Mısır'da Anayasa Referandumu

Mısır'da oylamaya sunulan yeni anayasa taslağı, 2012 anayasasında olduğu gibi "üzerinde toplumsal mutabakat olmadığı ve Mısır halkını tümüyle kucaklamadığı" şeklinde eleştiriliyor.

Askeri darbeyle görevinden uzaklaştırılan seçilmiş Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi döneminde hazırlanarak referanduma sunulan ve laik, liberal, solcu çevrelerden tepki alan "2012 anayasası"nın askıya alınarak, üzerinde yapılan düzenlemelerin ardından oluşturulan 247 maddelik yeni anayasa taslağı da muhalifler tarafından "tüm Mısır halkını kucaklamadığı" savunuluyor.

Aralık 2012'de halk oylamasına sunulan ve yüzde 64 "evet" oyuyla kabul edilen 2012 anayasası, siyasi kutuplaşmanın bulunduğu bir dönemde hazırlanmak ve "dini anayasa" olmakla suçlanırken, yeni anayasa taslağı da "Mısır halkının yalnızca liberal kesimini temsil ettiği ve ülkede toplumsal uzlaşı sağlanmadan oluşturulduğu" yönünde eleştiriye neden oluyor.

Askıya alınan 2012 anayasasının "Devletin dini İslam'dır, resmi dili Arapça'dır, yasamanın temel kaynağı İslam hukukunun ilkeleridir" şeklindeki 2. maddesi ile bunun açıklaması niteliğinde olan ve liberallerin en çok tepkisini çeken "şer'i hukukun kaynağının ehl-i sünnet ve'l-cemaat" olduğu 219'uncu maddenin yanı sıra "Cumhurbaşkanına devrimin, milli birliğin ya da milli güvenliğin sağlanması ve korunması için gerekli gördüğü tüm tedbirleri alma" yetkisinin verildiği 6.madde, o dönemde muhaliflerin en çok tepkisini çeken konular arasında yer almıştı.

Devletin yasama organının dini konularda "Ezher alimlerinin görüşlerinin alınmasını" içeren 4. maddesine de "demokratik bir ülkenin ilkelerine aykırı olduğu" savunularak karşı çıkılmıştı. Asker-sivil ilişkileri ve cumhurbaşkanının yetkileri gibi kritik birçok konuda düzenlemenin yer aldığı eski anayasa, "Mursi'nin kendi yetkilerini genişlettiği ve kararlarını yargı denetimi dışında bıraktığı" gibi gerekçelerle muhalifleri tarafından sert bir şekilde eleştirilmişti.

Yeni anayasa taslağına yönelik tepkiler

Ordunun 3 Temmuz'da yönetime el koyarak Mursi'yi görevinden uzaklaştırmasının ardından Müslüman Kardeşler Teşkilatı (İhvan) ve ona bağlı oluşumlar ile diğer muhalif gruplar da geçici Cumhurbaşkanı Adli Mansur'un talimatıyla oluşturulan komisyonun hazırladığı yeni anayasa taslağını "üzerinde toplumsal mutabakatın sağlanmadığı ve Mısır halkını kucaklamadığı" şeklinde daha önceki tepkilere benzer gerekçelerle eleştiriliyor.

Referanduma sunulan taslaktaki maddelerde tartışılan başlıca konulardan biri, "Savunma Bakanı, Silahlı Kuvvetler Yüksek Konseyi'nin onayının ardından tayin edilir" şeklindeki 234. maddenin "Devletin ve yürütmenin başı cumhurbaşkanıdır" maddesiyle çeliştiği ifade ediliyor.

Cumhurbaşkanının milletvekillerinden yüzde 5'ini "seçilmeden görevlendirme" yetkisine sahip olduğunun belirtildiği 102. maddeye de karşı çıkan muhalifler, Cumhurbaşkanı'nın bu maddeyi "ikinci dönem seçilebilmek için yeter sayısına ulaşmada" bir araç olarak kullanabileceğini ve aynı maddeyle "çıkar ilişkileri çerçevesinde haksız görevlendirmeler" yapabileceğini savunuyor.

Mısır'da devrik lider Hüsnü Mübarek dönemindeki yöneticileri kapsayan "siyasetten men" konusunun anayasadan kaldırılması ise devam eden tartışmalardan bir diğeri.

Mısır'da, halkın özgürlüklerini baskı altına alarak askere geniş yetkiler tanıdığı için "hayır" oyu kullanılması gerektiğini savunan siyasi çevreler olduğu gibi darbe yönetimi tarafından belirlenen "yol haritasının" tamamlanması ve ülkenin demokratikleşmesi yönünde "atılan adım" olması nedeniyle yeni anayasa için "evet" oyu kullanılmasını savunan siyasi çevreler de bulunuyor.

"Üçüncü görüşü" yani "boykot kararını" savunanlara göre ise referanduma katılmak, darbe yönetimini tanımakla aynı manaya geliyor.

Askeri darbeyle askıya alınan 2012 anayasası üzerinde, "Hazırlık Komisyonu" tarafından yapılan düzenlemelerin ardından 247 maddelik yeni anayasa taslağı, yoğun güvenlik önlemleri altında referanduma sunuldu. Bugün başlayan oylama yarın sona erecek. - Kahire