Bilim ve Ütopya Ekim Sayısı!

ROBOT BİLİMİ ve EVRİMİ

Hesaplamalı sinirbilim, robotik ve gelecek

Canlıdan makineye aktarılan zekâ

Dr. Pınar ÖZ - Boğaziçi Üniversitesi

"Kendini bilen" robotlar bir gün gerçek olabilir mi? Beynimiz, yapısı ve işleme şekliyle insan elinden çıkma devrelere aktarılabilir mi? İnsan zihni bir robota nakledilebilir mi? Çeşitli dallardan bilim insanları ve filozoflar bu soruların cevaplarını aramaya bir süre daha devam edecekler gibi görünüyor.

Yapay zekâ ve zeki robotlar

Prof. Dr. H. Levent AKIN - Boğaziçi Üniversitesi

Yapay zekâya sahip robotların önümüzdeki on yıl içinde büyük oranda gündelik yaşamın içine girmesi, yaşlılara can yoldaşı olacak robotlardan sanatçı robotlara, rehber robotlardan tehlikeli alanlarda çalışacak robotlara kadar birçok alanda uygulanması bekleniyor. Sosyal robotların yaygınlaşması ilginç hukuksal ve etik problemleri gündeme getirecek.

Evrimsel Biyoloji'nin iki ucu: Evrimsel Robotik ve Biyonik

Çağrı Mert BAKIRCI – ODTÜ

Yüz nesil öncesinin rastgele davranışlar sergileyen robotlarından, yalnızca doğada gözlemlediğimiz evrimsel "seçilim ve üreme mekanizmaları"nın uygulanması sayesinde içinde bulunulan ortama uygun, atalarından tamamen farklı ve çok daha başarılı davranışlar sergileyebilen, yepyeni robotlar evrimleştirilebilmiştir. Bu, teknoloji ile bilimin dansının baş döndürücü bir sonucudur. Evrimsel Robotik alanının gidebileceği yerlerin sınırı yoktur.

Yapay zekâ, doğal zekâ ve özgürlük

Prof. Dr. Cem SAY - Boğaziçi Üniversitesi

Aşırı basitleştirerek ifade etmek gerekirse, insanlar etten yapılmış özerk robotlar. Beyinlerinde binlerce program aynı anda çalışıyor. Bu programlar milyonlarca yıl boyunca farklı zamanlarda, farklı evrimsel gerekliliklerle ortaya çıkmışlar. Aynı bilgisayarın içinde çalışırken bazen birbirleriyle etkileşiyor, bazen ortak kaynakları kullanmak için rekabete girişiyorlar. Duyu organlarından gelen görüntü ve ses gibi sinyalleri işlemeyle uğraşan programların süzdüğü bilgiye diğerleri de erişebiliyor.

Robot ne zaman ahlâki bir öznedir?

Yrd. Doç. Dr. John P. SULLINS - Sonoma Devlet Üniversitesi

Robotik teknolojisinin izini sürmeye devam ettiğimizde, geleceğin bir hayli karmaşık interaktif robotları, haklara ve sorumluluklara sahip ahlâki özneler olacaklardır. Fakat bugünün mütevazı robotları bile, bütün soyutlama düzeylerinde olmasa da, en azından bazılarında ahlâki öznelerdir ve ahlâki bir değerlendirmeyi hak etmektedirler.

Su krizinin gölgesinde

Dr. Akgün İLHAN

Türkiye'de suyun %85'i ekonomik üretim için tüketilirken, sadece %15'i insani ihtiyaçlar için kullanılıyor. Dünyanın pek çok ülkesinde insani kullanım ile ekonomik üretime giden su aşağı yukarı benzer oranlarda. Öyleyse su krizinin esas sorumluları kim? Başını "dünya su devleri" diye bilinen, sayısı onu bile bulmayan çok uluslu şirketlerin çektiği sermaye grupları.

Türkiye'de uluslararası sanat müziği (1)

Ahmet SAY - Yazar, müzik eleştirmeni

Müziğin kendisi bir "sanat" olduğuna göre, "Sanat müziği, acaba müziğin karekökü falan mıdır?" diye siz sormadan söyleyeyim: Sanatsal amaçla bestelenen müziğe, bütün batı dillerinde "sanat müziği" denir. Peki, sanatsal amaçla bestelenmeyen müzikler var mıdır? Vardır. Bütün halk müzikleri, sanatsal amaçla değil, yürekte birikeni haykırmak için yaratılmıştır.

Matematik ve insan üzerine bir araştırma

Zeynep ÖZSABAN-Prof. Dr. Nesrin ÖZSOY – Adnan Menderes Üniversitesi

Günümüzde olduğu gibi, gelecekte de tüm toplumlarda gelişmenin evrensel dili matematik olacaktır. İnsanların çevreleri ile iletişiminde kullandığı en önemli dil matematiktir. Bu dilin en doğru ve etkin yöntemlerle mevcut ve gelecek nesillere öğretilmesi bir toplumun gelişmişlik düzeyini artıracaktır.

Her şeyin kuramı

Yeni-Platonculuk

Arş. Gör. Ömer Faik ANLI – Ankara Üniversitesi

Yeni-Platoncu düşünme biçimi, ortaya çıktığı dönemde, alternatifleri etik üzerine yoğunlaşırken ve eski sistemlere özgün katkılar yapamazken büyük oranda 'yeni' olmayı ve ontoloji-epistemoloji-etik birlikteliğini kurmayı başaran bir çerçeve sundu. Batı Rönesansı ile birlikte yeniden keşfedildiğinde ise, Bilimsel Devrim'e giden yolda, hem Aristoteles-Batlamyus anlayışına karşı bir alternatif çerçeve oluşturdu.

Yaptığım hukuka uygun, ama etik değil!

Doç. Dr. Tamer AKÇA - Mersin Üniversitesi

Hekimlik pratiğinde özel bir öneme sahip olan ama aslında toplum olarak yaşama azminde olan her bireyin içine sindirmek zorunda olduğu etik ne anlama geliyor? Hukukla olan ilişkisi kan bağı mı, yoksa araları kanlı bıçaklı mı? Nasreddin Hoca'nın tarzıyla sorarsak; etik buradaysa ahlak nerede, yok buradaki ahlaksa etik nerede?

Antik Dönem'de paranın muhafaza edildiği yerler

Erkan ILDIZ - Arkeolog

Para kullanımıyla birlikte bunların içine konup muhafaza edildiği pek çok nesne kullanılmıştır. Ancak bu konuda en ayrıntılı bilgileri, Antik Dönem'den günümüze ulaşan yazılı belgelerden ve betimlerden elde edebilmekteyiz.

Senozoyik'in önemli evrim adımlarına genel bir bakış (I)

Prof. Dr. Nurdan İNAN – Mersin Üniversitesi

Senozoyik zamanının Erken Eosen (50 milyon yıl önce) dönemine kadar mevcut memelilerin tümü sadece karalarda yaşamaktaydılar. Erken Eosen'de, karada yaşayan bazı memelilerin evrimleşmesiyle su yaşamına adapte olan sucul memelilere geçiliyor.

Bilim sosyolojisinin önemi üzerine

Prof. Dr. Remzi DEMİR – Ankara Üniversitesi

Hiç kuşku yoktur ki ancak bilim sosyologlarının yapacakları bilimsel araştırmalar sonrasında, "bilimsel yaratıcılık" ve "bilimsel üretkenlik" gibi "bilginler camiası" için anlam taşıyan bazı bilimsel edimlerin bağlı oldukları sosyal koşullar çok daha isabetli bir şekilde tespit edilebilecektir.

Miyoplara mercimek!

Kemal KIRAR

Kitapkurdu

İlyas KARATEPE

Bulmaca

Semra LARÇIN