Sudakı Izler Hulda Fethıye'de

O, sanatını icra etmek için İsveç'i kendisine mekan seçmiş bir münzevi, Can Yücel'in tabiriyle "tıraşsız heykeltıraş" ve içindeki gemi tutkusunu, özgürlük aşkını bir gemide yaşayarak gidermeye karar veren; Oktay Rifat'ın deyişiyle "çelebi bir korsan". Hulda ise, içinde 23 yıl yaşadığı gemisi. Arkadaşlarının Barbaros Hayrettin'e benzettiği heykeltıraş İlhan Koman bu gemide eserlerini üretti, bu gemiyle denizle buluştu. Ölümünün ve küllerinin çok sevdiği Baltık Denizi'ne serpilmesinin ardından, anısı ve eserleri bu gemi ile yaşatılıyor.

GEMİDE YAŞAMİlhan Koman'ın İsveç'te sanat ve denizle içiçe geçen hayat yolculuğu, 1921 yılında Edirne'de başlar. Sanat eğitimini İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi'nde tamamlayan Koman, Paris'te aldığı yüksek sanat eğitiminin ardından Türkiye'ye dönüp bir süre akademide eğitim verdikten sonra, 1958 yılında İsveç'e yerleşmeye karar verir.

Stockholm'de demirli eski bir yelkenli gemiyi onararak ailesiyle birlikte içinde yaşamaya başlayan İlhan Koman, eserlerinin büyük bir bölümünü burada üretir ve hayatının sona erdiği yıl olan 1986'ya kadar Stockholm Güzel Sanatlar Akademisi'nde eğitim vermeye devam eder. Ünlü heykeltıraşın İsveç'te yaşayan sanatçı dostlarının yanı sıra, Türkiye'nin entelektüel çevresiyle de bağı her zaman çok kuvvetli olmuştur. Hulda gemisi ülkemizden pek çok sanatçı ve yazarın İsveç'teki uğrak noktası haline gelmiştir.

DAHİ HEYKELTIRAŞ Başta İsveç'te olmak üzere pek çok ülkede ve tanınmış müzelerde eserleri yer alan Koman'ın ülkemizde en çok bilinen heykeli 1980 yılında yaptığı ve Zincirlikuyu'daki Halk Sigorta'nın (daha sonra Yapı Kredi Sigorta oldu) bahçesine yerleştirilen "Akdeniz" heykelidir. 2005 yılında düzenlenen İlhan Koman retrospektif sergisi için bir süre Galatasaray'da sergilenen bu heykel, daha sonra Yapı Kredi Plaza'nın 4. Levent'teki bahçesine taşınır.

Ağırlığı dört tonu bulan Akdeniz heykeli 12 mm kalınlığındaki 112 metal levhanın yanyana getirilmesiyle oluşturulmuştur. Sanatçının ülkemizde yer alan diğer çalışmaları ise Anıtkabir'in büyük rölyeflerinin doğu kanadı, Ankara Seymenler Parkı'ndaki adsız heykeli, İstanbul Divan Oteli'nde sergilenen heykeli ve Stockholm'den Boğaziçi Üniversitesi'ne getirilen "Portal" adlı eseridir.

Sanatını bilimle içiçe icra eden ve buluşunu gerçekleştirdiği pek çok geometrik formun İsveç'ten patentini alan İlhan Koman'ın eserlerinin çoğu, detaylı geometrik hesaplamalar eşliğinde gerçekleştirmiştir. Pek çok çalışmasını, daha sonra büyük ölçeklerde heykelini yapmak üzere küçük ölçekte prototipler olarak üreten Koman'ın eserlerinden bazıları ölümünden sonra gerçekleştirilmiştir. Bunlardan biri de santralistanbul'un bahçesinde bulunan "Sonsuzluğa..." adlı eseridir.

SANAT FESTİVALİİlhan Koman'ın çocukları, ailesi ve arkadaşları tarafından kurulan İlhan Koman Vakfı sanatçının ölümünün ardından geride bıraktığı sanat ve bilim mirasını gelecek nesillere aktarabilmek için 2009-2010 yılları arasında Hulda Festivali adında bir festival gerçekleştirdi. Bu festival kapsamında Hulda gemisi 2009 yılında Hollanda, Belçika, Fransa, Portekiz, İspanya, İtalya, Malta ve Yunanistan'a uğradıktan sonra 2010 yılında İstanbul'a geldi.

Uğradığı tüm limanlar gibi burada kaldığı üç ay boyunca da gemide sergilenen eserler aracılığıyla ziyaretçiler, İlhan Koman'ın eserlerindeki sanat ve bilim buluşmasını gözlemleme imkanı buldu. Hulda gemisi 5. Fethiye Kültür ve Sanat Günleri kapsamında 30 Nisan - 5 Mayıs tarihleri arasında Fethiye'deydi. Aynı etkinlik için Fethiye'de bulunan "Sudaki İzler" programı da Hulda'yı ziyaret ederek buradaki sanat mirasını ekrana getirme imkanı buldu. Savaş Karakaş programda ayrıca Fethiye sahilinde batırılmış olan sahil güvenlik gemisi SG 121'in de izini sürdü. 42 metre boyundaki SG 121'in bir özelliği de ülkemizin en büyük yapay resifi olması.

SEVGİNİN YANSIMASI AKDENİZAkdeniz heykelini tamamlayıp monte etmek için 1980 yılında Türkiye'ye gelip bir buçuk ayı İstanbul'da geçiren İlhan Koman eserini şöyle anlatıyor: "İnsanın kucaklaşması ve sevgisi anlatılırken Akdeniz aklıma geldi. Akdeniz büyüktü, bizden bir denizdi. Kucak açmayı bu adla anlatmak istedim. Sevgiyi ve kucaklaşmayı anlatırken bir kadının bütünlüğünden yararlanmak istedim."