Nobel Ödüllü Yazar Soljenitsin Öldü

Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Rus yazar Aleksandr İsayeviç Soljenitsin 89 yaşında öldü. Rus İtar Tass ajansına göre, yazarın oğlu Stepan Soljenitsin, babasının Moskova'daki evinde bu gece öldüğünü söyledi. Haberde, Soljenitsin'in kalp yetmezliği nedeniyle hayatını kaybettiği belirtildi.

1970'te Nobel Edebiyat Ödülü'ne layık görülen Soljenitsin, SSCB  döneminin en muhalif yazarları arasındaydı. Rusya'nın eski Devlet Başkanı Vladimir Putin, geçen yıl Aleksandır  Soljenitsin'e devlet ödülü vermişti.

HAYATI DA ROMANLARA KONU OLABİLECEK TÜRDEN

Kuzey Kafkasya'daki Kislovodsk'da 11 Aralık 1918'de dünyaya gelen  Soljenitsin, Sovyet Ordusunda 1939-1945 arasında 4 yıl görev yaptı ve  1942 yılında yüzbaşı rütbesiyle İkinci Dünya Savaşı'na katıldı.  Cephedeyken yazdığı mektuplarda Stalin'i eleştiren Soljenitsin  tutuklandı ve 8 yıl bir kampta hapis cezasına çarptırıldı.

Soljenitsin, Sovyetler Birliği'nin Hitler ile uzlaşma yolu bulmasının  savaşı önleyebileceğini, bu yüzden Sovyet halkının savaştan dolayı  yaşadığı yıkımdan Stalin'in Hitler'den daha fazla sorumlu olduğunu iddia  ediyordu.

Savaş bittikten sonra Moskova yakınlarındaki bir hapishaneye konulan  Soljenitsin, 1950'de Kazakistan'da siyasal tutuklular için kurulan özel  bir kampa gönderildi ve 3 yıl burada kaldı. Soljenitsin, ondan sonraki  yıllarda da istenmeyen kişi ilan edildiği için sürgüne gönderildi.

Kazakistan'ın Kok Terek köyünde öğretmenlik yapmaya başlayan yazar, bu  dönemde kansere yakalandı ve bir süre Taşkent'te tedavi gördü.

Komünist Partinin yeni lideri Nikita Kruşçev tarafından başlatılan  Stalin'in etkilerini ortadan kaldırmaya yönelik operasyonlar  çerçevesinde hakları geri verildiği için Ryasan'da çalışmasına olanak  tanındı.

1962'de "İvan Denisoviç'in Bir Günü" adlı kitabını çıkaran Soljenitsin,  bu öyküsünün başarısı üzerine kendini tamamen yazarlığa vererek, zorunlu  çalışmayı anlatan Stalin karşıtı bu yapıtıyla Kruşçev'in takdirini  kazandı ve bir yıl sonra Sovyet Yazarlar Birliği'ne kabul edildi.

Ancak, "Matrenin Dvor" ve "Dlya Polsu Dela" adlı öyküleriyle tekrar  Komünist Partinin hedef tahtası haline geldi. Soljenitsin, 1966'da ülke  dışına çıkma yasağı aldı ve 3 yıl sonra da Yazarlar Birliği'nden  çıkartıldı.

Yaşadığı dönem boyunca çeşitli cezalara çarptırılan Aleksandr Isayeviç  Soljenitsin, çalışma kampları hakkındaki kitabı "Gulag Takımadaları" ile  Nobel Edebiyat Ödülü kazandı.

Kitabı kapitalist ülkelerde yayınlanırken, eseri bu ülkelerde Sovyet  karşıtı propagandanın önemli ögelerinden biri oldu.

Yazar, kendisine politik nedenlerle verildiği iddia edilen Nobel  Edebiyat Ödülünü ise 4 yıl sonra alabildi. Sovyet hükümeti, 1974 yılında  Soljenitsin'in vatandaşlığını iptal ederek, yazarı sınır dışı etti.

İsviçre'de 2 yıl kaldıktan sonra 1976'da ABD'ye yerleşen Soljenitsin, bu  dönemde, Vietnam'a Amerikan müdahalesini destekledi ve Vietnam'da  Amerikalı tutsakların köleleştirildiğini iddia etti.

Soljenitsin, 1974 Portekiz Devrimi'ne karşı Amerika'nın müdahale etmesi  gerektiğini savunarak, ABD ve Sovyetler Birliği barışı hakkında yazan  Amerikalı yazarları da sert şekilde eleştirdi.

Sovyetler Birliği'nin son Devlet Başkanı Mihail Gorbaçov'un yönetimi  sırasında 1989'da yeniden Yazarlar Birliği'ne alınan Soljenitsin'in  sürgünüyle ilgili karar da 1991 yılında resmen kaldırıldı.

Rusya'ya 1994 yılında dönen Soljenitsin, parlamento önünde yaptığı  konuşmada Rusya'nın kendisine göre hatalarla dolu demokrasiye geçiş  şeklini eleştirdi.

UNUTULMAZ ESERLERİ

Soljenitsin'in romanları, hapis ve savaş deneyimlerini anlatır. Ivan  "Denisoviç'in Yaşamında Bir Gün" (1962) ve "İlk Çember" (1964) adlı  eserleri hapis sahneleri içerirken, "Kanser Koğuşu" (1966) adlı eseri de  bir bir hastahanede geçer.

Hapishane ve hastane imgelerini toplumsal simgeler olarak kullanarak  yazar, eserlerinde devrimci ideallerle sert politik gerçeklikler  arasındaki çelişkileri göstermeye çalışmıştı.

Soljenitsin, "Kırmızı Tekerlek" adındaki 4 ciltlik uzun tarihsel  romanının ilk cildi olan "Ağustos 1914"te (1971) 1914 yılındaki Birinci  Dünya Savaşı'nı anlatır. Yazar, 1989'da yayımladığı birinci cildin  genişlettirilmiş ve yeniden düzenlenen halinde 1917 ekim devriminin  tarihsel önemine vurguda bulunur.

Sovyet Hükümeti, 1960'ların sonu ve 1970'lerin başında, Soljenitsin'i  romanlarında ülkesini küçük düşürdüğü için suçlamış ve yazarın  üzerindeki Sovyet baskısı özellikle 1973'te Paris'te yayınladığı Sovyet  hapishanelerindeki durumun anlatıldığı 3 ciltlik "Gulag Takımadaları  1918-1956" romanından sonra artmıştır.