"Birleşmiş Milletler" Konferansı

Doğu Akdeniz Üniversitesi Kıbrıs Politikalar Merkezi (DAÜ-KPM) geçtiğimiz günlerde " Birleşmiş Milletler: Nedir ve Ne Yapıyor?" ("The United Nations: What is it and what does it do?") başlıklı konferans düzenledi.

Emekli A.B.D Diplomatı James A. Stewart'ın katılımıyla gerçekleşen konferans, DAÜ-KPM Direktörü ve DAÜ Uluslararası İlişkiler Bölümü Başkanı Doç. Dr. Ahmet Sözen'in Stewart hakkında kısa özgeçmiş bilgisi vermesi ile başladı. Konferansta Bileşmiş Milletlerin yapısı ve çalışma alanları detaylı olarak konuşuldu.

Stewart, Birleşmiş Milletler'in 24 Ekim 1945'te dünya barışını, güvenliğini korumak ve uluslar arasında ekonomik, toplumsal ve kültürel bir işbirliği oluşturmak için kurulmuş uluslararası bir örgüt olduğunu söyledi. Birleşmiş Milletler'in kendini adalet ve güvenliği, ekonomik kalkınma ve sosyal eşitliği uluslararasında tüm ülkelere sağlamayı amaç edinmiş küresel bir kuruluş olarak tanımladığına vurgu yapan Stewart, Uluslararası ilişkilerde kuvvet kullanılmasını evrensel düzeyde yasaklayan ilk antlaşmanın Birleşmiş Milletler Antlaşması olduğunun altını çizdi.

Stewart, İkinci Dünya Savaşı sonrasında kurulan BM'nin daimi üyelerinin savaşın galip ülkelerini yansıttığını söylemesinin ardından, 51 Devlet ile kurulan Örgütün üye devlet sayısının günümüzde 193'e ulaştığının altını çizdi. Yapısal olarak örgütün oluştuğu altı temel organı Genel Kurul, Güvenlik Konseyi, Ekonomik ve Sosyal Konsey, Yönetim Konseyi, Genel Sekreterlik ve Uluslararası Adalet Divanı olmak üzere sıraladıktan sonra, bu organlar ve BM'ye bağlı kuruluşlar hakkında detaylı bilgi verdi.

Stewart, Genel Kurul'un, BM'nin esas politikalarının ve tartışmaların yapıldığı organı olduğunu, üye ülkelerin tümünün temsil edildiğini, bir ülke – bir oy esasına dayalı olduğunu ve düzenli aralıklarla toplandığını belirtti. Güvenlik Konseyi'nin ise on beş ülkeden oluştuğunu, bu üyelerden beşinin daimi üye statüsünde olup mutlak veto yetkisine sahip olduklarının altını çizdi ve bu ülkeler'in ABD, Rusya, Çin Halk Cumhuriyeti, Birleşik Krallık ve Fransa olduklarını söyledi. Güvenlik Konseyinde karar alma mekanizmasına da değinen Stewart, Konseyin karar alabilmesi için 9/15 oranı gerekli olup, daimi üyelerden herhangi birisinin aksi yönde oy kullanmaması gerekli olduğunu belirtti.

Konferansın devamında BM'ye bağlı başlıca kuruluşların önemine değinen Stewart, örneğin Uluslararası Telekomünikasyon Birliği'nin (ITU) radyo ve televizyon frekanslarını koordine ettiğini böylece bu sinyallerin birbirleriyle karışmadıklarını, Dünya Posta Birliği'nin (IPU) ülkeler arasında posta ve paket gönderilerini sağladığını, Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü'nün (ICAO) güvenli ve düzenli hava taşımacılığını koordine ettiğini belirtti.

BM'nin barış ve güvenliği sağlamak için Kıbrıs'taki Birleşmiş Milletler Barış Gücü'nü (UNFICYP) örnek göstererek operasyonlar düzenlediğini anlatan Stewart konferansın son kısmında BM'ye bağlı kuruluşlar olan Dünya Sağlık Örgütü (WTO), Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF), Dünya Gıda Programı (WFP), Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO), BM Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR), Sinai Kalkınma Örgütü (UNIDO), Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (IAEA), BM Çevre Programı (UNEP) hakkında bilgi verdi, ne olduklarını ve ne yaptıklarını anlattı.

Bugün BM hakkında reform ihtiyacı olduğuna dair yorumlar bulunduğuna da dikkat çeken Stewart konferansın ardından son olarak dinleyiciler tarafından kendisine yöneltilen soruları cevapladı.