Güney Sudan'daki "Darbe Girişimi"

MUHAMMED EL-HATEM - Sudan'daki Hartum Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hac Hamad Muhammed Hayr, Güney Sudan'da ülkenin en büyük rakip iki kabilesine mensup olan Cumhurbaşkanı Salva Kiir Mayardit ile darbe girişiminde bulunmakla suçladığı eski yardımcısı Riek Machar arasındaki çatışmanın iç savaşa neden olabileceğini belirtti.

Siyasi bilimler profesörü Hayr, AA muhabirine yaptığı açıklamada, "Güney Sudan'da ordu, kabilelere bağlı milislerden oluşuyor. Riek Machar'ın kabilesi olan Nuer, Güney Sudan ordusunun bel kemiğini oluşturuyor ve savaşçı sıfatlarıyla tanınıyor. Buna karşılık ordudaki komutanların çoğunluğu da Mayardit'in yanında yer alıyor. Bu durum güç dengelerini eşitlese bile ülkenin iç savaşa sürüklenmesi ihtimalini arttırıyor" dedi.

Machar'ın yalnızca siyasi lider olmadığını belirten Hayr, "Machar sadece siyasetçi değil, kabilesinin ruhani lideridir. Kabilesi onu peygamber gibi görür ve onu savunmaktan geri durmaz" diye konuştu.

Güney Sudan'daki olayların 2011 yılında ayrıldığı kuzey komşusu Sudan'a etkisi konusunda ise Hayr, "Hartum'un, Güney Sudan'daki çatışmaya müdahil olmaması yararınadır. Mayardit, Sudan ile ilişkileri iyi götürme taraftarı değil ancak ülkesindeki petrolü Kenya üzerinden pazarlama imkanı buluncaya kadar bu ilişkiyi sürdürmeye mecbur gözüküyor. Mayardit, Sudan'la temelinde düşmanlık yatan bir ilişki yürütüyor" ifadesini kullandı.

-"Hartum yönetimi tarafsız kalmalı"

Güney Sudan'ın en büyük kabileleri iktidar için rekabet ederken Sudan Devlet Başkanı Ömer El-Beşir hükümetinin, Mayardit'e destek vermesinin hata olacağını savunan Hayr, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Mayardit ile darbe girişimine ortak olmakla suçlanan eski Başmüzakereci Pagan Amum arasındaki anlaşmazlık, Sudan konusundaki ihtilaflarından kaynaklanmıyor. İkisi de Sudan karşıtı konumlarıyla ittifak halindeler ancak düşmanlığın zamanı konusunda ihtilafa düştüler. Mayardit, bu durumu ülkenin tek gelir kaynağı petrolü ihraç edebileceği alternatif hat inşa edene kadar ertelemek istiyor. Hartum yönetimi, bu meselede tarafsız kalmalı. Son zamanlarda müttefiki olduğu gerekçesiyle Mayardit'e destek olursa hata yapar, bu da Hartum'un yararına olmaz".

Referandumla 2011'de Sudan'dan ayrılan Güney Sudan, 2 yıldır siyasi karışıklıklarla boğuşuyor. Bağımsızlığın ardından ülkede, çeşitli etnik grupları barındıran Mayardit'in başkanı olduğu Sudan Halk Kurtuluşu Hareketi (SPLM) içinde anlaşmazlıklar yaşanmaya başlamıştı. Mayardit, 2015 yılında yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimlerine aday olacağını açıklayan yardımcısı Riek Machar ile Başmüzakereci Pagan Amum'u, "hükümetteki görevlerini yerine getiremedikleri" gerekçesiyle temmuz ayında görevlerinden almıştı. Sudan ile iyi ilişkiler kurmaya çalışan Machar, aynı hükümette yer aldığı dönemde Mayardit'i ağır şekilde eleştirmişti.

Güney Sudan'ın yüzde 80'ini oluşturan en büyük kabilelerinden Machar'ın mensup olduğu Nuer ile Cumhurbaşkanı Mayardit'in bağlı olduğu Dinka kabileleri arasında yönetim konusunda rekabet yaşandığı ifade ediliyor. Bu iki kabilenin yanında, pazar gecesi düzenlenen darbe girişime ortak olmakla suçlanan ve dün gözaltına alınan eski Başmüzakereci Amum'un mensup olduğu Shilluk kabilesi ise Güney Sudan'ın 3. büyük kabilesi kabul ediliyor. Sudan ile iyi ilişkiler kurmayı hedefleyen Riek Machar ile Sudan karşıtı Pagam Amum arasındaki ilişkilerin geçmişte iyi olmamasına rağmen, Mayardit'in ikisini de görevden alması üzerine işbirliği yaptıkları belirtiliyor.

Başkent Cuba'da Cumhuriyet Muhafızları arasında pazar gecesi başlayan çatışma ertesi gün sabah saatlerine kadar devam etmişti. Cumhurbaşkanı Salva Kiir Mayardit, darbe girişiminde bulunulduğunu doğrulamış, eski yardımcısı Machar'ı suçlayarak, konuyla ilgisi olanların yakalandığını söylemişti. Olaylar sonrasında ülkede olagaüstü hal ve sokağa çıkma yasağı ilan edilmişti.

Darbe girişi olarak nitelendirilen olaylarda 500'den fazla kişinin öldüğü, yaklaşık 800 kişinin yaralandığı belirtilmişti. - Cuba