Türkiye'nin Faiz Sınavı

Amerikan Merkez Bankası'nın (FED) parasal sıkılaştırmaya ilişkin yaptığı açıklamanın ardından dalgalanan uluslararası piyasalar bir türlü durulmuyor. Gelişmekte olan ülkeler söz konusu kararın ardından faiz oranlarına ilişkin düzenlemelerde bulunurken, Türkiye de duruma göre politikasını şekillendiren ülkeler arasında yer alıyor.

Merkez Bankası bu kapsamda FED'in açıklamalarının ardından "ateşi yükselen" doları normal seyrine çekebilmek için yüklü miktarda dolar satışı gerçekleştirmişti. Merkez Bankası Başkanı Erdem Başçı'nın, faizin alt ve üst bandını belirleyen faiz koridoru konusunda genişletici yönde ölçülü bir adımı gündeme alacaklarını kamuoyuna duyurmasının ardından, gözler şimdi de faize çevrildi.

Başçı'nın bu yöndeki açıklamaları piyasalarda farklı tepkilere neden olsa da Türkiye yüzde 4,5 olan politika faiz oranı ile kendisiyle aynı kategoride yer alan birçok ülkeden daha düşük faiz oranlarına sahip bulunuyor.

Gelişmekte olan ülkelere FED etkisi

FED'in açıklamaları en çok gelişmekte olan ülkelerin piyasalarında yankı bulmuştu. Bu ülkeler hem piyasalarındaki sermayenin çıkışını engellemek hem de yeni sermayeleri çekebilmek için faiz artırımına gittiler. Bu kapsamda Endonezya Merkez Bankası, para birimine olan güveni artırmak ve enflasyon baskılarıyla mücadele amacıyla politika faizini 50 baz puan artırarak yüzde 6.5'e çıkarmıştı. Banka, 13 Haziran tarihinde de aynı sebeplerle gösterge faiz oranını çeyrek puan artırarak yüzde 6'ya çıkarmıştı. Böylece banka, 2011'den bu yana ikinci kez faiz artırımına gitmiş oldu.

Aynı tarihte bir başka faiz artırma haberi de Brezilya Merkez Bankası'ndan geldi. Latin Amerika'nın en büyük ekonomisine sahip olan ülkede, politika faiz oranı 50 baz puan yükseltilerek son 14 ayın en yüksek seviyesi olan yüzde 8,50'ye ulaştı. Bu yıl politika faizini 3 kez yükselten Brezilya Merkez Bankası, bu şekilde değer kaybeden para biriminin toparlanmasını hedefliyor. Asya'nın en büyük 3. ekonomisi olan Hindistan da para biriminin hızla değer kaybetmesinin önüne geçebilmek için bu hafta 2 farklı faiz oranını yüzde 2 artırdığını açıkladı. Son 10 yılın en zayıf büyümesini gösteren Hindistan'ın politika faiz oranı 7,25 seviyesinde bulunuyor.

Faiz son 10 yılda eridi

Türkiye, 2001 yılında yaşadığı ekonomik ve siyasi krizin ardından hayata geçirdiği yapısal reformlarla istikrarlı bir yapıya bürünürken, ülkenin makro ekonomik göstergeleri de bu süreç içerisinde sağlıklı bir yapıya kavuşmaya başladı. Merkez Bankası'nın 2002 yılının Şubat ayındaki gecelik borç verme faizi yüzde 62'iken, bankanın borç alma faizi ise yüzde 57 seviyelerinde gerçekleşmişti. Söz konusu rakamlar aradan geçen yıllar içerisinde sert düşüşler gösterirken, Merkez Bankası'nın borç verme faizlerinin tek haneli rakamlara düştüğü tarih ise 18 Eylül 2009 oldu.

Bu tarihte yüzde 9,75 olan gecelik borç verme faizi, bundan sonraki süreçte de aşağı yönlü seyir izleyerek 17 Mayıs tarihindeki Para Politikası Kurulu'nda (PPK) yüzde 6,50 seviyesine geriledi. PPK, 18 Haziran'daki toplantısında da bu rakamda herhangi bir değişiklik yapmayarak rakamı sabit tuttu.

En geniş koridor 2010'un sonunda

Son 10 yılda faiz koridorunun en geniş olduğu dönemler 2010 yılının sonu ve 2011'in Ekim ayı olarak kayıtlara geçti. Bu dönemlerde gecelik borç alma ve verme faizleri arasındaki fark yüzde 7,5'lara ulaşmıştı. Faiz koridorunun en dar olduğu dönem ise 2008 yılının Kasım ayından, 2010 yılının Eylül ayına kadar aralığın 2,5 puan olduğu dönemi kapsıyor. Bu süre içerisinde faiz koridorunda herhangi bir genişleme ya da daralma yaşanmazken, koridor bu tarihten sonra genişleme sürecine giriyor.

Merkez Bankası'nın gecelik faiz oranları

Tarih Borç Alma Borç Verme 20.02.2002 57 62 14.03.2002 54 61 08.04.2002 51 58 30.04.2002 48 55 05.08.2002 46 53 11.11.2002 44 51 25.04.2003 41 48 04.06.2003 38 45 16.07.2003 35 41 06.08.2003 32 38 18.09.2003 29 35 15.10.2003 26 31 05.02.2004 24 29 17.03.2004 22 27 08.09.2004 20 24 20.12.2004 18 22 11.01.2005 17 21 09.02.2005 16,5 20,5 09.03.2005 15,5 19,5 11.04.2005 15 19 10.05.2005 14,5 18,5 09.06.2005 14,25 18,25 11.10.2005 14 18 09.11.2005 13,75 17,75 09.12.2005 13,5 17,5 02.01.2006 13,5 16,5 28.04.2006 13,25 16,25 08.06.2006 15 18 26.06.2006 17,25 20,25 28.06.2006 17,25 22,25 21.07.2006 17,5 22,5 14.09.2007 17,25 22,25 17.10.2007 16,75 21,5 15.11.2007 16,25 20,75 14.12.2007 15,75 20 18.01.2008 15,5 19,5 15.02.2008 15,25 19,25 16.05.2008 15,75 19,75 17.06.2008 16,25 20,25 18.07.2008 16,75 20,25 23.10.2008 16,75 19,75 20.11.2008 16,25 18,75 19.12.2008 15 17,5 16.01.2009 13 15,5 20.02.2009 11,5 14 20.03.2009 10,5 13 17.04.2009 9,75 12,25 15.05.2009 9,25 11,75 17.06.2009 8,75 11,25 17.07.2009 8,25 10,75 19.08.2009 7,75 10,25 18.09.2009 7,25 9,75 16.10.2009 6,75 9,25 20.11.2009 6,5 9 17.09.2010 6,25 8,75 15.10.2010 5,75 8,75 12.11.2010 1,75 8,75 17.12.2010 1,5 9 05.08.2011 5 9 21.10.2011 5 12,5 22.02.2012 5 11,5 19.09.2012 5 10 19.10.2012 5 9,5 21.11.2012 5 9 23.01.2013 4,75 8,75 20.02.2013 4,5 8,5 27.03.2013 4,5 7,5 17.04.2013 4 7 17.05.2013 3,5 6,5