"Kamu-özel sektör iş birliği modeli altyapı yatırımlarında önemli bir seçenek"

Atık su tesislerinin 2017 yılından bu yana kamu-özel sektör iş birliği (KÖİ) modeliyle yapılması konusunda çalışmalar ve araştırmalar yaptıklarını aktaran İstanbul Kamu Özel İşbriliği Mükemmellik Başkanı ve Dünya PPP Uzmanları Birliği Orta Asya Bölüm Başkanı Dr. Eyüp Vural Aydın, "Hizmet taleplerindeki artış nedeniyle kamu hizmetlerinin finansmanı devletlerin bütçelerinde bir baskı unsuru oluşturuyor. Bu sebeple altyapı yatırımlarının hızlı ve etkin bir şekilde tamamlanabilmesi için Kamu Özel İşbirliği (KÖİ) modeli önemli bir tercih sebebi haline gelmiştir" dedi.

Dünyada son yıllarda iklim değişikliği kaynaklı birçok felaket yaşandığını belirten Vural, "Hükümetler iklim değişikliğini yavaşlatmak, etkilerini azaltmak ve daha iyi bir gelecek için birçok tedbiri devreye alıyor. Ancak yapılan yatırımlar, alınan tedbirler tam anlamıyla sorunun çözümünü sağlamıyor. Çevresel felaketlerin önüne geçmek, sürdürülebilir bir yaşam için daha fazla altyapı yatırımına ihtiyaç duyuluyor. Çok büyük bütçeli bu yatırımlar için özel sektörden destek alınması gerekiyor" diye konuştu.

EKONOMİYE GERİ KAZANDIRILABİLİR

Özellikle atık su tesislerinde çok ciddi yatırımlara gerek duyulduğunu ifade eden İstanbul Kamu Özel İşbriliği Mükemmellik Başkanı ve Dünya PPP Uzmanları Birliği Orta Asya Bölüm Başkanı Dr. Eyüp Vural Aydın, 2017'den bu yana atık su tesislerinin KÖİ modeli ile yapılması konusunda çalışmalar, araştırmalar yaptıklarını vurguladı.  Bu alanda özel sektörün dinamizmine ihtiyaç duyulduğuna dikkat çeken Dr. Aydın, "Ülkemizde mevcut rezervlerimizden kişi başına düşen su miktarı süratle azalmaktadır. Bu nedenle suyun ekonomik kullanımı, atık suyun geri kazanımı ve geri kazanılan suyun sanayide, tarımda ve diğer faaliyetlerde kullanımı ekonomiye ek kaynak sağlayacağı gibi su rezervlerinin korunmasına yardımcı olacaktır. Atık yönetimi gerek katı gerekse su, alanlarında günümüzde yüksek teknoloji kullanarak ve yeterli finansmanı tedarik ederek bu hizmetlerin ekonomiye geri kazandırılması mümkündür" dedi.

UZMAN KİŞİ VE KURUMLAR

Bugüne kadar yapılan atık su ve katı atık tesislerinin işletme zaafları ve seçilen teknolojilerin güncel olmaması nedeni ile tesislerin planlanan işletme ömürlerinden çok daha önce atıl duruma geldiğini belirten Dr. Eyüp Vural Aydın şu açıklamalarda bulundu:

"Türkiye'nin gelişmiş ülkeler seviyesinde tesislere kavuşabilmesi için önemli miktarda yatırıma ihtiyacı var. Bu yatırımların uluslararası finansman suretiyle yenilenmesi, yeniden yapılanması, iyileştirilmesi ve bu sayede ülke ekonomisine yerli ve yabancı sermaye aktarımının sağlanması amaçlanmaktadır. Ayrıca yapım sürecinde sonra tesislerin işletilmesi aşamasında sorumluluğu işinde uzman kişi veya kurumlarca yapılması tesislerin kullanım ömürlerini arttıracak, işletme maliyetlerini düşürecek, atık su ve katı atık tesisleri tüketen değil çevreye saygılı, ülke ekonomisine katkı sağlayan tesisler haline getirilecektir. Bu şekilde tesisler Türkiye' nin ihtiyacı olan gri su üretimini ve katı atığın bertaraf edilerek bu suretle enerji üretilmesine olanak sağlayacaktır. Tesislerin uzun süreli yapım ve işletilmesinin sağlanması durumunda özel sektör eli ile yapılacak ve işletilecek bu tesisler ülke ekonomisine katkı sağlayacağı gibi istihdam yaratmaya yardımcı da olacaktır. Bu arada uygulanacak model nedeni ile Türkiye' de çevre projelerindeki projelendirme kalitesi artacak, sektöre hizmet veren tedarikçiler yeni teknolojilere açık olacak şekilde yeniden yapılacak ve rekabetçi bir çevre sektörü oluşturulacaktır."

HIZLICA TAMAMLANABİLİR

Halk sağlığı ve su kaynaklarının korunması amacıyla atık suların, arıtma tesislerinde alıcı ortam standartlarında arıtılarak olumsuz etkileri en aza indirildikten sonra deşarj edilmesi gerektiğini kaydeden Dr. Aydın, "Arıtma tesislerinin yapımı ve optimum şekilde işletilmesi kamu hizmeti niteliğindedir. Hizmet taleplerindeki artış nedeniyle kamu hizmetlerinin finansmanı devletlerin bütçelerinde bir baskı unsuru olmaktadır. Bununla birlikte özel sektörün istikrarlı getiri sağlayabilen projelere yatırım yapma istekleri artmıştır. Bu sebeplerden ötürü altyapı yatırımlarının hızlı ve etkin bir şekilde tamamlanabilmesi için Kamu Özel İşbirliği (KÖİ) modeli önemli bir tercih sebebi haline gelmiştir" diye konuştu.

DİĞER PROJELER İÇİN ÖRNEK TEŞKİL EDECEK

Proje alanlarından toplanan atık suların kurulacak veya rehabilite edilecek olan atık su arıtma tesislerinde arıtılması ile alıcı ortamlarının korunmasının sağlanacağını dile getiren Dr. Eyüp Vural Aydın, "Bu durumun çevre ve toplum sağlığı üzerinde olumsuz etkilerin en aza inmesi beklenmektedir. Aynı zamanda, tesislerin yetkili kişiler tarafından daha verimli bir şekilde işletilmesine olanak sağlayacaktır. Bu sayede uygun olmayan işletme koşullarından dolayı israf olan kaynaklarımız, optimum şekilde kullanılmış olacaktır. Yapılacak olan fizibilite çalışmaları, atık su arıtma tesisi veya rehabilitasyon/kapasite artımı ihtiyacı bulunan, finansal anlamda sıkıntı yaşayan diğer projeler için de örnek teşkil edecektir" ifadelerini kullandı.

ÇAMURDAN ENERJİ ÜRETİLEBİLİR

Projelerin daha verimli ve cazip hale gelmeleri için atık su arıtma tesislerinden çıkan çamurdan enerji elde etme tesisinin projeye entegre çalışacağı bir yapı kurulmasının da faydalı olacağını vurgulayan Dr. Eyüp Vural Aydın, "Böylece hem yüksek enerji ihtiyacı olan arıtma tesisinin enerji ihtiyacının bir kısmı daha düşük maliyetle elde edilirken hem de arıtma tesislerinin en önemli sorunları arasında yer alan çamurun stabilizasyonu sorununa da çözüm getirilmiş olacaktır. Finansmanı kolaylaştırmak ve dolayısıyla daha düşük maliyetlerle yatırımcıların kredi bulmalarını sağlamak, bunun sonucunda da ihalelerde daha düşük işletme sürelerine ulaşabilmek amacıyla, önemli bir finanse edilebilirlik mekanizması olan "idare-kredi veren arası doğrudan sözleşme" yapısının atıksu arıtma projelerinde de kullanılması değerlendirilmektedir" diye konuştu.

SÜRDÜLEBİLİR HİZMET

KÖİ modeli ile yapılan projelerin geleneksel yöntemler ile gerçekleştirilen projelere göre, inşaat ve işletme döneminde sunulan hizmet açısından daha sürdürülebilir olduğunun dile getirildiğine dikkat çeken Dr. Eyüp Vural Aydın, "Özel sektörün proje hazırlık aşamasında sektörel programlama ve planlama ile önceliklendirme yapması, ülkenin uluslararası bankalar ve yatırımcılar nezdinde kredi hacimlerini geliştirmesine katkı sağlayarak, küresel düzeyde KÖİ projelerinin itibarı için olumlu sonuçlar doğurmaktadır" dedi.