Teknopolar Dünyada Bilişsel Diplomasi

Uluslararası Demokratlar Birliği (UID), Belçika'nın başkenti Brüksel'de "Teknopolar Dünyada Bilişsel Diplomasi" başlıklı etkinlik gerçekleştirdi.

UID'in ev sahipliğinde düzenlenen etkinliğin açılış konuşmasını yapan Türkiye'nin Brüksel Başkonsolosu Onur Sevim, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş sürecinde siyasi bağımsızlığın yanı sıra ekonomik bağımsızlığın öneminin de vurgulandığını hatırlattı.

Bugün ise teknolojik bağımsızlığın öne çıktığını belirten Sevim, artık meselelerin fabrika kurmanın ötesine geçtiğini, çip üretimi, yazılım ve yapay zeka teknolojilerinin geliştirilmesinin ülkelerin geleceği açısından belirleyici hale geldiğini söyledi.

Sevim, bir ülkenin gerçek bağımsızlığını sağlayabilmesi için kendi teknolojisini geliştirmesinin büyük önem taşıdığını ifade ederek, mühendisliğin de bu bağlamda stratejik bir alan olarak öne çıktığını dile getirdi.

Türkiye'nin bu alanda önemli potansiyele sahip olduğuna işaret eden Sevim, teknolojik bağımsızlık hedefi doğrultusunda atılan adımların önemine dikkati çekti.

Yapay zeka çağında uluslararası sistem

Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erman Akıllı, etkinlikte konuşmacı olarak yer aldı.

Akıllı, uluslararası sistemde gücün anlamının değiştiğini belirterek, salt fiziksel güç yerine algoritmaların, yarı iletkenlerin, çiplerin ve veriye hükmedebilmenin öne çıktığını söyledi.

Fiziksel sınırların korunmasının halen önemini koruduğunu vurgulayan Akıllı, ancak söz konusu teknolojilerin üretilemediği bir ortamda egemenlikten söz etmenin zorlaştığını dile getirdi.

Akıllı, veriye erişimin özellikle çatışma ortamlarında son derece kıymetli hale geldiğini belirterek, bunun en net örneklerinden birisinin, ABD ve İsrail'in İran saldırılarında görüldüğünün altını çizdi.

ABD'nin hedefleme ve emir-komuta süreçlerinde yapay zeka sistemlerinden yararlandığını aktaran Akıllı, İran'da emir-komuta sistemlerini aksatmaya yönelik siber saldırılar gerçekleştirildiğini söyledi.

Dezenformasyon içeriklerine dayanan saldırıların maliyet etkin yöntemler olarak öne çıktığını ifade eden Akıllı, klasik savaş anlayışının da değiştiğini vurguladı.

Akıllı, yapay zeka üreten ülkelerin, üretmeyenlere kıyasla üstünlük elde ettiğini dile getirerek, ülkelerin bu durumu kabulleneceğini ya da "merkez ülkelere" bağımlı hale geleceğini belirtti.

Türkiye'nin attığı adımların bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizen Akıllı, Türkiye'nin "algoritmik tahakkümü" kabul etmediğini, yakın süreçte bu alanda liderlik düzeyine ulaşacağını kaydetti.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığınca hayata geçirilen "Yapay Zeka Kalkanı" uygulamasına da değinen Akıllı, söz konusu girişimin tahakkümlere karşı "algoritmik savunma"yı hedeflediğini söyledi.

Dijital otonomi

Fiziksel sınırlar kadar dijital sınırların da önem kazandığını belirten Akıllı, algoritmik tahakküm kuran ülkelerin istedikleri içerikleri öne çıkarırken, istemedikleri içerikleri görünmez kılabildiğini aktardı.

Akıllı, devletlerin bu alanda yeni kapasiteler inşa etmesi gerektiğini, bunu "dijital otonomi" olarak adlandırdığını dile getirdi.

Ülkelerin kendi veri yönetimlerini sağlayacak adımlar atmasının önemine işaret eden Akıllı, dijital otonominin güçlendirilmesinin dışa bağımlılığı azaltacağına ve ülkeleri sistematik şoklara karşı daha dirençli hale getireceğine dikkati çekti.

Akıllı, dış politika yapımında bilişsel diplomasinin kullanılmasının önemine vurgu yaparak, yapay zeka teknolojileriyle güçlendirilmiş diplomasi sayesinde krizlerin ortaya çıkmadan önlenebileceğini, erken uyarı sistemleriyle proaktif şekilde harekete geçilebileceğini ifade etti.

Akıllı, bu süreçte Anadolu Ajansının da önemli bir rol üstlendiğini kaydetti.