Aklama Suçu İncelemesi ile Suç Gelirlerinin Aklanması Yönetmeliklerinde Değişiklik

Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanı'nın görevlendirme talebi üzerini aklama suçu incelemesini yürütmek üzere denetim elemanı görevlendirilecek. Görevlendirme, talep tarihinden itibaren en geç 10 gün içinde yapılacak. Denetim elemanı, Başkanlıkça incelemeyle ilgili evrakın kendisine tebliğinden itibaren en geç yedi gün içerisinde göreve başlayarak göreve başlama tarihini bu süre içerisinde Başkanlığa ve birimine yazılı olarak bildirecek.

Aklama Suçu İncelemesi Hakkında Yönetmelik, Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik ve Malî Suçlarla Mücadele Koordinasyon Kurulunun Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik Resmi Gazete'de yayımlandı. Buna göre denetim elemanı kapsamı Vergi Müfettişleri, Gümrük ve Ticaret Müfettişleri, Bankalar Yeminli Murakıpları, Hazine Kontrolörleri, Sigorta Denetleme Uzman ve Aktüerleri, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu ve Sermaye Piyasası Kurulu Uzmanları olarak tanımlandı.

-GÖREVLENDİRME-

Başkanın görevlendirme talebi üzerine, ilgili birim amirinin teklifi ve bağlı, ilgili veya ilişkili bulundukları bakanın onayı ile incelemeyi yürütmek üzere denetim elemanı görevlendirilecek. Görevlendirme, talep tarihinden itibaren en geç 10 gün içinde yapılacak. Denetim elemanı, Başkanlıkça incelemeyle ilgili evrakın kendisine tebliğinden itibaren en geç yedi gün içerisinde göreve başlayarak göreve başlama tarihini bu süre içerisinde Başkanlığa ve birimine yazılı olarak bildirecek. Daha önce 15 gün içinde göreve başlaması gerekiyordu. Yedi gün içerisinde göreve başlayamayacak durumda olan denetim elemanı, gerekçeleri ile birlikte durumu bağlı olduğu birimine bu süre içerisinde bildirecek. Başkanlığın ayrıca talebine gerek olmaksızın, denetim elemanının bu durumu birimine bildirdiği tarihten itibaren on günlük süre içerisinde yeni denetim elemanı görevlendirilerek Başkanlığa yazılı olarak bildirilecek.

Başkanlık tarafından sonradan intikal ettirilen konuların yürütmekte oldukları incelemelerle bağlantılı olup olmadığının sorulması halinde, denetim elemanları konuya ilişkin görüşlerini gerekçeleri ile birlikte, görüşlerinin sorulduğu yazının kendilerine tebliğinden itibaren en geç on gün içerisinde Başkanlığa bildirecek. İlgili denetim birimi, incelemeye başlayan denetim elemanının söz konusu görevi, başka bir denetim elemanına devretmeden tamamlaması konusunda gerekli tedbirleri alacak. İnceleme sonuçlanmadan herhangi bir nedenle görevinden ayrılacak olan denetim elemanı, incelemede gelinen aşamaları gösterecek bir devir raporu düzenleyerek Başkanlığa gönderecek ve yeni denetim elemanı görevlendirilmesi amacıyla bağlı olduğu birimi bilgilendirecek. İlgili birim, mevcut denetim elemanı görevinden ayrılmadan önce, bağlı, ilgili veya ilişkili bulunduğu bakanın onayı ile yeni denetim elemanı görevlendirecek. Görevinden ayrılacak olan denetim elemanı, devir raporunun bir örneğini ve ilgili tüm belgeleri, yeni görevlendirilen denetim elemanına tutanakla teslim edecek. Yeni görevlendirilen denetim elemanı, tutanağın bir örneğini birimine ve Başkanlığa gönderecek. İşe başlama ve ayrılma açısından tutanak tarihi esas alınacak. Bu işlemlerin zamanında gerçekleştirilmesi hususunda ilgili birimce gerekli tedbirler alınacak.

Yönetmelik ile çalışma esaslarında değişikliğe gidildi. Buna göre devir halinde bu süre incelemenin kapsamı ve gelinen aşama dikkate alınarak Başkanlıkça belirlenecek. Öngörülen süreler içinde incelemenin sonuçlandırılamaması halinde, yapılan çalışmaları, gelinen aşamayı ve sonuçlandınlamama gerekçelerini içeren bir yazıyla ek süre talep edilebilecek. Bu talep Başkanlıkça değerlendirilerek ek süre verilebilecek. İnceleme, verilen süre içerisinde tamamlanarak rapora bağlanacak. İncelemenin verilen ek süre sonunda bitirilemediği durumlarda, Başkanlık, yeni bir ek süre verebileceği gibi mevcut denetim elemanının yerine yeni denetim elemanı görevlendirilmesini ilgili birimden talep edebilecek. Yeni görevlendirilen denetim elemanı Başkanlıkça belirlenen süre içinde incelemeyi tamamlayacak. Yürütülmekte olan incelemelerle bağlantı kurularak sonradan incelemeye dâhil edilen konu veya şahıslarla ilgili olarak denetim elemanının gerekçeli talebi üzerine Başkanlık, ilave denetim elemanı görevlendirilmesini talep edebilir veya denetim elemanına ek süre verebilecek.

İnceleme sırasında, Kanunda belirtilen yükümlülüklerin ihlali ile karşılaşılması ya da terörün finansmanı suçuna ilişkin ciddi şüphe ve emarelere rastlanılması halinde durum incelemenin tamamlanması beklenilmeksizin derhal yazılı olarak Başkanlığa bildirilecek. Denetim elemanlarının birlikte çalışmalarını sağlamak üzere, incelemeler sırasında veya Başkanlığa intikal eden bilgiler sonucunda, kişi ya da konu yönünden bağlantılı olduğu sonradan anlaşılan incelemelerin birleştirilmesi hususunda Başkanlık yetkili olacak.

Savcılık kaynaklı incelemelerde, incelemenin safahatı hakkında savcılık makamı denetim elemanı tarafından her üç ayda bir yazıyla bilgilendirilecek. Söz konusu yazının bir örneği eş zamanlı olarak Başkanlığa da bildirilecek.

Başkanlık, verilen süreler içinde görevin tamamlanmaması halinde durumu görevlendirme onayını veren merciye iletecek.

-DENETİM ELEMANININ BAŞKANLIKTA GEÇİCİ OLARAK GÖREVLENDİRİLMESİ VE ÇALIŞMA ESASLARI-

Başkanlık, aklama suçunun araştırılması ve incelenmesi görevlerini Kanunun ek 1. maddesine göre Başkanlık emrinde geçici süreyle görevlendirilen denetim

elemanları vasıtasıyla da yerine getirebilecek. Geçici görevli denetim elemanları, görevlendirme süreleri içerisinde Başkanın veya görevlendireceği başkan yardımcısının gözetimi altında ve talimatları doğrultusunda çalışacak. Geçici görevli denetim elemanları Başkanlık Makamından alman görevlendirme onayı ile görevlendirilecek. Başkanlıkça aklama suçunun araştırılması ve incelenmesi kapsamında birden fazla görevlendirme yapılabilecek. Görevlendirme onayının tebliği tarihinden itibaren derhal göreve başlanacak. Verilen inceleme görevinin hangi sürede sonuçlandırılacağı Başkanlık tarafından belirlenir. Geçici görevli denetim elemanları bu süre sonunda hazırlayacakları raporu Başkanlığa sunacak. Başkanlık nezdindeki veri tabanı ve erişim sistemleri, Başkanlıkça belirlenen erişim yetkileri çerçevesinde denetim elemanları tarafından kullanılacak. Yapılan inceleme ve araştırmalar denetim elemanları tarafından bizzat yürütülecek ve sonuçlandırılacak. Geçici görevli denetim elemanlarının çalışma usul ve esaslarına ilişkin bu maddede yer almayan hususlarda bu Yönetmeliğin incelemelerle ilgili diğer hükümleri uygulanacak.

-SAVCILIK KOORDİNASYONUNDA ÇALIŞMA-

Yönetmelik ile "Savcılık Koordinasyonunda Çalışma" başlıklı 8. Maddesine ek hüküm getirildi. Buna göre Başkanlık, incelemelerin Cumhuriyet savcısı koordinasyonunda yürütülmesi gerektiği yönündeki kanaatini ilgili Cumhuriyet savcılığına iletebilecek. Cumhuriyet savcısının da uygun görmesi halinde inceleme savcılık koordinasyonunda yürütülecek.

-İNCELEME RAPORLARININ OKUNMASI-

Denetim elemanları tarafından düzenlenen aklama suçu inceleme raporları, işleme konulmadan önce, Başkanlıkça maddi veya hukuki hata ve eksiklik olup olmadığı yönünden okumaya tabi tutulacak. Okuma sonucu tespit edilen hususların Başkanlıkça verilen süre içerisinde giderilmesi amacıyla rapor, incelemeyi yürüten denetim elemanına iade edilecek. Raporu düzenleyen denetim elemanının görevinden ayrılmış olması halinde yeni denetim elemanı görevlendirilir ve yeni görevlendirilen denetim elemanı Başkanlıkça verilen süre içerisinde görevini yerine getirecek. Denetim elemanının raporun iade gerekçelerine katılmaması halinde, Başkanın belirleyeceği Başkan yardımcısının başkanlığında incelemeyi yapan denetim elemanının mensup olduğu birim ile Başkanlıkta geçici olarak görevlendirilen denetim elemanları arasından birer denetim elemanının katılımıyla oluşturulacak komisyon nihai kararı verecek. Ancak Başkanlık, geçici görevli denetim elemanlarının düzenledikleri raporlara ilişkin olarak oluşturulacak komisyonda görev alacak denetim elemanlarının her ikisini de Başkanlıkta geçici olarak görevlendirilen denetim elemanları arasından belirleyebilir. Komisyon kararı kesin olacak.

Yönetmelik ile "Raporlar üzerine yapılacak işlemler" başlıklı 15. maddede değişikliğe gidildi. Buna göre aklama suçunun işlendiğine dair ciddi şüphe ve olguların tespitini içeren raporların ve el koyma taleplerinin bir örneği Maliye Bakanlığı Baş Hukuk Müşavirliği ve Muhakemat Genel Müdürlüğüne gönderilecek. Raporların ve elkoyma taleplerinin cumhuriyet savcılıkları nezdinde izlenmesi ve davaların takibi ile ilgili diğer usule ilişkin işlemler 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname gereğince yapılacak.

Yönetmelik ile Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelikte de değişikliğe gidildi. Buna göre denetim elemanı "Vergi Müfettişleri, Gümrük ve Ticaret Müfettişleri, Bankalar Yeminli Murakıpları, Hazine Kontrolörleri, Sigorta Denetleme Uzman ve Aktüerleri, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu ve Sermaye Piyasası Kurulu Uzmanları," gerçek faydalanıcı, "Yükümlü nezdinde işlem gerçekleştiren gerçek kişileri, adına işlem yapılan gerçek kişi, tüzel kişi veya tüzel kişiliği olmayan teşekkülleri nihai olarak kontrolünde bulunduran ya da bunlar üzerinde nihai nüfuz sahibi olan gerçek kişi veya kişileri" olarak tanımlandı.

-YURT DIŞINDA TÜZEL KİŞİLERDE KİMLİK TESPİTİ-

Yurt dışında yerleşik tüzel kişilerin kimlik tespiti; Türkiye'de yerleşik tüzel kişiler için aranan belgelere ilgili ülkede tekabül eden belgelerin Türkiye Cumhuriyeti konsolosluklar tarafından onaylanan veya Yabancı Resmi Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi çerçevesinde bu Sözleşmeye taraf ülke makamı tarafından tasdik şerhi düşülen örnekleri üzerinden yapılacak. Ayrıca risk temelli yaklaşım çerçevesinde, kimlik bilgileri gerektiğinde bu belgelerin noter onaylı Türkçe tercümeleri üzerinden teyit edilecek.

-MÜTEAKİP İŞLEMLERDE KİMLİK TESPİTİ-

Daha önce usulüne uygun olarak kimliği tespit edilenlerin sürekli iş ilişkisi kapsamındaki yüz yüze yapılan müteakip işlemlerinde, kimliğe ilişkin bilgiler alınarak bu bilgiler yükümlüde bulunan bilgilerle karşılaştırılacak. Karşılaştırma sonrasında ilgili evraka işlemi yaptıran gerçek kişinin ad ve soyadı yazılır ve imza örneği alınacak. Alınan bilgilerin doğruluğundan şüpheye düşülmesi halinde bu bilgiler, teyide esas kimlik belgelerinin veya bunlann noterce onaylanmış suretlerinin ibrazı sonrası bu belgelerde yer alan bilgilerin yükümlüde bulunan bilgilerle karşılaştınlması suretiyle doğrulanacak. Yüz yüze olmayan işlemler yapılmasını mümkün kılan sistemleri kullanarak gerçekleştirilen müteakip işlemlerde ise müşteri kimliğinin doğrulanmasına ve kimlik tespiti kapsamındaki bilgilerin güncel tutulmasına yönelik gerekli tedbirler alınacak.

Yönetmelik ile aynı Yönetmeliğin 17. maddesinin başlığı "Başkası hesabına hareket edenlerde kimlik tespiti" şeklinde düzenlendi ve maddede değişikliğe gidildi.

Buna göre kişinin başkası hesabına hareket etmediğini beyan etmesine rağmen kendi adına ve fakat başkası hesabına hareket ettiğinden şüphelenilmesi halinde gerçek faydalanıcının tanınmasına yönelik tedbirler uygulanacak.

-GERÇEK FAYDALANICININ TANINMASI-

Yükümlüler tarafından işlemin gerçek faydalanıcısının ortaya çıkarılması için gerekli tedbirler alınacak. Yükümlüler, ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerle sürekli iş ilişkisi tesisinde, gerçek faydalanıcının tespitine yönelik olarak tüzel kişiliğin yüzde 25'i aşan hisseye sahip gerçek kişi ortaklarının kimliğini 6. maddeye göre tespit edecek. Tüzel kişiliğin yüzde yirmibeşi aşan hisseye sahip gerçek kişi ortağının gerçek faydalanıcı olmadığından şüphelenilmesi veya bu oranda hisseye sahip gerçek kişi ortak bulunmaması durumunda, tüzel kişiliği nihai olarak kontrolünde bulunduran gerçek kişi ya da kişilerin ortaya çıkarılması için gerekli tedbirler alınır. Tespit edilen gerçek kişi ya da kişiler gerçek faydalanıcı kabul edilecek. Bu kapsamında gerçek faydalanıcının tespit edilemediği durumlarda, ticaret sicilinde kayıtlı en üst düzey icra yetkisine sahip gerçek kişi ya da kişiler üst düzey yönetici sıfatıyla gerçek faydalanıcı kabul edilecek.

Sürekli iş ilişkisi kapsamında, diğer tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmayan teşekkülleri nihai olarak kontrolünde bulunduran gerçek kişi ya da kişilerin ortaya çıkarılması için gerekli tedbirler alınacak. Gerçek faydalanıcının tespit edilememesi halinde bunlar nezdinde en üst düzeyde icra yetkisine sahip gerçek kişi ya da kişiler üst düzey yönetici sıfatıyla gerçek faydalanıcı kabul edilecek.

Gerçek faydalanıcının kimlik bilgileri alınacak ve bu bilgilerin teyidi için gerekli tedbirler uygulanacak. Bu kapsamda, kimlik bilgilerini içeren noter onaylı imza sirküleri kullanılabilecek.

Yükümlüler, ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerle sürekli iş ilişkisi tesisinde ayrıca tüzel kişiliğin yüzde yirmibeşi aşan hisseye sahip tüzel kişi ortaklarının kimliğini tespit edecek.

-SIKILAŞTIRILMIŞ TEDBİRLER-

Finansal kuruluşlar, 18 inci, 20 nci ve 25 inci maddeler kapsamındaki işlemler ile risk temelli yaklaşım çerçevesinde tespit edecekleri yüksek riskli durumlarda, tespit edilen riskle orantılı olarak bir veya birden fazlasını ya da tamamını uygulayacağı tedbirleri şöyle belirledi:

"Müşteri hakkında ilave bilgi edinmek ve müşteri ile gerçek faydalanıcının kimlik

bilgilerini daha sık güncellemek. İş ilişkisinin mahiyeti hakkında ilave bilgi edinmek. İşleme konu malvarlığının ve müşteriye ait fonların kaynağı hakkında mümkün

olduğu ölçüde bilgi edinmek. İşlemin amacı hakkında bilgi edinmek. İş ilişkisine girilmesini, mevcut iş ilişkisinin sürdürülmesini ya da işlemin

gerçekleştirilmesini üst seviyedeki görevlinin onayına bağlamak. Uygulanan kontrollerin sayı ve sıklığını artırmak ve ilave kontrol gerektiren işlem türlerini belirlemek suretiyle iş ilişkisini sıkı gözetim altında tutmak. Sürekli iş ilişkisi tesisinde ilk fmansal hareketin, müşterinin tanınmasına ilişkin esasların uygulandığı bir başka finansal kuruluştan yapılmasını zorunlu tutmak."

Bakanlık, bu madde kapsamında dikkate alınacak yüksek riskli durumlar ile bunlar dışında ayrıca sıkılaştırılmış tedbirler belirlemeye yetkili olacak.

-DENETİM ELEMANININ BAŞKANLIKTA GEÇİCİ OLARAK GÖREVLENDİRİLMESİ VE ÇALIŞMA ESASLARI-

Başkanlık, yükümlülük denetimi görevini Kanunun ek 1. maddesine göre Başkanlık emrinde geçici süreyle görevlendirilen denetim elemanları vasıtasıyla da yerine getirebilecek. Geçici görevli denetim elemanları, görevlendirme süreleri içerisinde Başkanın veya görevlendireceği başkan yardımcısının gözetimi altında ve talimatları doğrultusunda çalışacak. Geçici görevli denetim elemanları Başkanlık Makamından alınan görevlendirme onayı ile görevlendirilecek. Başkanlıkça yükümlülük denetimi kapsamında birden fazla görevlendirme yapılabilecek. Görevlendirme onayının tebliği tarihinden itibaren derhal göreve başlanacak. Verilen denetim görevinin hangi sürede sonuçlandırılacağı Başkanlık tarafından belirlenecek. Geçici görevli denetim elemanları bu süre sonunda hazırlayacakları raporu Başkanlığa sunacak.

Başkanlık nezdindeki veri tabanı ve erişim sistemleri, Başkanlıkça belirlenen

erişim yetkileri çerçevesinde denetim elemanları tarafından kullanılır. Yükümlülük

denetimleri denetim elemanları tarafından bizzat yürütülür ve sonuçlandırılacak. Geçici görevli denetim elemanlarının çalışma usul ve esaslarına ilişkin bu maddede

yer almayan hususlarda bu Yönetmeliğin denetimle ilgili diğer hükümleri uygulanacak.

-MALİ SUÇLARLA MÜCADELE KOORDİNASYON KURULU-

Mali Suçlarla Mücadele Koordinasyon Kurulunun Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikte yapılan değişiklikle, Koordinasyon Kurulu; Maliye Bakanlığı Müsteşarının başkanlığında, Malî Suçlan Araştırma Kurulu Başkam, Gelir İdaresi Başkanı, Vergi Denetim Kurulu Başkanı, İçişleri Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı, Adalet Bakanlığı Kanunlar Genel Müdürü, Dışişleri Bakanlığı Ekonomik İşler Müdürü, Hazine Kontrolörleri Kurulu Başkanı, Sigorta Denetleme Kurulu Başkanı, Hazine Müsteşarlığı Malî Sektörle İlişkiler ve Kambiyo Genel Müdürü, Hazine Müsteşarlığı Sigortacılık Genel Müdürü, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanı, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürü, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkan Yardımcısı, Sermaye Piyasası Kurulu Başkan Yardımcısı ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkan Yardımcısından oluşacak.

Yönetmelik bugün itibarıyla yürürlüğe girdi.