Yerli Evcil Hayvan Genetik Kaynakları Kullanımına Düzenleme

Yerli Evcil Hayvan Genetik Kaynaklarının Kullanılması ve Yurt Dışına Çıkarılması Hakkında Yönetmelik, Resmi Gazete'de yayımlandı.

Buna göre, yerli evcil hayvan genetik kaynakları (YEHGK) ile ilgili iş ve işlemler Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından yürütülecek ve bakanlığın izni olmadan herhangi bir nedenle yurt dışına YEHGK çıkarılamayacak.

Yabancı uyruklu tüzel kişiler, yurt içinde yürütecekleri araştırma faaliyetlerinde kullanacakları YEHGK için Genel Müdürlükten izin alacak. Türk araştırmacılar, yurt dışında yapacakları araştırma faaliyetlerinde kullanacakları YEHGK için Genel Müdürlükten izin almak zorunda olacak.

Canlı YEHGK'nın yurt dışına çıkış başvuruları doğrudan il müdürlüğüne yapılacak. Türk araştırmacılar, gen bankasındaki materyali kullanarak yurt içinde yürütecekleri araştırma faaliyetleri için Genel Müdürlükten izin alacak.

Tescil edilmemiş olan YEHGK araştırma amacı dışında yurt dışına çıkarılamazken, tescili yapılmış olmasına rağmen hakkında yeterli bilgi bulunmayan YEHGK'da yurt dışına çıkarılamayacak. Yurt dışına çıkarılamayacak YEHGK listesi Ulusal Komite tarafından belirlenecek. Bu liste ile bu Yönetmelik kapsamında yer alan YEHGK listeleri Ekonomi Bakanlığı tarafından yayımlanacak bir tebliğ ile duyurulacak.

Nesli tehlike ve tehdit altında olan YEHGK ticari amaçla yurt dışına çıkarılamayacak. Nesli tehlike ve tehdit altında olan çeşitli türlere ait YEHGK'ndan kişi adına kayıtlı ev hayvanlarının yolcu beraberinde yurt dışına çıkarılabilmesi için yönetmelikte belirtilen şartların sağlanması ve "yurt dışına çıkarılan kanatlı ve küçük evcil hayvanlar için kullanılan belge"nin eksiksiz olarak doldurulması gerekecek.

Yabancı uyruklu tüzel kişiler tarafından yapılacak bilimsel çalışmalarda kullanılacak YEHGK, Başvuru ve İzin Belgesi ve Materyal Transfer Anlaşması (MTA) olmaksızın yurt dışına çıkarılamayacak. Gen bankasındaki genetik materyalin yurt dışına çıkış talepleri, stokların sınırlı olması durumunda karşılanmayacak.

-Nesli tehlike altındaki hayvanlar-

Nesli tehlike ve tehdit altında olan YEHGK'ndan ev hayvanı olarak yetiştirilen kedi, köpek, güvercin ve tavşan gibi kanatlı ve küçük evcil hayvan türlerinin yurt dışına çıkarılabilmesi şartlara bağlandı.

Buna göre, görevi nedeniyle yurt dışına giden ve yurt dışında sürekli oturma hakkı bulunmayan Türk vatandaşları, sahip olduğu aynı tür ve ırktan yalnızca bir veya aynı cinsiyetten en fazla iki hayvanı yurt dışına çıkarabilecek.

Yabancı uyruklu kimseler ile yurt dışında sürekli oturma hakkına sahip Türk vatandaşları en az üç yıl süreyle kayıtlı olarak sahip olduğu ev hayvanlarından aynı tür ve ırk için yalnızca bir veya aynı cinsiyetten en fazla iki hayvanı yurt dışına çıkarabilecek. Bu kimseler, Kanatlı ve Küçük Evcil Hayvanlara İlişkin Taahhütname'den muaf olacak. Hayvan sahipleri, hayvanı yurt dışına çıkarmak için ikamet ettiği yerin il müdürlüğüne müracaat edecek. Yurt dışına çıkış işlemlerinde başvuru konusu hayvanların ırkının belirlenebilmesi için dış görünüm olarak incelenmesi şart olacak.

-Bilimsel araştırmalara ilişkin başvuru-

Yabancı uyruklu tüzel kişiler tarafından Türkiye'de yürütülecek bilimsel araştırmalar için YEHGK kullanım izin başvuruları; iki nüsha halinde olmak üzere Bilimsel Araştırmalar İçin YEHGK Kullanımı Başvuru ve İzin Belgesi ile Bilimsel Araştırmalara İlişkin Taahhütname, bilimsel araştırmaya katılacak yabancı uyruklu kimselerin listesi, bilimsel araştırmaya katılacak yabancı uyruklu kimselerin pasaport fotokopisi ve özgeçmişleri ile planlanan faaliyetin başlama tarihinden en az bir ay önce Genel Müdürlüğe yapılacak.

YEHGK kullanılarak yurt dışında yürütülecek araştırma başvuruları; iki nüsha halinde olmak üzere Bilimsel Araştırmalar İçin YEHGK Kullanımı Başvuru ve İzin Belgesi ile Bilimsel Araştırmalara İlişkin Taahhütname, bilimsel araştırmaya katılacak kişiler ile Türk vatandaşı olan araştırmacıların TC kimlik numaralarını içeren listesi veya pasaportlarının fotokopisi, özgeçmişleri ve görevli oldukları kurumdan alacakları çalışma ve araştırmaya mahsus izin belgeleri ile Genel Müdürlüğe yapılacak.

Üniversiteler, TÜBİTAK ve araştırma enstitü/istasyonlarının yürütecekleri bilimsel araştırma için gen bankasındaki genetik materyallerin kullanım izin başvuruları; iki nüsha halinde olmak üzere Bilimsel Araştırmalar İçin YEHGK Kullanımı Başvuru ve İzin Belgesi ile Bilimsel Araştırmalara İlişkin Taahhütname, bilimsel araştırmaya katılacak kişilerin TC kimlik numaralarını içeren listesi ve özgeçmişleri ile planlanan faaliyetin başlama tarihinden en az bir ay önce Genel Müdürlüğe yapılacak.

-İzinler-

Hayvanların yurt dışına çıkış izni ile materyal kullanım izni, bu yönetmelikle belirtilen esaslara bağlı kalınması kaydıyla il müdürlüğü tarafından verilecek.

Başvuruda verilen çalışma planına uyulmaması, bir yıldan uzun sürecek araştırmalar için altışar aylık dönemler halinde gelişme raporunun ve araştırma tamamlandıktan sonra ise en geç altı ay içinde sonuç raporunun Genel Müdürlüğe gönderilmemesi, altı aydan kısa sürecek araştırmalar için araştırma tamamlandıktan sonra üç ay içinde sonuç raporunun Genel Müdürlüğe gönderilmemesi hallerinde başvuru sahiplerine üç yıl süreyle, tekrarı halinde ise süresiz olarak materyal kullanım izni verilmeyecek.

Değerlendirme sonucunda yurt dışına çıkarılmasına izin verilen nesli tehlike ve tehdit altındaki hayvanlar için istenen tüm belgeler, arşivlenmek ve veri tabanı oluşturmak üzere il müdürlüğü tarafından Genel Müdürlüğe gönderilecek.

Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, bu yönetmeliğin gümrük uygulamaları çerçevesinde gerekli düzenlemeleri yapacak, YEHGK'nın yurt dışına izinsiz çıkışının önlenmesi amacıyla gümrüklü saha dışında kalan alanlarda İçişleri Bakanlığı gerekli tedbirleri alacak.

Yapılan yayın taramalarında yurt dışında izinsiz olarak YEHGK kullanıldığının tespiti veya bu yönetmelik hükümlerine aykırılık teşkil eden uluslararası işlemlerde Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi hükümleri ve bu sözleşmenin taraflar toplantı kararları ile onaylanan uluslararası düzenlemeler gereğince, izinsiz çıkartılan materyalin veya bu materyalden elde edilen faydaların Türkiye'ye geri kazanımına yönelik uluslararası süreç bakanlıkla işbirliği halinde Dışişleri Bakanlığı tarafından yürütülecek.

Yönetmelik, 1 Ocak 2013 tarihinde yürürlüğe girecek.

Muhabir: Hüseyin Gazi Kaykı

Yayıncı: Selçuk Aval - ANKARA