? Cas Yıldızının Sırrı: İkili Sistem Keşfi

Gökbilimciler, Cassiopeia takım yıldızında yer alan ve yüksek X ışınları yayan "? Cas" adlı yıldızın, bu özelliğinin çevresindeki maddeleri kendine çeken ve yüksek derecede ısı üreten başka bir yıldızdan kaynaklandığını tespit etti.

Science Daily sitesinde yer alan habere göre, Liege Üniversitesinden araştırmacılar, çıplak gözle görülen ve yaydığı X ışınları nedeniyle uzun yıllardır bilim insanlarının dikkatini çeken "? Cas" isimli yıldızı inceledi.

Japonya'nın XRISM uzay teleskobundaki Resolve cihazını kullanan bilim insanları, Aralık 2024, Şubat 2025 ve Haziran 2025'te Cassiopeia takım yıldızına ilişkin verileri topladı.

Yıldız hakkında toplanan veriler ışığında, X ışını yayılımının çevresindeki maddeleri kendine çeken ve yüksek derecede ısı üreten yörüngesindeki ona eşlik eden "beyaz cüce" sınıfındaki bir yıldızdan kaynaklandığı ortaya çıktı.

Bu keşfin, uzun süredir öngörülen bir tür "ikili yıldız sistemi"nin varlığını doğrulaması açısından da önem taşıdığı düşünülüyor.

"? Cas" isimli yıldızın 1976'da benzer yıldızlardan yaklaşık 40 kat daha güçlü X ışını yaydığı fark edilmiş ve sonraki 20 yıl boyunca da benzer özellikler gösteren 20 yıldız daha bulunmuştu. Bunlar, "? Cas analogları" olarak anılmaya başlanmıştı."

Liege Üniversitesinden Gökbilimci Yael Naze, bu gizemin çözülmesinin gelecek yıllar için yeni araştırma alanları açtığını vurguladı.

İkili sistemlerinin oluşumunu anlamanın, yer çekimi dalgalarını kavramak gibi pek çok açıdan önem taşıdığına işaret eden Naze, "Çünkü bu dalgaları yaşamlarının sonunda yayanlar, aslında kütleli ikili yıldızlar." ifadesini kullandı.