Atatürk'ün adını taşıyan ilk lise 141. dönemde

Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün ismini taşıyan ilk ortaöğretim kurumu olan Ankara Atatürk Lisesi, 141 yıllık eğitim geçmişiyle geleceğin spor, bilim, sanat ve siyaset insanlarını yetiştiriyor.

Anadolu Ajansının (AA) köklü eğitim kurumlarının geçmişini, mimari özelliklerini ve yetiştirdiği kuşakları ele aldığı "Asırlık Mektepler" dosyasının bu bölümünde, bu yıl itibarıyla 141. dönem öğrencilerini yetiştiren Ankara Atatürk Lisesinin eğitim yolculuğu ele alındı.

"Ankara İdadisi" adıyla 1886'da kurulan ve 1908'de ismi "Ankara Sultanisi" olarak değiştirilen okul, Cumhuriyetin kurulmasıyla 3 Mart 1924'te kabul edilen Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun yürürlüğe girmesinden sonra "Ankara Erkek Lisesi" adını aldı.

Okulun ilk binası, halk arasında "Taş Mektep" olarak da anıldı. 1921'de Kurtuluş Savaşı şartları gereğince diğer resmi dairelerle birlikte Kayseri'ye nakledilen okul, bir yıl sonra tekrar Ankara'daki eski binasında hizmetine devam etti.

"Atatürk" ismini taşıyan ilk lise

Okulun günümüzde kullanılan binasının inşaatına ise 1937'de başlandı.

Yeni binanın inşaat halinde olduğu 1938'de, dönemin Orta Tedrisat Genel Müdürü H. Avni Yukaryuç, Ankara Maarif Müdürü Salim Atalık ve okul müdürü İhsan Üngüt'ten oluşan heyet, okulun isminin Atatürk Lisesi olması teklifini Çankaya Cumhurbaşkanlığı Köşkü'nde Atatürk'e sundu.

Atatürk'ün izniyle adı "Ankara Atatürk Lisesi" olarak değiştirilen okul, "Atatürk" ismini taşıyan ilk lise olma özelliğini taşıyor. Okul, mimarları Bruno Taut ve Franz Hillinger olan yeni binasına 10 Ekim 1940'ta taşınarak eğitim öğretim faaliyetlerini burada sürdürdü.

Kurtuluş Savaşı'nda birçok öğrencisi şehit düştü

Ankara Atatürk Lisesi, Atatürk tarafından ilk defa 30 Aralık 1919'da ziyaret edildi. Kurtuluş Savaşı'nda birçok öğrencisi şehit düşen okula, savaş sonrasında Atatürk tarafından sancak takdim edildi.

Lise ziyareti sırasında okula bir izci oymağı kurulmasını da isteyen Atatürk, bu izci oymağına Gazi Oymağı adını verdi. Günümüzde oymağın flaması ile Atatürk tarafından verilen sancak, okul yerleşkesindeki 75. Yıl Cumhuriyet Eğitim Müzesi'nde sergileniyor.

Bununla birlikte, aralarında Aydın Sayılı, Can Yücel, Gazi Yaşargil, İlber Ortaylı, Melih Cevdet Anday, Müşfik Kenter, Orhan Veli Kanık, Vehbi Koç ve Ziya Selçuk'un da bulunduğu birçok isim Ankara Atatürk Lisesi'nde öğrenim gördü.

"Ulu Önder Atatürk, Ankara'ya geldikten 3 gün sonra okulumuzu ziyarete geliyor"

Okul Müdürü Adil Yaman, Ankara Atatürk Lisesi'nin ilk kurulduğu dönemde, bugünkü Yüksek İhtisas Hastanesi'nin bahçesinde bulunan taş bir binada eğitim öğretime başladığını, bu sebeple "taş mektep" olarak anıldığını anlattı.

Atatürk'ün, sağlığı döneminde okulun mevcut binasının planlanması ve yapımı sürecinde ciddi çaba gösterdiğini belirten Yaman, "Okulumuz 1938'de Ulu Önder Mustafa Kemal'in ismini alarak Atatürk Lisesi oluyor. Türkiye'de Atatürk isminin verildiği ilk okul olarak biz anılıyoruz bu yüzden. Ancak Ulu Önder okulumuzun açılışını göremiyor. Okulumuz 1940'ta yeni binasında eğitim öğretime başlıyor." dedi.

Yaman, dönem şartları göz önünde bulundurulduğunda, Ankara Atatürk Lisesi'nin başkentte ciddi bir eğitim neferliği üstlendiğine işaret ederek, eğitim, siyaset, edebiyat, sanat, spor dünyasından birçok önemli ismin de bu okulda yetiştirildiğini aktardı.

Lisenin 1975'e kadar erkek lisesi olarak devam ettiğini söyleyen Yaman, bu tarihten itibaren okula kız öğrenci alımı da yapılarak karma eğitime geçildiğini söyledi.

Yaman, "Ulu Önder Atatürk, 27 Aralık 1919'da, Ankara'ya geldikten 3 gün sonra okulumuzu ziyarete geliyor, 30 Aralık 1919'da. Biz de bu yüzden her 30 Aralık'ta yeni öğrencilerimizle birlikte Anıtkabir ziyareti yaparız." diye konuştu.

"Çocuklarımıza kültürü aşılayabilmek için ciddi gayretler gösteriyoruz"

Okulun fiziki yapı olarak dönem koşullarına göre iyi planlandığını dile getiren Yaman, binadaki hiçbir sınıfın kuzey cepheye bakmadığını, kış şartları dolayısıyla sıcaklığın korunması için bütün sınıfların güney cepheye bakacak şekilde yapıldığını belirtti.

Yaman, okulun sağlam bir arşivinin bulunduğunu ifade ederek, arşivdeki Osmanlıca belgeler, Atatürk'ün okula hediye ettiği sancak ve Gazi Oymağı flamasının, Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğüne bağlı 75. Yıl Eğitim Müzesi'ne devredildiğini anlattı.

Ankara Atatürk Lisesi'nin, ülke tarihinde iz bırakan isimler yetiştirmesinden gurur duyduklarını vurgulayan Yaman, şunları kaydetti:

"Ankara Atatürk Lisesi, Türkiye'nin kuruluş taşlarında, her adımda izi olan bir okuldur. 141. dönem öğrencilerimizi aldık biz. Ülkemizin şartları değişiyor, dünya şartları değişiyor. Dijital bir ortama gidiyoruz, çocuklarımızın ilgi alanları değişiyor. Ama şu bir gerçek ki Atatürk Lisesi'ne giren her öğrenci bu katları gezdikten sonra bu havayı solumaya başlıyor. Kurucumuzun isminin de olması çocuklar üzerinde büyük bir etki yaratıyor. Özellikle ilgili branşlardaki öğretmenlerimiz, edebiyat, tarih, coğrafya öğretmenlerimiz çocuklarımıza bu kültürü aşılayabilmek için ciddi gayret gösteriyor. İnanıyorum ki Atatürk Lisesi'nden mezun olan her çocuk, nereden mezun olduğunu unutmadan hayata atılıyor."