralı kişilik tipi geliyor. Bu gibi çeşitli Enneagram analizleri de ortaya çıkarıyor ki, Türk kültürü, fizik merkezli bir kültür. Bu demek ki, Türkiye'de fiziksel merkezin ilkeleri ve hayat tarzı baskın. 8, 9, 1 numaraları kişilik tipleri de, zaten fiziksel merkezde yer alan karakterler. Yani somut, anlık yaşama, elde etme, ele geçirme, uzun vadeli düşünmeme gibi şeyler hâkim kültürümüzde. Fizik kültürü, kazanım üzerine çalışan, pragmatik bir kültür. Bir nevi ganimet kültürü hatta.