7 liralık zam öncesi bakanlık harekete geçti iddiası: Eşel Mobil devreye alınıyor
Petrol fiyatlarındaki yükselişin ardından Türkiye'de motorine yapılması beklenen 6 lira 69 kuruşluk zam, Ankara'yı harekete geçirdi. Hazine ve Maliye Bakanlığı, söz konusu artışın doğrudan pompa fiyatlarına yansımasını sınırlamak amacıyla ÖTV'den feragat edilmesini öngören "Eşel Mobil" sistemini yeniden devreye almaya hazırlandığı iddia edildi. Bakan Mehmet Şimşek'ten de kulis bilgisini destekleyen mesaj geldi.
ABD, İsrail ve İran hattında başlayan ve Suudi Arabistan ile Katar'ın enerji tesislerinin vurulmasının ardından küresel arz krizine dönüşen savaşın Türkiye ekonomisine olası etkileri nedeniyle devletin zirvesi harekete geçti.
Yarın gece (salıyı çarşambaya bağlayan gece yarısı) pompaya yansıması beklenen, motorinde 6 lira 69 kuruşu, benzinde ise 2 liranın üzerini bulacak "tarihi savaş zammı" öncesinde başkentte alarm verildi.
"HAZİNE BÜTÇE HESABI YAPIYOR"
Dünyanın önde gelen finans ve haber kuruluşlarından Bloomberg, Ankara'da kapalı kapılar ardında yürütülen "akaryakıt kalkanı" planını kamuoyuna duyurdu. İddiaya göre Hazine ve Maliye Bakanlığı kurmayları, artan petrol fiyatlarının tüketici üzerindeki etkisini sınırlamak amacıyla geçmiş yıllarda uygulanan "Eşel Mobil (Kademeli/Hareketli Vergi)" sistemini yeniden devreye almak için çalışma yürütüyor.
Sistemin yeniden uygulanmasının bütçede oluşturacağı milyarlarca liralık vergi kaybını, yani ÖTV gelirindeki düşüşü hesaplayan bakanlık yetkililerinin kararı bu hafta sonuna kadar netleştirmesi bekleniyor.
BAKAN ŞİMŞEK'TEN ENFLASYON MESAJI
Bloomberg'in kulis haberini destekleyen açıklama ise Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'ten geldi. Şimşek, yaptığı paylaşımda isim vermeden hazırlıklara işaret ederek, "Jeopolitik gelişmelerin neden olduğu artan petrol fiyatlarının enflasyonist etkisini sınırlamak için çalışıyoruz" ifadelerini kullandı.
EŞEL MOBİL SİSTEMİ NEDİR? NASIL İŞLEYECEK?
Türkiye'de akaryakıt pompa fiyatları; rafineri çıkış fiyatına Özel Tüketim Vergisi (ÖTV), Katma Değer Vergisi (KDV) ve dağıtıcı kâr marjı eklenerek hesaplanıyor. Brent petrol fiyatlarının savaş nedeniyle yükselmesi, bu artışın doğrudan pompaya zam olarak yansımasına neden oluyor.
İlk kez 2018'deki kur krizinin ardından uygulamaya alınan ve 2022'de sona erdirilen Eşel Mobil Sistemi ise bu artışın vatandaşa yansımasını sınırlamayı hedefliyor. Sistem devreye alınırsa, uluslararası piyasalardan kaynaklanan fiyat artışı pompa fiyatına doğrudan yansıtılmayacak. Artış tutarı kadar miktar, devletin aldığı ÖTV'den düşülerek karşılanacak.
Örneğin motorindeki 6 lira 69 kuruşluk artışın tamamı ya da bir kısmı ÖTV'den feragat edilerek telafi edilecek. Böylece pompa fiyatı sabit tutulacak ya da daha sınırlı bir artış uygulanacak. Devlet, bu yöntemle vergi gelirinden fedakârlık ederek fiyat artışının etkisini azaltmayı hedefliyor.