Çocuklarda Kurşun Maruziyeti Raporu: Ücretsiz Okul Yemeği ve Temiz Su Çözüm Önerisi

Bir Arada Yaşarız Eğitim ve Toplumsal Araştırmalar Vakfı (BAYETAV) Genel Sekreteri Dr. Bülent Şık'ın hazırladığı 'Kurşuna Karşı Bir Öğün' başlıklı rapor, çocuklarda kurşun maruziyetini yoksulluk, gıda güvencesizliği, çevre kirliliği ve eğitim adaletsizliğiyle birlikte inceledi. Raporda, kurşunun çocukların beyin gelişimini, bilişsel becerilerini ve eğitim yaşamını olumsuz etkileyen bir nörotoksin olduğu, güvenli bir maruziyet düzeyi bulunmadığı vurgulandı.

Çocukların kurşuna yetişkinlerden daha hassas olduğu belirtilen raporda, küçük çocuklarda emilim oranının yüzde 40-50'ye çıkabildiği, gıda güvencesizliği nedeniyle bu oranın yüzde 100'e ulaşabildiği ifade edildi. Kurşunun IQ düşüşü, öğrenme sorunları ve okul başarısında gerilemeye yol açabildiği kaydedildi.

Türkiye'de tüketici ürünlerindeki kurşun varlığına dikkat çekilen raporda, UNICEF ve Pure Earth'ün 2024 piyasa kontrolünde metal gıda kaplarının yüzde 67'sinde, seramiklerin yüzde 53'ünde ve oyuncakların yüzde 29'unda referans düzeyin üzerinde kurşun saptandığı belirtildi. Düzenli kan kurşun düzeyi izleme programı olmadığı için sorunun gerçek boyutunun kesin bilinmediği, risk altındaki çocuk sayısının milyonlarla ifade edilebileceği aktarıldı.

Raporda, yoksulluk ve gıda güvencesizliğinin kurşun maruziyetini artırdığı ve etkisini ağırlaştırdığı vurgulanırken, çözüm önerisi olarak ücretsiz okul yemeği programı öne çıkarıldı. Dr. Bülent Şık, ücretsiz okul yemeği ve temiz içme suyunun, yetersiz beslenmenin kurşun emilimini artıran etkisini kırarak çocukları koruyan en kapsayıcı kamusal çözüm olduğunu belirtti. Ayrıca, düzenli kan kurşun izleme programı kurulması, altyapının gözden geçirilmesi ve tüketici ürünlerinin sıkı denetlenmesi çağrısı yapıldı.