İspanya'da 1981 Darbe Girişimi Belgeleri Açığa Çıktı

İspanya'da azınlık sol koalisyon hükümetinin kararıyla 23 Şubat 1981'deki başarısız darbe girişimine ait gizli belgelerin tamamı 45 yıl sonra gün ışığına çıktı.

Bakanlar Kurulu'nda 24 Şubat'ta alınan ve Resmi Gazete'de yayımlanan karar gereği darbe girişimiyle ilgili 167 belge, hükümetin resmi internet sitesinden (www.lamoncloa.gob.es) bugün yerel saatle 13.00'de (TSİ 15.00) kamuoyunun erişimine açıldı.

Jandarma Yarbay Antonio Tejero Molina'nın öncülüğünde 200 kadar jandarmanın Meclise girerek başlattığı darbe girişimiyle ilgili belgelerde dikkati çeken notların başında, 23 Şubat darbesini planlayanların, darbenin başarısızlığını dönemin Kralı 1. Juan Carlos'un tutumuna atıfta bulunarak, "Bourbon hanedanını rahat bırakmaya ve ona bir beyefendiymiş gibi davranılmasına" bağlamaları oldu.

Darbe girişiminin başarısız olmasının hemen ardından üst düzey askeri yetkililerce el yazısıyla yazılan belgeye göre, darbeciler, başarısız olmalarının öncelikli sebebini; "büyük bir hata" ifadesiyle Kral Juan Carlos'u rahat bırakmalarına bağlarken, notun sonunda "Kral, sosyalistlerin bir hükümet kurması yönündeki intiharvari girişimine devam edecek. Bundan dolayı saygı duyulacak bir sembol olarak bile görülemez." ifadesi kullanıldı.

Belgelerde, İspanya istihbarat teşkilatına bağlı Savunma Bilgi Merkezinden 6 kişinin darbeye direkt olarak karışması, İspanya devlet televizyonu RTVE'nin binasına giren askerlere "gerektiğinde öldürmek için ateş edin" talimatının verilmesi notları da dikkati çeken ilk ayrıntılar oldu.

Yarbay Tejero'nun eşi Carmen Diaz Pereira'nın darbe girişimi sırasında yaptığı bazı telefon görüşmelerinde, kocasını kastederek "Onu bir sigara izmariti gibi terk ettiler", "O bir rezalet, bir aptal ve bunun üstüne bir de ona 'deli ve haydut' diyorlar, Tanrı bilir daha neler." demesi ve İspanyol ordusu için "Bu ordunun ne kadar iğrenç olduğunu gördünüz mü?" şeklinde ifadeler kullanması belgelerde yer aldı.

Başarısız darbe girişimine ait belgelerin kamuya açılması, İspanya'da siyasi tartışmalara da neden oldu.

Başbakan Pedro Sanchez "Hafıza kilit altında tutulamaz." diyerek, "kamuoyuna olan tarihi borcu kapatmayı amaçladıklarını" söylese de ana muhalefetteki sağ görüşlü Halk Partisi (PP) ve aşırı sağcı Vox hükümeti "göz boyamak ve gereksiz konuları gündeme getirmekle" suçladı.

Parlamenter monarşi ile yönetilen İspanya'da 23 Şubat 1981 tarihinde yarbay Antonio Tejero Molina'nın başında bulunduğu yaklaşık 200 jandarma erinin meclisi basmasıyla başlayan darbe girişimi, 17 saat sonra başarısızlıkla sonlanmıştı.

Dönemin Kralı 1. Juan Carlos televizyonda halka hitaben yaptığı konuşmada darbeyi kınayarak, hukukun üstünlüğünü ve demokratik hükümetin devamını istemişti.