İnsan Hakları İhlallerinde Mülteci Sorunu Öne Çıktı

BETÜL YÜRÜK - İnsan hakları ihlalleri arasında mülteci sorunu bu yıl başı çekiyor. Suriye ve birçok Afrika ülkesi başta olmak üzere dünya genelinde 15 milyon mülteci bulunuyor.

Uluslararası Af Örgütü'nün "Dünyada İnsan Haklarının Durumu 2013" raporuna göre, savaş, şiddet ve yoksulluk gibi sebeplerle 45 milyondan fazla kişi yerlerinden edilmiş durumda.

Devletler, yaptıkları insan hakları ihlallerine karşı önlem alınmasını isteyen uluslararası kuruluşlara, "iç işlerine müdahale edildiği" gerekçesiyle engel oluyor.

En çok mülteci Suriye'den

Suriye'de 2011'de başlayan rejim güçleri ile muhalifler arasındaki iç çatışma ülkeyi savaşa sürükleyerek iki milyon Suriyelinin yerinden edilmesine neden oldu. Geçen yılın sonuna gelindiğinde ise yaklaşık 600 bin kişi ülke dışına kaçarak Türkiye, Ürdün, Lübnan, Irak ve Kuzey Afrika gibi komşu ülkelere sığınmak zorunda kaldı.

Mülteci sorunu 2012'de Afrika ülkesi Mali'yi de vurdu. Fransa'nın askeri müdahalesi ile dünya gündemine taşınan sahra ülkesinde, siyasi ve askeri kriz nedeniyle 400 binden fazla kişi yerlerinden oldu.

Afrika'nın bir başka bölgesinde, Güney Sudan ve Sudan arasında 2012 yılının sonlarına doğru tırmanan petrol krizinin neden olduğu çatışmalar, 200 binden fazla kişiyi evlerini terk etmek zorunda bıraktı.

Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde, 2012 yılının Nisan ayında ordudan ayrılan 300 asker tarafından oluşturulan M23 hareketi, komşu ülkelerden Uganda ve Ruanda'nın da desteğiyle ülkede direniş başlattı. M23 isyancılarının 2012 yılından bu yana sürdürdüğü silahlı eylemler nedeniyle 800 bin kişi evlerini terk etmek zorunda kaldı.

Kadın ve çocuğa şiddet

Rapor, ayrıca kadınların ve çocukların tecavüz ve cinsel şiddete maruz kaldığını ve büyük risk altında olduklarına dikkati çekiyor.

Çatışmaların yoğun olduğu Mali, Çad, Sudan ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde kadınların askerler ve silahlı gruplar tarafından tecavüze uğradığı belirtiliyor. Sudan'da bazı kadın protestocuların "bekaret testine" maruz kaldığı ve birçok ülke de kadınların sünnet edildiği ifade ediliyor.

Raporda, geçen yıl Pakistan'da Taliban tarafından kız çocuklarının da eğitim görmesini talep ettiği için başından vurulan ve uzun süre İngiltere'de tedavi gören Malala Yusufzay'a da yer veriliyor. Malala, "kızların eğitimine verdiği destek" nedeniyle Birleşmiş Milletler tarafından 2013 İnsan Hakları Ödülüne de layık görüldü. Bu ödül daha önce Uluslararası Af Örgütü, Nelson Mandela, Jimmy Carter'ın yanı sıra eski Pakistan Başbakanı Benazır Butto'ya verilmişti.

BM 2013 İnsan Hakları Ödülü'nü Malala ile Moritanyalı Biram Dah Abeid, Kosova'dan Hiljmnijeta Apuk, Finlandiya'dan Liisa Kauppinen, Dünya Sağırlar Federasyonu'nun eski Başkanı Faslı Hatice Ryadi ve Meksika Anayasa Mahkemesi'ne verilecek. Ödüllerin, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği'nin (OHCHR) kuruluşunun 20. yıl dönümünde, 10 Aralık 2013'te New York'ta düzenlenecek törende verileceği bildirildi. - Ankara