Tayland'daki Krizde Kralın Rolü

Muhammet Faruk Alagaş - Tayland'da iki haftadır süren siyasi krizin ardından Kral Bhumibol Adulyadej, doğum gününde şiddetin daha da tırmanacağı yorumlarının aksine, destek bulan sükunet ve istikrar çağrısıyla ülkedeki birleştirici rolünü bir kez daha ortaya koydu.

Dünyanın en uzun süre tahtta kalan Kralı Adulyadej, halk tarafından çok sevildiğinin en büyük göstergesi son haftalarda artarak devam eden siyasi krizin, Kralın 86. doğum gününde rafa kaldırılarak yerini kutlamalara bırakması oldu.

Tayland Kralı Adulyadej, Krallık Sarayı'nın bulunduğu Hua Hin'da yaptığı geleneksel doğum günü konuşmasında, ülkenin, halkın birliği sayesinde huzurlu olduğunu söyledi. Kral Adulyadej, bütün Taylandlıların halkın iyiliği, ülkenin istikrarı ve güvenliğini gözeterek davranması gerektiğine dikkati çekti.

Tayland Prensi Maha Vajiralongkorn, Başbakan Yinglak Şinavatra ve Parlamento Başkanı Somsak Kiatsuranont'un Kralın doğum günün kutlamasından sonra konuşan Başbakan Şinavatra, Kralın, kendilerini nezaketiyle aydınlattığını ve hiçbir şeyden endişelenmeden mutlu olması gerektiğini söyledi.

-Tayland'da 67 yıllık saltanat-

Dini Budizm olan ve monarşiyle yönetilen, ordunun toplumun ve siyasetin şekillenmesine yardım ettiği Güneydoğu Asya ülkesi Tayland'da Kral Adulyadej ülkenin dini lideri olarak 67 yıllık saltanat süresi boyunca 15 askeri darbe gördü. 16 anayasaya tanık olan Kral, 27 başbakan değiştiği halde saltanatını korudu.

Tahta oturmasının henüz 7. yılında Kral Adulyadej, ülkeyi diktatörlükle yöneten Plaek Pibulsonggram'ı sıkıyönetim ilan ederek yönetimden uzaklaştırmış ve uzun saltanat döneminde yaşayacağı bir dizi darbeden ilk olanına müdahale etmiş oldu.

Tahtının prestijini korumak amacıyla halkla ilişkilere önem veren Kral Adulyadej, kendi müttefiği bir başka diktatör Sarit Dhanarajata'nın ölümünden sonra başa gelen Thanom Kittikachorn'ın 10 yıl sonra ayaklanan halkın üzerine ordu birlikleri yollaması sonucu ülkede meydana gelen kanlı olaylarda göstericilere sığınmaları için sarayın kapısını açarak halkının desteğini kazandı. Tayland Kralı Adulyadej, bu olaydan sonra sivilleri yönetime getirmesine rağmen bir dizi darbeye engel olamadı.

-Tayland'da Kralın yetkileri-

Tayland, anayasal monarşiye dayansa da Kral Adulyadej mevkidaşı Kraliçe 2. Elizabeth'den daha çok yetkiye sahip. Kral, parlamentonun çıkardığı kanunları veto edebilmesinin ve kabine üyelerini onaylayıp-onaylamamasının yanı sıra ülkedeki hükümlüleri affedebiliyor. Kral aynı zamanda Tayland'daki parayı kontrol ederek kalkınma projelerinde kullanabiliyor.

Dışarıdan bakıldığında Kral Adulyadej, birçok hobiyle uğraşan modern bir dünya kralı olarak görülse de aslında o halkının ilahi bir kişilik olarak nitelendirdiği Budist "Dharmarajara". Yani Budizm'de tanrı olarak görülen Vişnu'nun son avatarı. Bu yönüyle Kral, kraliyet kanunlarıyla koruma altında. Dolayısıyla krala yönelik olumsuz görüş bildirenler 50 yıl hapis gibi yüksek cezalara çarptırılabiliyorlar.

-2006 Darbesi-

Ülkedeki son siyasi krizle bağlantılı 2006 darbesinde, dönemin Tayland Başbakanı Taksin Şinavatra, Krala karşı komplo kurmak ve Kralı azletmeye çalışmak suçlamalarıyla karşılaşmıştı. Bu iddiaları ortaya atanlar her ne kadar delil bulamasalar da ülkede darbeyle sonuçlanacak siyasi krizin ortaya çıkmasına yol açtılar.

Kralı Adulyadej, Krallık Sarayı'nın bulunduğu Hua Hin'da yaptığı geleneksel doğum günü konuşmasında birlik ve beraberlik içinde yaşam mesajını destekleyen Taylandlılar, "Kralım sen çok yaşa!" sözleriyle Krallarına desteklerini ve kendisine duydukları sevgi ve saygıyı ifade ettiler.

Kral Adulyadej, 19 Eylül 2006'da gerçekleşen darbeyi onaylayarak Taksin Şinavatra'nın sürgüne gönderilmesine sebep olmuştu. - Ankara