Narenciyede S.o.s

Türkiye'nin narenciye deposu olarak bilinen Doğu Akdeniz'deki narenciye bahçeleri yavaş yavaş kaybolmaya başladı. Ürünlerine alıcı bulmayan, devletten yeteri kadar destek göremediklerinden ve ürünlerin dalında kaldığından yakınan narenciye üreticileri, ağaçları keserek, sebze üretimine yönelmeye başladı.

Mersin'in merkeze bağlı Çeşmeli ve Davultepe Beldesi'nde son bir haftada 600 narenciye ağacının kesildiği belirtildi. Çeşmeli'de oturan 2 çocuk babası 57 yaşındaki Mehmet Ali Çopurlu ile Davultepe'de oturan 47 yaşındaki Emine Şahin, narenciye ağaçlarını kesen üreticilerden. 15 yıl önce Mersin İl Tarım Müdürlüğü'nce 'Örnek çiftçi' seçilen Çopurlu, 10 dönüm narenciye bahçesindeki 300 portakal ve limon ağacının tamamını üzerindeki meyveleri toplatmadan kestirdi. Ağaçları, gövdelerini dekorasyon amaçlı satma umuduyla kökünden kestirmeyen Çopurlu, beldedeki 10 üreticinin daha narenciye ağaçlarını kesmeye başladığını iddia ederek, ''Narenciye üreticisi bitti. Kestiğim ağaçlar yıllarımın emeğiydi. Benim gibi bir çok kişi bahçelerini kesmeye başladı. 10 kişi daha ağaçlarını kesiyor. Bu her gün artacak. Narenciye maliyeti çok yüksek. 15 yıl önce örnek çiftçi seçilmiştim. Şimdi örnek çiftçi kalmadı. Ağaçlarım kesildikçe canım gidiyor. Ama ne yapayım yapacak bir şeyim yok. Ben bu ağaçlara çocuğuma bakar gibi bakıyordum. Kesilen ağaçlar benim 29 yıllık emeğim'' dedi.

5 dönüm limon bahçesindeki ağaçları kestiren, ağaçların kökünü yakacak odun yapmak üzere ayıran Emine Şahin de,''"Narenciye üreticisi sahipsiz. Bu gidişle bölgede narenciye bahçesi kalmayacak'' diye konuştu.

Her iki üretici, ağaçlarını kestikleri narenciye bahçelerinin yerine sebze bahçesi yapacaklarını açıklarken, kesim işinde çalışan çiftçi Osman Afacan, kendisinin de narenciye bahçesi olduğunu, ancak, kesmek zorunda kaldığını belirtip, ''Ağaçları kestikçe kendi çocuğumun canı yanıyormuş gibi üzülüyorum'' yorumunu yaptı.

---- KUTU 1 -----

Destek primi de yetersiz

MERSİN yoğunlukta olmak üzere Doğu Akdeniz'deki narenciye üreticileri, greyfurt dışındaki ürünlere maliyetin altındaki fiyatlarla bile alıcı bulamadı. Mersin'de mandalina ve portakal, dalında kaldı. Kent genelinde Rize mandalinası, kilosu 15-20 Ykr'den alıcı bulamıyor. Tarım çevrelerine göre fiyatların bu seviyelere düşmesinde, en çok ihracatın yapıldığı Rusya ve Avrupa pazarlarındaki rakip ülke ürünlerinin bol olması en büyük etken olarak gösteriyor. Arjantin, Brezilya ve İspanya'nın bu yıl çok miktarda narenciye ürününü düşük fiyattan pazara sunması fiyatların aşağıya inmesine yol açtı. Mersin-Adana- Hatay bölgesinde de bu yıl gerçekleşen yüksek rekolte, mevcut tabloyu doğurdu. İhracat teşvik primlerinin geçen yıla göre yükseltileceği yönünde yapılan resmi açıklamalar da narenciyeciyi rahatlatmadı. Geçen yıl ton başına limon için 42, mandalina ve portakal için 35, greyfurt için ise 30 dolar teşvik primi verilmişti. Bu yıl bu rakamlar limonda 60, mandalina ve portakalda 50, greyfurtta ise 40 dolara çıkarılması bekleniyor. Ancak bu rakamlar verilse bile, üretici istediği geliri elde edemiyor.

---- KUTU 2 -----

Acil eylem planı

MERSİN ve yöresinde narenciye üreticilerinin içinde bulunduğu kötü durum bir süre önce Mersin Valiliği'ni harekete geçirdi. Narenciyenin iç piyasaya tanıtılması ve ticaretinin artırılmasına yönelik kurulan Narenciye Tanıtım Grubu 'Acil Eylemi Planı' hazırladı. Mersin Kalkınma ve İşbirliği Konseyi (MEKİK) tarafından yapılan teknik ve bilimsel çalışmalarla turunçgil tüketimini artırmaya yönelik birbirinden ilginç ve etkili 36 değişik çalışmanın yer aldığı Acil Eylem Planı uygulanmaya başlandı. Acil Eylem Planı kapsamında narenciyenin tanıtıldığı 'single' hazırlandı, Portakal hasat günü, Narenciye Sektörü Meslek Ödülleri'nin verilmesi, Turunçgil tanıtım broşürü hazırlanması, ürünlerin iç piyasada tüketilmesine yönelik kentin çeşitli yerlerine heykel konulması, ulusal kanallara ve cep telefonu operatörlerine reklam verilmesi, belirlenen bir günde herkesin 'Turuncu ve Sarı' renkli giysiler giyip, Guiness Rekorlar Kitabı'na girilmesi gibi ilginç öneriler de yer alıyor.

Ali Ekber ŞEN/MERSİN, (DHA)