Havada Kül Bulutu Kaosu Sürüyor

İzlanda'daki yanardağın faaliyete geçmesi ile oluşan kül bulutu tüm Avrupa'da hava trafiğini felce uğratmaya devam ediyor.Binlerce uçuşun iptal edilmesine, hava sahalarının trafiğe kapatılmasına, yolcuların havaalanlarında mahsur kalmasına neden olan volkanik patlamaların uçak motorların tamamen devre dışı kalmasına yol açabileceği belirtildi.

KüL BULUTU SLİKON İçERİYOR

Uzmanlar, çeşitli gaz parçacıklarından oluşan kül bulutunun, bir tür silikon içerdiğini sıcaklığın 1200 derecenin altına düştüğünde erimeye başladığını bildirirken uçak motorlarında sıcaklığın altında olduğu için eriyen silikon türbinlerin üzerine ince tabaka halinde yayılarak, motorun çalışmasını engellediğini vurguladı. Bir diğer sorun bulut içinde yeterli oksijen bulunmaması. Motorların çalışması için uçak yakıtı yanması esnasında oksijene ihtiyaç olduğu ayrıca kül parçacıklarının uçak camlarına çarpıp görüşü engelleyebileceği belirtildi. Radar cihazlarının kül bulutunu tespit edemediğine de dikkat çekildi.Yanardağın patlaması sonucu açığı çıkan kül bulutu sağlıklı insanlar için zararlı kabul edilmiyor. İngiliz makamları bronşit, astım gibi solunum yolu rahatsızlıkları olanları uyararak, kül partiküllerinin bu kişileri rahatsız edebileceğini açıkladı. Ancak, külün hayvanlar üzerindeki etkisinin, içeriğindeki flor ve kükürt oranına bağlı olarak daha ağır olabileceği belirtildi.. Duisburg- Essen üniveristesi'nden yanardağ uzmanı Prof. Ulrich Schreiber, Deutche Welle'ye “Kül, tek başına o kadar kötü değil. Asıl kötüsü, gazın içindeki flor ve kükürt gibi maddeler. Bunlar hayvanlar için çok zararlı. Bu maddeler otların içine karışıyor, hayvanların bunları yemesi büyük sağlık sorunlarına yol açıyor. Geçmişte de İzlanda'da büyük baş hayvanların bu yüksek kükürt oranı yüzünden telef olduğu vakalar görülmüştüö dedi.Uzmanlar, faaliyete geçen yanaradağ etkilerinin uzun bir süre daha hissedilebileceğini belirtiyor. Almanya'daki Würzburg üniversitesi'nden yanardağ uzmanı Bernd Zimanowski, "Deneyimler, yanardağ faaliyetlerinin en az iki üç hafta, en fazla bir kaç ay sürebileceğini gösteriyor" diyor. İzlandalı jeolog Reynir Bödvarsson ise hava trafiğinin uzun bir süre aksayabileceği vurgulayarak “Günler, haftalar belki de aylar sürebilir. Bütün Avrupa bunun etkilerini hissedecek. Rüzgarın gelişimine göre, Kuzey Amerika'da bile etkiler görülebilir. Kül şu anda olduğu gibi büyük bir basınçla volkandan çıkmayı sürdürürse, hava trafiği geniş bir alanda sekteye uğrayabilirö dedi.

LİDERLER DE HAVADA KALDI

Kuzey yarım kürede hızla yayılan kül bulutu, hava trafiğini alt üst etti. Havadaki kargaşa, kraliçelerden başbakanlara herkesi etkiledi. Etkinlikler iptal edilirken, havadaki uçaklar inecek alan bulmakta zorlandı. Almanya Başbakanı Angela Merkel, kül bulutunun olumsuz etkilediği liderler arasındaydı. ABD ziyaretini tamamlayıp dönüş yolculuğuna çıkan Merkel'in ineceği Berlin-Tegel Havaalanı da ulaşıma kapatılınca uçağı başka alana yöneldi. Münih Havaalanı ulaşıma açık olmasına rağmen, güneye doğru ilerleyen kül bulutu inişi riske sokuyor. Frankfurt'tan sonra Almanya'nın ikinci büyük havaalanı Münih'in de kapatılmak zorunda kalmasından kaygı duyuluyor. Almanya'daki toplam 16 uluslar arası havaalanından 13'ü ulaşıma kapatıldı. Merkel'in uçağının sonunda Portekiz'e, Lizbon Havaalanı'na inmesi kararlaştırıldı. Afganistan'da temaslarda bulunan Almanya Savunma Bakanı Karl-Theodor zu Guttenberg Almanya'ya dönüyor. Mevcut şartlardan ötürü bakanın ne zaman ve hangi havaalanına ineceği de henüz netlik kazanmadı. Polonya Devlet Başkanı Leh Kaçinski'nin çok sayıda liderin katılımıyla yapılması planlanan cenaze töreni de tehlikeye girdi. Krakov Havaalanı'na pazar günü öğleden sonra aralarında ABD Başkanı Barack Obama ve Rus mevkidaşı Dimitri Medvedev'in de bulunduğu 80'den fazla lideri taşıyan uçağın inmesi bekleniyor. Polonya Devlet Başkanlığı Sözcüsü, hava trafiğindeki olumsuz durumun devam etmesi halinde, törenin ertelenmesinin de ihtimal dâhilinde olduğunu duyurdu.

MAçLAR DA TEHLİKEDE

Uçakların pistte kalması spor karşılaşmalarını da etkiliyor. Alman Birinci Futbol Ligi'nde FSV Mainz ekibi Hamburg deplasmanına Frankfurt Havaalanı'nın uçuşlara kapatılması üzerine karayoluyla gitmek zorunda kaldı. Bayanlar Avrupa Hentbol Şampiyonası yarı final rövanş karşılaşmalarının oynanması da tehlikeye girdi. Maçları yönetecek birçok hakemin de ulaşımda zorluklar yaşadığı açıklandı.K

üL BULUTLARI İKLİMLERİ DEĞİŞTİREBİLİR

Kül bulutları hem uçakları hem de iklimi tehdit ediyor. Uzmanlar kül parçacıklarının uçakların düşmesine neden olabileceği konusunda uyarırken, kül bulutlarının iklim değişimine de yol açabileceği belirtildi.Alman Pilotlar Birliği Cocpit'e göre, volkan patlamaları sonucunda havada oluşan kül bulutları hava trafiği açısından büyük bir tehdit oluşturuyor. Cocpit, kül bulutlarının uçakların motorlarını devre dışı bırakabileceği uyarısında bulundu. Cocpit'ten yapılan açıklamada, motorların çalışması için gereken kerosinin (uçak yakıtı) yanması esnasında oksijene ihtiyaç duyulduğu ve kül bulutlarındaki oksijen miktarının motorların çalışabilmesi için yeterli olmadığı belirtildi.Geçmişte de kül bulutlarının seyir halindeki uçakların motorlarını devre dışı bıraktığı durumlar oldu. 80'li yıllarda Endonezya ve Alaska üzerinde seyreden Boeing 747 tipi iki uçak kül bulutlarının içerisinde seyrederken motorlarının tamamı çalışamaz duruma geldi. Ancak kül bulutlarının içinden planör uçuşuyla (motorsuz uçuş) çıkmayı başaran pilotlar, motorların yeniden çalıştırarak güvenli bir şekilde iniş yapabildi.Münihli uçak motoru üreticisi MTU Aero Engines'e göre, kül bulutlarının uçaklarda kalıcı mekanik arızalara yol açması ihtimali düşük. Şirket sözcüsü Odilo Mühlin'e göre, uçak motorlarının standart testlerinin kumla yapıldığını belirterek, motorların normal şartlar altında kül parçacıkları yüzünden bozulması imkânsız.Ancak kül, uçağın aerodinamiğini (havadaki hareket ve dengesini) etkileyebiliyor. Alman Pilotlar Birliği Sözcüsü Jörg Handwerg, kül parçacıklarının uçağın yüzeyine ince bir film tabakası halinde yapışabileceğini, bunun da uçağın aerodinamik dengesini olumsuz etkileyebileceğini kaydediyor. Handwerg, ince film tabakasının ancak kül parçacıklarının sıcak olması durumunda oluşabileceğini vurguluyor.Kül parçacıklarının uçaklar için yol açabileceği etkilerden bir diğeriyse, hareket halindeki küllerin uçağın camlarına çarpıp görüşü engelle ihtimali. Uzmanlara göre bu parçacıkların çarpması “zımparaö etkisine yol açarak camların yüzeyine zarar verebilir. Ayrıca uçağın hız ve yükseklik ölçüm cihazları da kül parçacıkları yüzünden devre dışı kalabilir.Alman volkan bilimci Bernd Zimanowski, kül yoğunluğunun fazla olmadığı yanardağ bulutlarının insan sağlığı için zararlı olmadığını belirtiyor. Ancak Şili Santiago üniversitesi jeologlarının yaptıkları bir araştırma sonucunda yanardağ külleri içinde bazı zararlı mineral parçacıkları bulunduğu ve bu parçacıkların da akciğerlere yerleşerek kanserojen etki yaratabileceği tespit edilmiş.Yanardağ bulutlarının hava durumuna etkisiyse yadsınamıyor. Meteorologlar, güçlü bir volkan patlamasının küresel iklimde yıllar sürebilecek değişime yol açabileceğini belirtiyor. Zira kül bulutları yerküreyi sararak hava akımlarını değiştirebiliyor.Ancak bunda en etkili faktör, yanardağ patlamasıyla havaya salınan kükürt oranı. Atmosferde bu kükürt parçacıkları sülfürik asit damlacıklarına dönüşerek yeryüzüne vuran güneş ışınlarında saçılmaya ve ışınların yeniden uzaya yansımasına neden oluyor. Bunun sonucu da yerkürenin ortalama sıcaklığında düşüş meydana geliyor. Uzmanlara göre, bu güçlü sülfürik asit parçacıkları stratosferde asılı kalıyor ve yol açtığı iklim değişikliği de kısa sürede aşılamıyor.

İhsan Dörtkardeş/ DHA)