Sosyal-İş: Örgütlenme % 5.9'a Geriledi

Sosyal-İş Sendikası, TBMM'ye sunulan Toplu İş İlişkileri Kanun Tasarısı'na ilişkin rapor hazırladı Sosyal-İş Sendikası, TBMM'ye sunulan Toplu İş İlişkileri Kanun Tasarısı'na ilişkin rapor hazırladı. Türkiye'de 1988 yılında yüzde 22.2 olan sendikalaşma oranının bugün yüzde 5.9'a kadar gerilediğine dikkat çekilen raporda, hazırlanan kanun tasarısının da bu azalmayı önleyici faktörler içermediği belirtildi. Raporda ayrıca sendikaya üyelik ve istifa işlemlerinde noter yerine ikame edilen e-devlet uygulaması ile sendikaya üyelik ve istifada bir tür devlet denetimi getirildiği de öne sürüldü.

ANKA'nın edindiği bilgiye göre, DİSK'e bağlı Sosyal-İş Sendikası TBMM'ye sunulan Toplu İş İlişkileri Yasa Tasarısı'na ilişkin değerlendirmelere yer verdiği "Türkiye'de Sendikal Örgütlenme: Mevcut yasalar, ihtiyaçlar ve toplu iş ilişkileri yasa tasarısı üzerine bir değerlendirme" adlı rapor hazırladı.

-ÖZEL SEKTÖRDE SENDİKALAŞMA ORANI YÜZDE 3.5-

Raporda, Türkiye genelinde 1988 yılında Toplu İş Sözleşmesi (TİS) kapsamındaki ücretli sayısının 1 milyon 591 bin 360 iken, sayının 2010 yılına gelindiğinde 805 bin 525'e kadar düştüğü; toplam ücretli sayısının ise aynı dönemde 7 milyon 170 binden 13 milyon 762 bine çıktığı, dolayısıyla sendikalaşma oranının yüzde 22.2'den yüzde 5.9'a gerilediğine dikkat çekildi.

Bununla birlikte Türkiye'de hala kamu işçilerinin, TİS kapsamındaki işçiler içinde çoğunluğu oluşturduğuna işaret edilerek, yalnızca özel sektörde çalışan işçiler bakımından sendikalaşmanın durumuna bakıldığında çok daha vahim bir tablonun görüldüğü belirtildi. Özel sektörde işçi istihdamında patlama yaşanmasına rağmen, TİS kapsamındaki işçi sayısının düştüğü, özel sektörde sendikalaşmanın dibe vurduğu ifade edildi. Buna göre, 1995 yılında özel sektörde çalışan işçi sayısı 5 milyon 584 bin iken, bu rakam 2010 yılına gelindiğinde 10 milyon 748 bin 388'e ulaştı. Ancak aynı dönemde TİS kapsamındaki işçi sayısı 437 bin 788'den 380 bin 218'e, özel sektörde sendikalaşma oranı ise yüzde 7.8'den yüzde 3.5'a düştü.

-"SENDİKAYA ÜYELİKTE DEVLET DENETİMİ GELİYOR"-

Meclis gündeminde bulunan Toplu İş İlişkileri Yasa Tasarı'nda sendikaya üyelikte noter şartının kaldırılıyor olmasının olumlu olduğuna dikkat çekilen raporda, ancak sendikaya üyelik ve istifa işlemlerinin e-devlet kapısı üzerinden yapılmasının sakıncalarına dikkat çekildi. E-devlet uygulamasında SGK kayıtlarının esas alınacağının belirtildiği raporda, noter yerine ikame edilen e-devlet uygulaması ile sendikaya üyelik ve istifada bir tür devlet denetimi getirildiği öne sürüldü. Tasarı kısmi iyileştirmeler sağlasa da sendika üyeliği ve sendikal örgütlenmeye yeterli güvence sağlanamadığına da dikkat çekildi.

Tasarıda sendika seçme özgürlüğü hususunda, mevcut yasadan farklı bir düzenleme öngörülmediği, sendika seçme özgürlüğünün etkin ve yeterli güvenceye kavuşturulmaması sorununun sürdüğü belirtildi.

-"İŞKOLU BARAJININ YÜZDE 1'E DÜŞÜRÜLMESİ YETERSİZ"-

Tasarıda işkolu barajının, Ekonomik ve Sosyal Konsey'e üye konfederasyonlara bağlı olan sendikalar için yüzde 1'e, bu konfederasyonlara bağlı olmayan sendikalar için yüzde 3'e düşürüldüğü belirtilerek, bununla birlikte, bir sendikanın toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkili olabilmesi için aranan işkolu barajına ilave olarak asgari 2 bin üye şartı getirildiği, tasarı ile yeni bir baraj daha öngörüldüğüne dikkat çekildi.

Raporda, tasarı ile işkolu barajının yüzde 10'dan 1 ve 3'e düşürülmesinin ilk bakışta önemli bir gelişme gibi görünse de, gerek ILO Denetim Organlarının gerekse 87 ve 98 Sayılı ILO Sözleşmesi uyarınca, toplu iş sözleşmesi yetkisi için aranan çifte sayısal kriterin (yüzde 10 işkolu, yüzde 50 işyeri barajı) tümüyle kaldırılması yönündeki uyarıları, gerekse yüzde 1 barajının mevcut yetkili bazı sendikaları yetkisiz hale getireceği göz önünde bulundurulduğunda, tümüyle kaldırılması yerine işkolu barajının yüzde 1'e düşürülmesinin yetersiz olduğunun anlaşıldığı belirtildi. Ayrıca, grev yasakları sorununa da yeni tasarı ile bir çözüm bulunmadığı ifade edildi.

-"TÜRKİYE'DE SENDİKAL ÖRGÜTLENME VE TOPLU PAZARLIĞIN ÖNÜNÜ AÇACAK BİR YASAL MEVZUATA İHTİYAÇ DUYULMAKTA"-

Raporda, çalışma hayatı ve sendikal yapıyı kapsayacak mevzuatın nasıl olması gerektiğine ilişkin önerilere de yer verildi. Bu çerçevede, asgari olarak Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Sözleşmeleri ile ILO denetim organlarının karar ve tavsiyelerini esas alan, Türkiye'de sendikal örgütlenme ve toplu pazarlığın önünü açacak bir yasal mevzuata ihtiyaç duyulduğuna dikkat çekildi. Mevzuatın, "düzenlemek, kural koymak ve sınırlama" felsefesi yerine, örgütlenme, toplu pazarlık ve grev hakkını koruma ve sendikal hak ve özgürlüklerin özgürce, rahatça kullanılması felsefesi üzerine oturtulması, Türkiye'deki mevcut sorunlara yanıt verecek bir içerikte olması gerektiği belirtildi.

Çalışma hayatının sendika serbestini esas alan, farklı toplumsal kesimlere (emekliler, gençler, çiftçiler vb) sendika kurma hakkı tanıyan, sendikaların yapı ve işleyişlerine ilişkin düzenlemeleri, temel esaslar haricinde sendikalara bırakan, farklı sendika türlerinin kurulabilmesini güvence altına alan bir mevzuata ihtiyaç duyduğu belirtildi.

Sendikaya üyelik ve istifada noter şartının kaldırmasının, olası istismarları önleyerek üyelik ilişkisinin kurulmasını işçiler ve sendikalara bırakılmasının istendiği raporda, işkolu barajının da tümüyle kaldırılması istendi.

Bununla birlikte mevzuatta farklı grev türleri üzerindeki yasaklar ve buna bağlı olarak düzenlenen yaptırımların kaldırılması ve grev ertelemesi, grev hakkının kötüye kullanılması vb. grev hakkının kısıtlanmasına ilişkin düzenlemeleri içermemesi istendi. - Ankara