Meclis'ten "Başkanlık" Araştırması

Meclis başkanlık sistemi konusunda araştırma yaptı. TBMM Araştırma Merkezi tarafından yapılan "yarı başkanlık sistemi" konulu araştırmada sistemin avantaj ve dezavantajları anlatıldı. Sisteme yönelik eleştirilere yer verilen araştırmada, "Başkanın halk tarafından seçilmesi, siyasi sürecin kişiselleşmesine neden olabilir ve başkanın kendisini olağan süreçlerin üzerinde görmeye ve hukuk kurallarını hiçe saymaya teşvik edebilir" denildi.

ANKARA durumu, yani parçalı yürütme yapısı ile ilgilidir.

Son olarak, başkanın, başbakanın ve herhangi bir siyasi partinin veya parti koalisyonunun parlamentoda çoğunluğa sahip olmadığı durumlarda karşılaşılacak "bölünmüş azınlık hükümeti' ciddi tehlike içermektedir."

-"YARI-BAŞKANLIK SİSTEMİ VE TÜRKİYE AÇISINDAN UYGULANABİLİRLİĞİ"-

"Yarı-Başkanlık Sistemi ve Türkiye Açısından Uygulanabilirliği" başlığı altında da, en son yeni anayasa yazım sürecinde, iktidar partisinin farklı hükümet modeli önerisinde bulunmasıyla konunun yeniden tartışılmaya başlandığına işaret edilerek, "Akademik camiadan pek çok bilim adamı, yarı-başkanlık sisteminin Türkiye için uygun bir model olmadığını ve ciddi sıkıntılara yol açabilecek bir sistem olduğunu düşünmektedir" denildi.

-DÜNYADA YARI BAŞKANLIK-

Araştırmada 1919 yılında Weimar Almanyası ve Finlandiya'da uygulanan yarı-başkanlık sisteminin 1962'de Fransa ve 1976'da Portekiz'de uygulanmaya başlandığı ve 1990'lara kadar pek yaygınlaşmadığı belirtilerek, "Özellikle 1990'lardan itibaren üçüncü demokratikleşme dalgasıyla birlikte, Orta ve Doğu Avrupa ülkeleri ile kolonyal dönem sonrası ülkelerin çoğu yarı-başkanlık sistemini benimsemişlerdir" ifadesi yer aldı.

Araştırmanın sonuç bölümünde, yarı-başkanlık sistemine sahip ülkelerdeki siyasi pratiğin oldukça heterojen olduğuna dikkat çekilerek, "Siyasi gücün başkanda topladığı, parlamento geleneklerinin ve kontrol ve denge mekanizmalarının zayıf olduğu eski Sovyetler Birliği ülkeleri ile kolonyal dönem sonrası Afrika ülkelerinde, ya askeri darbeler yaşanmış ya da rejim seçim otoriterizmine dönüşmüştür. Diğer tarafta, yarı-başkanlık modelini uzun yıllardır başarıyla uygulayan yerleşmiş demokrasilere sahip pek çok Avrupa ülkesi de bulunmaktadır" denildi.

Türkiye'de hükümet sistemi konusunun uzun yıllardır yoğun bir şekilde tartışılmaya devam edildiğine dikkat çekilen araştırmada şu ifadelere yer verildi:

"Hükümet modeli konusundaki düşüncelerini kamuoyu ile paylaşan akademisyenler arasında, yarı-başkanlık sisteminin temel özelliği olan çift başlı yürütme yapısının, özellikle kohabitasyon dönemlerinde ciddi ihtilaflara ve siyasi bunalımlara neden olacağı ve uzlaşı kültürünün tam olarak yerleşmediği ülkemizde bu bunalımların aşılamayarak siyasi krizlere dönüşebileceği düşüncesi yaygındır." - Ankara