Anayasa Mahkemesi: Savunma Hakkı Vazgeçilemez

Anayasa Mahkemesi, Türk Silahlı Kuvvetleri'nde "disiplin ceza puanına bağlı olarak ayırma cezası" verilenlerden savunma alınmayacağını düzenleyen kanun hükmünü Anayasa'ya aykırı bularak, savunma hakkının kişilerin dokunulmaz, devredilemez, vazgeçilmez nitelikli temel haklar arasında olduğuna hükmetti.

Anayasa Mahkemesi, Türk Silahlı Kuvvetlerinde "disiplin ceza puanına bağlı olarak ayırma cezası" verilenlerden savunma alınmayacağını düzenleyen kanun hükmü ile 5510 sayılı Kanun'daki bazı ibareleri Anayasa'ya aykırı buldu. CHP, 6413 sayılı Kanun'un 13. maddesinin 6. fıkrasının "Firar ve izin tecavüzü gibi ilgilinin bulunamaması nedeniyle savunma almayı imkansız hale getiren zorunlu haller ile 21'inci madde gereğince verilecek Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasında savunma alınmaz" şeklindeki son cümlesinde yer alan "ile 21'inci madde gereğince" ibaresinin iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurdu. İptal başvurusunu esastan görüşen Anayasa Mahkemesi, incelemenin "ile 21'inci madde" ibaresi ile sınırlı olarak yapılmasına karar vererek, söz konusu ibareyi Anayasa'ya aykırı buldu. Kanun'un 21. maddesi "Disiplin ceza puanına bağlı olarak ayırma cezası verilmesini düzenliyor. Yüksek Mahkeme'nin iptal kararının gerekçesi Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında yayımlandı. Kanun'un 21. maddesine göre, belli bir disiplin puanına ulaşma hâlinde verilecek Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasının, Kanun'da sayılan diğer disiplin cezalarından ayrı bir ceza olarak öngörülerek, disiplin cezalarının otomatik bir sonucu olmadığının vurgulandığı gerekçede, ayrı bir ceza olarak öngörülen bu ayırma cezasının, diğer disiplin cezalarından farklı bir makam tarafından ayrı bir usule göre karara bağlandığı belirtildi. Gerekçede, kanunda ceza puanına bağlanan disiplin cezaları, cezalandırılacak personelin rütbesine göre kanuna ek (1) sayılı çizelgede gösterilen disiplin amirleri veya üst disiplin amirleri tarafından verildiği, Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasının ise yüksek disiplin kurulları tarafından karara bağlandığı anımsatıldı. Savunma hakkının, kişilerin dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez nitelikli temel hakları arasında yer aldığının vurgulandığı gerekçede, disiplin hukukunda savunma hakkının bir anlam ifade etmesinin bu hakkın etkili şekilde kullanılabilmesi, savunmanın mutlak surette karar veren makam önünde yapılabilmesine bağlı olduğu kaydedildi. Cezalandırılacak personele bu ayırma cezasında da savunma hakkı verilmesinin anayasal bir zorunluluk olduğunun belirtildiği gerekçede, "Dava konusu kuralda, cezalandırılacak personele savunma hakkı verilmesine ilişkin anayasal kuraldan ayrılmayı gerektirecek herhangi bir hukuki ve fiili bir zorunluluk da bulunmamaktadır" denildi.