ABD-İran Ateşkes Anlaşması: İki Haftalık Barış Süreci Başlıyor

ABD ile İran, Başkan Donald Trump’ın Tahran’a teslim olması için verdiği sürenin dolmasına yaklaşık bir saat kala, salı gecesi geç saatlerde iki haftalık ateşkes konusunda anlaşmaya vardı. Trump, İran’ın anlaşmaya varmaması halindeki sert uyarılarından geri adım atarak, köprüler ve enerji altyapısına yönelik saldırıları şimdilik erteledi. Trump, Truth Social platformunda yaptığı paylaşımda, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı açmayı kabul etmesi koşuluyla, İran’a yönelik bombardıman ve saldırıları iki hafta süreyle askıya almayı kabul ettiğini belirtti.

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi, ateşkesi kabul ettiğini ve ABD ile görüşmelere cuma günü İslamabad’da başlanacağını açıkladı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Hürmüz Boğazı’ndan geçişlere İran ordusunun denetimi altında izin verileceğini söyledi, ancak boğaz üzerindeki kontrolün gevşetilip gevşetilmeyeceği netlik kazanmadı. Taraflar ateşkesin ne zaman yürürlüğe gireceğini açıklamazken, çarşamba sabahının erken saatlerinde İsrail, İran ve Körfez bölgesinde saldırıların sürdüğü bildirildi.

İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu'nun ofisi ateşkesi kabul ettiklerini ancak bunun 'Lübnan'ı kapsamadığını' söyledi. Görüşmelere aracılık eden Pakistan Başbakanı'na göre ateşkes, İsrail ve Hizbullah'ın Lübnan'daki çatışmaları durdurmasını öngörüyor. İran, 10 maddelik ateşkes planında nükleer programı için 'zenginleştirmenin kabulü' ifadesine yer verirken, İngilizce versiyonlarda bu ifade belirsizliğini koruyor. Trump, İran'ın nükleer programını tamamen sona erdirmenin savaşın kilit noktası olduğunu vurguladı.

Müzakerelere katılan bölgesel bir yetkiliye göre plan, Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerden hem İran’ın hem de Umman’ın ücret almasını öngörüyor, İran’ın elde edeceği geliri yeniden inşa faaliyetlerinde kullanmayı planladığı belirtildi. İran’ın ateşkesin kalıcı hale gelmesi için öne sürdüğü talepler arasında, ABD muharip güçlerinin bölgeden çekilmesi, yaptırımların kaldırılması ve dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması yer alıyor. Ateşkes açıklamasının ardından petrol fiyatları yüzde 17’den fazla düştü, Asya piyasalarında hisse senetleri yükseldi.

Ateşkes ilan edilmesine rağmen, çarşamba sabahının erken saatlerinde Birleşik Arap Emirlikleri, İsrail, Suudi Arabistan, Bahreyn ve Kuveyt’te füze uyarıları devam etti. Abu Dabi’deki bir gaz işleme tesisinin İran’dan gelen saldırılar sonucu alev aldığı bildirildi. İsrailli bir askeri yetkili, İsrail’in İran’a yönelik saldırılarını sürdürdüğünü söylerken, İran da İsrail’e yönelik saldırılarını devam ettirdi. ABD’li bir yetkili ise, ABD ordusunun İran’a yönelik tüm saldırı operasyonlarını durdurduğunu ancak savunma amaçlı faaliyetlerin sürdüğünü belirtti.

Savaşın başlamasından bu yana İran’da bin 900’den fazla kişinin hayatını kaybettiği bildirildi, ancak hükümet can kaybı sayısını güncellemedi. İsrail’in, İran destekli Hizbullah militanlarıyla çatıştığı Lübnan’da ise bin 500’den fazla kişi hayatını kaybetti, 1 milyondan fazla kişi yerinden edildi. Çatışmalarda 11 İsrail askeri öldü. Körfez Arap ülkeleri ve işgal altındaki Batı Şeria’da iki düzineden fazla kişi hayatını kaybederken, İsrail’de 23 kişinin öldüğü bildirildi. Ayrıca 13 ABD askeri yaşamını yitirdi.